İçeriğe geç
Sesli Dinle

Yassı ve uzun çelik — Ürün aileleri ve inşaat demiri

Yassı çelik, slabdan haddelenen sac, rulo ve levha ürünleridir. Uzun çelik, kütük ve blumdan haddelenen inşaat demiri, filmaşin, profil ve çubuk ürünleridir. İki aile farklı talebe, farklı üretim rotasına ve farklı fiyat göstergelerine bağlıdır.

Yassı ve uzun çelik (flat and long products, yassı mamul ve uzun mamul), bitmiş çelik ürünlerinin kesit şekline göre ayrıldığı iki ana ailedir. Yassı ürünlerin kesiti geniş ve incedir. Sıcak ve soğuk haddelenmiş rulo, kalın levha ve kaplamalı sac bu gruptadır. Uzun ürünler dar kesitli ve boyca uzundur. İnşaat demiri, filmaşin, profil ve ticari çubuk bu gruba girer. Yassı ürünler otomotiv, beyaz eşya, boru ve gemi gibi imalat sanayisine, uzun ürünler ağırlıkla inşaat ve altyapıya gider. Bu yüzden iki aile çoğu zaman farklı yönde hareket eder. Dragonomi’de ayrım en sık Çin’deki inşaat demiri fiyatlarında, Morgan Stanley’nin haftalık stok notlarında ve Nucor, CMC gibi ABD’li üreticilerin telekonferanslarında geçer.

Künye
İngilizce karşılık Flat products ve long products
Ara ürün Yassıda slab, uzunda kütük (billet) ve blum (bloom)
Başlıca yassı ürünler Sıcak haddelenmiş rulo (HRC), soğuk haddelenmiş rulo (CRC), kalın levha, kaplamalı sac
Başlıca uzun ürünler İnşaat demiri (rebar), filmaşin (wire rod), profiller, ticari çubuk
İnşaat demiri standartları TS 708 ve EN 10080 (B500C), ASTM A615 ve A706, GB/T 1499.2-2024, IS 1786
Fiyat göstergeleri SHFE inşaat demiri vadelisi, Mysteel ulusal spot fiyatı, Türkiye FOB ihracat fiyatı, LME inşaat demiri kontratı
Tipik üretim rotası Yassıda yüksek fırın ağırlıklı, uzunda elektrik ark ocağı ağırlıklı

Şekil, rota ve maliyet mantığı

Çelik sıvı hâlde üretilir, sonra sürekli dökümle katı bir ara ürüne dönüştürülür. Ürünün hangi aileye gireceğini bu ara ürünün şekli belirler. Slab geniş ve yassı bir bloktur. Sıcak haddehanede inceltilerek rulo hâline getirilir. Ortaya çıkan HRC ya doğrudan satılır ya da soğuk haddeleme ve kaplamayla soğuk haddelenmiş rulo (CRC) ve kaplamalı sac gibi daha işlenmiş ürünlere dönüşür.

Kütük (billet) kare kesitli, görece ince bir çubuktur. Blum (bloom) aynı mantıkta ama daha kalın kesitlidir. Kütükten inşaat demiri, filmaşin ve ticari çubuk, blumdan I ve H profiller ve raylar haddelenir. Filmaşin (wire rod) kangal hâlinde sarılan ince çubuktur, tel, çivi ve hasır çeliğin hammaddesidir.

Rotaların ayrıntısı Yüksek fırın ve EAF maddesindedir. Yüksek fırın demir cevheri ve koklaşabilir kömürden yola çıkar, elektrik ark ocağı (EAF) ise ağırlıkla hurdayı eritir. Otomotiv sacı gibi düşük kalıntı elementi isteyen yassı sınıflar yüksek fırına yaslanır. İnşaat demiri hurdadaki bakır gibi kalıntılara toleranslıdır. Bu yüzden EAF’in en doğal ürünüdür.

