HRC — Yassı çelikte fiyat referansı

HRC (hot-rolled coil, sıcak haddelenmiş rulo), kalın bir çelik slabın (sürekli dökümle elde edilen kalın, dikdörtgen kesitli yarı mamul) yeniden ısıtılıp yüksek sıcaklıkta ince bir şerit hâline getirilmesi ve bobin biçiminde sarılmasıyla elde edilen yassı çelik ürünüdür. Boru, otomotiv şasisi, iş makinesi, depolama tankı ve soğuk şekillendirilmiş profil gibi alanlarda doğrudan kullanılır. Soğuk haddelenmiş ve galvanizli sacın da hammaddesidir. Yassı çeliğin ilk