Rota, marjın nasıl ölçüldüğünü de belirler. Yüksek fırınlı bir yassı üreticinin marjı ürün fiyatı ile cevher ve kömür maliyeti arasındaki makastır. EAF’li bir uzun üreticinin marjı ise hurda üzerindeki metal marjı (metal margin over scrap) olarak izlenir. Bu ölçü, satış fiyatından ton başına hurda maliyeti çıkarılınca kalan tutardır. Elektrik, alaşım ve dönüştürme maliyetleri içinde değildir.

Türkiye uzun ürün tarafında EAF ağırlıklı bir ülkedir. Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD) verilerine göre 2025’te ham çelik üretimi %3,3 artışla 38,1 milyon tona çıktı. Bunun 27,5 milyon tonu, yani %72,2’si EAF ile üretildi. Kütük üretimi %6,1 artışla 24,2 milyon tona ulaştı. 61,9 milyon tonluk kapasiteyle kapasite kullanım oranı yaklaşık %61,6’ydı.

İnşaat demiri ve standartları

İnşaat demiri (rebar, nervürlü beton çelik çubuğu) betonun içine yerleştirilen, yüzeyi nervürlü yuvarlak çubuktur. Beton basınca dayanıklı ama çekmede zayıftır, çekme kuvvetini çelik taşır. Nervürler, yani yüzeydeki kabartmalar, çubuğun beton içinde kaymasını önler.

Türkiye’de TS 708, Avrupa’da EN 10080 çerçevesinde B500 sınıfları kullanılır, depreme dayanıklı yapılarda yüksek sünekli B500C tercih edilir. ABD’de ASTM A615 genel kullanım, ASTM A706 kaynaklanabilir sınıf içindir. Hindistan’da TMT çubuklar 2013’ten beri zorunlu olan IS 1786’ya tabidir.

Çin’in standardı GB/T 1499.2’dir. 2024 revizyonu 25 Eylül 2024’te yürürlüğe girdi. Fastmarkets ve Kallanish’in aktardığına göre revizyon 6-12 milimetre bandında ağırlık toleransını %6’dan %5,5’e indirdi ve Temmuz 2024’te stokçuların eski standartlı malı hızla boşaltmasına yol açtı. Sınıf adının sonundaki E harfi depreme dayanıklılığı gösterir. HRB400 ve HRB400E aynı dayanım sınıfındadır, E sınıfı çekme dayanımının akma dayanımına oranına bir alt sınır ekler.

Talep nereden gelir

Uzun ürün talebinin büyük bölümü inşaattan gelir. İnşaat demiri binanın kaba inşaat aşamasında, temel ve karkas atılırken tüketilir. Tamamlanan binalar ise geçmişteki başlangıçların sonucudur. Bu yüzden inşaat demiri için öncü gösterge tamamlanmalar değil, yeni inşaat başlangıçlarıdır. Altyapı ikinci büyük kaynaktır.

worldsteel’in 14 Nisan 2026 tarihli kısa vadeli görünümüne göre küresel çelik talebi 2026’da yalnızca %0,3 artarak yaklaşık 1.724 milyon tona çıkacak. Ekim 2025’teki önceki tahminde bu oran %1,3’tü. Çin talebi için 2026 tahmini %1,5 düşüş, Hindistan için %7,4 artıştır. Orta Doğu tahmini, İran’ın taraf olduğu ve Mart 2026’da bölgedeki çelik ticaretini sarsan savaş nedeniyle sert biçimde düşürüldü.

SHFE vadelisi ve gerçek baz

Çin’de iki ana gösterge vardır. Birincisi Şanghay Vadeli İşlem Borsası’nın (SHFE) inşaat demiri vadelisidir. Kontrat 10 tonluk lotlarla işlem görür. Standart ürün 16-25 milimetre çaplarda HRB400’dür, HRB400E ikame olarak kabul edilir. Borsanın yapısı Çin vadeli işlem borsaları maddesindedir. İkincisi Mysteel’in ulusal spot fiyatıdır. Bu fiyat 20 milimetre HRB400E içindir ve %13 KDV dahildir.

Baz (basis), yani spot ile vadeli arasındaki fark, iki fiyat aynı vergi temelinde olduğunda anlamlıdır. SHFE kontratı fiziki teslimatla, faturalı bir depo makbuzu üzerinden kapanır. Bu teslim pratiği vadeli fiyatın da KDV dahil olduğunu gösterir, borsanın teslim yönetmeliğinin özgün metni ise kaynaklarda doğrudan yer almıyor. Mysteel verisine göre 3 Nisan 2026’da spot ton başına 3.329 yuan, SHFE kapanışı 3.097 yuandı. Baz 232 yuan, yani spot fiyatın yaklaşık %7’sidir. KDV’yi yalnızca spottan düşüp 2.946 yuanla karşılaştırmak farkın işaretini tersine çevirir ve hatalı sonuç verir. Mysteel spot fiyatı 7 Mayıs 2026’da 3.477 yuana çıktı.

Bu 232 yuanın tamamı fiyat beklentisi değildir. Çince kaynaklarda özetlenen SHFE teslim kuralları (27 Kasım 2025 baskısı) bazın içinde gömülü kalemler olduğunu gösterir. Teslimat teorik ağırlık üzerinden yapılır ve her makbuzda fiziki ağırlığın %3’e kadar sapmasına izin verilir. Teslim edilebilir boylar 9 ve 12 metredir. Mal üretim tarihinden itibaren 90 gün içinde olmalı, makbuza dönüşmek için de üretimden sonraki 45 gün içinde yetkili depoya girmelidir. Yalnızca borsaya kayıtlı markalar teslim edilebilir, marka primlerini ve baz dışı depo primlerini borsa ilan eder.

Kısacası vadeli kontrat taze, kayıtlı markalı ve teorik ağırlıklı bir malı fiyatlar. Mysteel spotu ise gerçek ağırlıklı, depo çıkışlı bir fiyattır. Baz bu tazelik, ağırlık ve marka farklarını da taşır.

SHFE Temmuz 2025’te çelikte fabrika deposu teslimatını da başlattı. Fabrika makbuzları ön satış esasıyla düzenlenir, borsa dışında da el değiştirebilir. 2025 sonuna kadar biriken fabrika makbuzu inşaat demirinde 21,9 bin ton, HRC’de 30,3 bin tondu. Yaklaşık 186 milyon tonluk yıllık inşaat demiri üretiminin yanında bu hacim çok küçüktür. Yine de üreticinin kredisine dayanan ikinci bir makbuz sınıfı doğmuştur ve iki sınıf arasındaki prim bazın yeni bir bileşenidir.

Yuandan dolara geçişte kur etkisi ayrıca hesaba katılır, ayrıntısı yuan kuru maddesindedir. SMM’ye göre inşaat demirinin ulusal ortalama fiyatı 2025’te yaklaşık 3.200 yuan oldu ve yıllık bazda %10,5 düştü. Fiyat yıl boyunca 3.051 ile 3.415 yuan arasında kaldı. Mirae Asset’in Aralık 2025 değerlendirmesine göre 2025’te Çin’de en zayıf kategori inşaat demiriydi.

Türkiye FOB fiyatı ve kütük ticareti

Çin dışında inşaat demirinin referansı Türkiye’nin FOB, yani gemi üstü teslim ihracat fiyatıdır. Londra Metal Borsası’nda da Türkiye FOB’a dayalı, nakit uzlaşmalı bir inşaat demiri kontratı vardır (LME). Bu fiyatın nasıl kurulduğu, manşet rakamın neyi temsil ettiğini belirler.

S&P Global Platts’ın yöntem notlarına göre Türkiye inşaat demiri FOB değerlendirmesi her gün saat 16.30 itibarıyla ton başına dolar olarak yapılır. Referans yük 10 bin tona normalleştirilir. Teslim 2-8 hafta içindir, ödeme görüldüğünde ödemeli akreditiftir (L/C at sight). 2 bin ile 60 bin ton arasındaki işlem ve teklifler bu standarda çevrilir. Konteynerle yapılan satışlar değerlendirmeye girmez, yalnızca piyasa yönü için ipucu sayılır. Küçük partiler ve konteyner yükleri bu yüzden manşet fiyattan farklı gerçekleşebilir.

Değerlendirme mekanik bir ortalama değil, bir koridor içindeki yargıdır. Platts 25 Şubat 2026’da Türkiye inşaat demirini değişmeden 555 dolar FOB olarak değerlendirdi. Aynı gün teklifler 555-570 dolar, işlem görebilir değerler 553-565 dolar aralığındaydı. Bir tüccar Marmara bölgesindeki tesislerin tekliflerini 560-570 dolar olarak aktardı. Değerlendirme teklif aralığının dibinde duruyordu. Platts bu günün gerekçe metnini 23 Mart 2026’da düzeltti.

Vadeli eğri ile teklifler arasındaki fark da bilgi taşır. Platts 1 Nisan 2026’da LME inşaat demiri vadelisine dayanan Mayıs, Haziran ve Temmuz eğri değerlendirmelerini düzelterek üçünü de 595 dolara çekti. Eğri düzdü. Aynı gün Türk tesislerinin Nisan ve Mayıs başı sevkiyat için ihracat teklifleri 600-610 dolar FOB’du, yani eğrinin 5-15 dolar üstündeydi. Tesisler fiyatı yukarıda tutmaya çalışırken korunma yapanlar düz bir eğri fiyatlıyordu. Platts 28 Nisan 2026’da inşaat demirini 600 dolar FOB olarak verdi.

SteelOrbis’in derlediği verilere göre Türkiye 2025’te %20,6 artışla 4,13 milyon ton inşaat demiri ihraç etti. İhracat geliri yaklaşık 2,26 milyar dolardı, ton başına yaklaşık 547 dolar. En büyük alıcı 699.962 tonla Yemen oldu, Romanya 309.932 tonla izledi. ABD’ye ihracat %93,9 arttı. Romanya gibi AB pazarları CBAM ve yeni kota rejimine açıktır. Çin’in uzun ürünü ise navlun, ticaret engelleri ve yassı ağırlıklı ihracat yapısı nedeniyle bu pazarlara sınırlı ulaşır.

İran faktörü kütük üzerinden işler. Kallanish’e göre İran 22 Eylül 2025’e kadarki altı ayda yaklaşık 1,55 milyon ton kütük ihraç etti. Kütük, kendi çeliğini üretmeyen yeniden haddeleme tesislerinin (re-roller) hammaddesidir. Mart 2026’da savaş İran mallarını piyasadan çekince Asya’da kütük teklifleri yükseldi. Türkiye’de inşaat demiri ve filmaşindeki Mart yükselişi de savaş beklentileri ve maliyetlerle açıklandı. Kütükteki bir arz şoku inşaat demirine haftalar içinde yansır, yassı üründe bu kanal çok daha zayıftır.

Hurda üzerindeki marj merdiveni

Aynı ölçü farklı bölgelerde çok farklı seviyelerde gerçekleşir. Aşağıdaki tablo, dönemleri tam örtüşmese de üç bölgenin hurda üzerindeki marjını yan yana koyar. Hepsinde yalnızca hurda maliyeti düşülür.

Üretici ve dönem Ortalama fiyat Hurda Hurda üzerindeki marj
CMC Kuzey Amerika, 28 Şubat 2026’da biten çeyrek $974 $351 $623 (bir yıl önce $476)
Nucor çelik tesisleri, 4 Nisan 2026’da biten çeyrek $1.074 $403 yaklaşık $671 (tüm ürünler, gösterge)
CMC Avrupa (Polonya), 28 Şubat 2026’da biten çeyrek $672 yaklaşık $356 $316
Türkiye EAF, HMS 1/2 (80:20) CFR ve inşaat demiri FOB, 28 Nisan 2026 $600 $410 yaklaşık $190

Tablo dikkatli okunmalıdır. CMC rakamları kısa ton başınadır, Türkiye rakamları metrik tondur. Nucor’un hurda maliyeti uzun ton (gross ton) başına verilir ve fiyat tüm tesis ürünlerini kapsar, bu yüzden rakam yalnızca gösterge sayılır. Türk rakamı ise brüt bir fiyat makasıdır. Bir ton kütük için yaklaşık 1,1 ton hurda gerekir, 410 dolarlık hurdada bu fazladan yaklaşık 41 dolar demektir. Dönüştürme, elektrik ve navlun da düşülmemiştir. BigMint Şubat 2026’da hurdayı 376 dolar CFR, inşaat demiri tekliflerini 555 dolar FOB olarak verdi, makas 179-180 dolardı.

Bu düzeltmeler yapılmadan bile ABD’li tesisin makası Türk tesisininkinin yaklaşık üç katıdır. Farkın bir bölümü, aşağıda anlatılan koruma duvarlarının arkasındaki ABD iç pazarının fiyat seviyesinden gelir. Aynı şirket içinde bölgeler ters yönde de gidebilir. CMC’nin 31 Ağustos 2025’te biten mali yılında Kuzey Amerika marjı 534 dolardan 509 dolara indi. Avrupa’da ise marj 280 dolardan 290 dolara çıktı, çünkü Polonya’da hurda 383 dolardan 357 dolara, fiyattan daha hızlı düşmüştü.

Çin’de karşılaştırma ürünler arasında yapılır. SMM verilerine göre 27 Kasım 2025’te Doğu Çin’deki yüksek fırınlı tesisler ton başına inşaat demirinde 90 yuan, HRC’de 170 yuan, CRC’de 308 yuan kâr yazıyordu (Çelik notu). İnşaat demiri en az, CRC en çok kazanıyordu. SMM’ye göre 2026 başında HRC ile inşaat demiri arasındaki fiyat farkı yalnızca 80 yuan civarındaydı. Tek kaynaklı bu veri ihtiyatla okunmalıdır. Makas, SHFE’deki HRC ve inşaat demiri vadelilerinin farkı olarak her gün izlenebilir.

Çin’de uzun ürünün daralması

Toplam ham çelik rakamı, ürün aileleri arasındaki farkı gizler. NBS verilerine göre Çin 2025’te 186,3 milyon ton inşaat demiri (%4,3 düşüş) ve 132,8 milyon ton filmaşin (%1,6 düşüş) üretti. Ham çelik üretimi %4,4 düşüşle 960,81 milyon tondu. Basit bir oranlamayla inşaat demiri ham çeliğin yaklaşık %19,4’ü eder.

Daralma yıl sonuna doğru hızlandı. Aralık 2025’te inşaat demiri üretimi yıllık bazda %15,6 düştü. NBS verilerine göre 2026’nın ilk çeyreğinde inşaat demiri üretimi %12,3 düşüşle 42,3 milyon ton oldu, yalnızca Mart ayında düşüş %17,4’tü. Ocak-Şubat 2026’da ham çelik üretimi ise %3,6 azalmıştı. Dönemler bire bir örtüşmese de inşaat demiri ham çelikten çok daha hızlı küçülüyor.

Nedeni konut piyasasıdır. SMM’nin derlediği NBS verilerine göre Ocak-Kasım 2025’te Çin’de yeni konut başlangıçları %20,5, tamamlanmalar %18 düştü. Yeni başlangıçlardaki bu düşüşe karşın 2025 yılı inşaat demiri üretimi %4,3 geriledi. Dönemler tam örtüşmese de bu fark, talebin bir bölümünün altyapıdan ve stok eritmeden geldiğine işaret eder.

Çin’in ihracat dalgası sanıldığı kadar uzun ürün ağırlıklı değildir. Çin gümrük verilerine göre ülke 2025’te rekor 119,02 milyon ton çelik ihraç etti. Filmaşin ihracatı ise 2,96 milyon tonda kaldı, bu toplamın yaklaşık %2,5’idir. Dış piyasalardaki baskı ağırlıkla yassı ürün ve kütük üzerinden gelir. Ticaret Bakanlığı (MOFCOM) yaklaşık 300 çelik kalemini 1 Ocak 2026’dan itibaren lisansa bağladı. Düzenleme bir yasak değildir. KDV iadesi politikası ayrı bir araçtır, ayrıntısı ihracat vergi iadesi maddesindedir. Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu (NDRC) 26 Aralık 2025’te ham çelik üretim kontrolünün 2026-2030 boyunca süreceğini açıkladı, kapasite düzenlemesi MIIT ile birlikte yürütülür.

EAF tesislerinin zararı ve elektrik tarifesi

Çin’de marjinal inşaat demiri tonunu bağımsız EAF tesisleri üretir. Mysteel’in haftalık EAF anketleri bu tesislerin 2025 boyunca zarar ettiğini gösterir. 5 Haziran 2025’te 68 tesisin ortalama zararı ton başına 132 yuandı. Güney Çin’de zarar 272 yuan, Kuzeydoğu’da 180 yuandı. 3 Haziran’da HRB400E 20 milimetre spot fiyatı 3.202 yuana inerek Kasım 2016’dan beri en düşük seviyeyi görmüştü. 90 EAF tesisinin kapasite kullanımı %58,7’ydi. Güney Çin’deki zararın daha derin olması, yerel hurda darlığının maliyeti yüksek tutmasından kaynaklanıyordu. Hurda ucuzladıkça zarar 31 Temmuz 2025’te 67 tesiste ton başına 8 yuana kadar daraldı.

Ortalama zarar, asıl kaldıracı gizler. Aynı 31 Temmuz verisinde gece düşük tarifeli saatlerde üretilen malı satan tesisler ton başına ortalama 93 yuan kâr ediyordu. Yani gündüz ile gece elektriği arasındaki fark, aynı tesis için yaklaşık 100 yuanlık bir maliyet farkı yaratıyordu. 28 Mart 2024’te 35 tesis ton başına 153 yuan zarar ederken EAF’lerin çoğu üretimi gece saatlerine kaydırmıştı. SMM’ye göre 2025 yazında Sichuan’daki EAF tesisleri elektrik fiyatı sübvansiyonu aldı. Aynı hurda sınıflarını alan yüksek fırınlı tesisler ise hurda toplamayı zorlaştırdı.

Bu yüzden EAF kullanım oranı, inşaat talebindeki stresin yüksek fırın üretiminden daha doğrudan bir göstergesidir. IFCH Galbraiths’in aktardığı verilere göre Ocak-Şubat 2026’da EAF ham çelik üretimi %9,9 düşerken yüksek fırın üretimi yalnızca %2,2 azaldı. Mysteel’in izlediği 137 tesisin haftalık inşaat demiri üretimi Şubat 2026’da 1,69 milyon tona inerek Ağustos 2024 sonundan beri en düşük seviyeyi gördü. Maliyet eğrisi mantığıyla fiyat tabanını bu marjinal üreticiler belirler.

Mevsimsellik ve haftalık veri

Çin’de inşaat demiri tüketimi ay takvimine bağlıdır. Piyasanın deyişiyle "Altın Mart, Gümüş Nisan" bahar sezonu zirvedir. Kış şantiyeleri kapatır ve Bahar Bayramı öncesinde stok birikir. Bayram her yıl farklı bir tarihe düştüğü için takvim haftalarını yıllar arasında karşılaştırmak yanıltıcıdır. SMM bu yüzden stokları ay takvimi bazında karşılaştırır.

Morgan Stanley’nin 12 Şubat 2026 tarihli haftalık verileri bu farkın büyüklüğünü gösterir (stok ve üretim notu). Çin’de toplam çelik stoku 14,4 milyon tonla yıllık %21, inşaat demiri stokları %28 aşağıdaydı. Görünür tüketim haftalık bazda %9,4 düşmüş görünüyordu. Bayramın 2026’da daha geç düşmesi hesaba katıldığında düşüş yalnızca %2,9’du. Düşük stokla düşük üretimin bir arada olması tek başına yön vermez. Talep zayıflığı da üreticilerin arz disiplini de aynı tabloyu üretebilir, ayrım için fiyatın yönüne bakmak gerekir.

Fabrikasyon ve sipariş defteri

İnşaat demiri şantiyeye çoğu zaman düz çubuk olarak gitmez. Projeye göre kesilir, bükülür ve etiketlenir. Bu işe fabrikasyon denir. Nucor’un 4 Nisan 2026’da biten ilk çeyreğinde fabrikasyon inşaat demiri satışları %18 artışla 291 bin tona çıktı. Çelik ürünleri segmentinin ortalama fiyatı ton başına 2.405 dolardı, tesis dış satış fiyatının (1.074 dolar) yaklaşık 2,2 katı.

Sözleşme yapısı gecikmenin kaynağıdır. CMC 2025 mali yılı yıllık beyanında (10-K) fabrikasyon inşaat demirinin genellikle rekabetçi ihaleyle satıldığını açıklıyor. Projelerin çoğu proje ömrü boyunca sabit fiyatlıdır, yalnızca bazı sözleşmelerde fiyat ayarlama (eskalasyon) maddesi bulunur. Projeler ortalama bir ila iki yıl sürer. Fiyat sabit kaldığı için bu sürede girdi maliyetindeki değişim kârlılığı belirgin biçimde etkiler. 31 Ağustos 2025 itibarıyla şirketin fabrikasyon sipariş defteri 1,4 milyar dolardı. Beyanda eskalasyonun bağlandığı bir fiyat endeksi adı geçmiyor.

Gecikmenin izi CMC’nin rakamlarında görülür. 2025 mali yılında Kuzey Amerika fabrikasyon ortalama fiyatı 1.346 dolardan 1.226 dolara, %8,9 düştü. Aynı yıl tesis çelik ürünleri fiyatı 882 dolardan 842 dolara, %4,5 geriledi. Sabit fiyatlı sipariş defteri gecikmeyle yeniden fiyatlandı ve fabrikasyon fiyatı tesis fiyatının yaklaşık iki katı düştü.

Yukarı yönde de aynı mekanizma işler. Nucor yönetimi 28 Nisan 2026 telekonferansında fabrikasyon inşaat demiri, kiriş ve döşeme sacında marjların baskı altında olduğunu söyledi. Nedeni girdi çeliği, yani substrat maliyetinin artmasıydı. Yönetim eski düşük fiyatlı siparişler tükendikçe iyileşme bekliyor (Nucor 1Ç26 notu). Tesis ve fabrikasyon marj zirveleri arasındaki gecikme birincil kaynaklarda sayıyla verilmiyor, sözleşme süresi bir ila iki yıllık bir pencereye işaret ediyor. Bu, kısa ve uzun döngülü sanayi ayrımının tipik bir örneğidir.

CMC’nin 28 Şubat 2026’da biten mali ikinci çeyreğinde Kuzey Amerika çelik ürünü sevkiyatının %67’si inşaat demiriydi. Şirket fabrikasyon sipariş defterinin hacim olarak 2023’ün üçüncü mali çeyreğinden beri en yüksek seviyeye çıktığını açıkladı. Ortalama sipariş fiyatı da yaklaşık üç yıldır ilk kez yıllık bazda arttı. Fabrikasyon marjları için öncü gösterge hacimden çok sipariş fiyatıdır.

Koruma duvarları ve kotalar

ABD’de uzun ürün iki katmanlı bir korumayla çevrilidir. İlk katman Section 232 tarifeleridir. Çelik tarifesi Haziran 2025’te %50’ye çıkarıldı. 6 Nisan 2026’dan itibaren türev ürünlerin çoğu tam değer üzerinden %25 tarifeye tabi oldu.

İkinci katman inşaat demirine özel anti-damping ve telafi edici vergi soruşturmasıdır. Byer, CMC, Gerdau, Nucor, Optimus ve Steel Dynamics’in kurduğu Rebar Trade Action Coalition, 4 Haziran 2025’te Cezayir, Bulgaristan, Mısır ve Vietnam’a karşı başvurdu (NUE 3Ç25 notu). ABD Ticaret Bakanlığı’nın (ITA) ön anti-damping oranları şöyledir.

Köken Ön anti-damping oranı Not
Cezayir %127,32 Tosyali ve diğer tüm üreticiler, mevcut en iyi veriyle (AFA), 19 Aralık 2025’te yayımlandı
Bulgaristan %52,80
Mısır %34,20 ve %52,73 Ezz grubu ve El Marakby/Suez (AFA)
Vietnam %121,97 ve %130,77 Hoa Phat ve ülke geneli, 10 Mart 2026’da açıklandı

Kesin kararlar Mayıs 2026 başında henüz açıklanmamıştı. Dört ülkenin bir arada hedeflenmesini ithalat verisi açıklar. ITA’nın aktardığı ABD Nüfus Bürosu verilerine göre Cezayir’den inşaat demiri ithalatı 2023’te 440,7 bin tondan 2024’te 91,5 bin tona çöktü. Mısır’dan ithalat 243,1 bin tondan 205,8 bin tona indi. Bulgaristan’dan ithalat 24,5 bin tondan 95,5 bin tona, Vietnam’dan 27,8 bin tondan 56,4 bin tona çıktı. Bir köken kapanınca yerini bir başkası doldurur, ticaret savunması bu yüzden kökenleri gruplayarak hedefler.

AB’de korunma önlemi 30 Haziran 2026’da sona eriyor. Avrupa Komisyonu 7 Ekim 2025’te yerine geçecek rejimi önerdi. Öneri gümrüksüz kotayı %47 azaltarak 18,3 milyon tona indiriyor, kota dışı vergiyi %25’ten %50’ye çıkarıyordu. Konsey ile Parlamento 13 Nisan 2026’da 18.345.922 tonluk kota üzerinde geçici uzlaşmaya vardı, hedeflenen yürürlük 1 Temmuz 2026’dır. "Eritildiği ve döküldüğü ülke" (melt and pour) kuralı, kütüğün bir ülkede üretilip başka ülkede haddelenmesiyle kaynağın gizlenmesini hedefler. Parlamento bu ülkenin kota payını doğrudan belirlemesini istedi, Komisyon metni ise bunu bir beyan yükümlülüğü olarak tanımlıyordu. Türkiye ve Cezayir için ülke bazlı inşaat demiri payları 11 Mayıs 2026 itibarıyla yayımlanmamıştı.

Mevcut rejim uzun ürün içindeki farkları gösterir. İnşaat demiri AB korunma önleminde 13, filmaşin 16 numaralı kategoridir. Komisyon inşaat demirinde "diğer ülkeler" artık kotasına erişimi kısıtlamayı önermişti, Türk ve Cezayirli inşaat demiri bu yüzden ülkeye özgü kotalara dayandı. Eurometal’in aktardığı Komisyon verilerine göre Türkiye 2026’nın ilk çeyreğinde 97.074 tonluk filmaşin kotasını 12 Mart 2026’ya kadar tüketmişti. İnşaat demiri kotasının dolduğuna dair bir veri yoktu. Kota baskısı uzun ürün kategorileri arasında eşit dağılmıyor.

İkinci düzenleme Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’dır (CBAM). Mekanizma 1 Ocak 2026’da kesin döneme geçti. Çelik varsayılan değerleri 2026’da %10, 2027’de %20, 2028’den itibaren %30 ek içerir. CMC’nin Polonya operasyonunun inşaat demiri sevkiyatı mali ikinci çeyrekte 69 bin tona indi, bir önceki çeyrekte 119 bin, bir yıl önce 100 bin tondu. Şirket düşüşü, 1 Ocak 2026 öncesinde inşaat demirinin öne çekilerek ithal edilmesine bağladı.

AI cevap

Dragonomi'ye sor

Yanıtlar Dragonomi arşivinden derlenir, kaynaklarıyla gösterilir.

Dragonomi AI'ı incele

Harika! Başarıyla kaydoldunuz.

Tekrar hoş geldiniz! Başarıyla giriş yaptınız.

Başarıyla Dragonomi abonesi oldunuz.

Başarılı! Giriş yapmak için sihirli bağlantıyı e-postanızda kontrol edin.

Başarılı! Fatura bilgileriniz güncellendi.

Faturanız güncellenmedi.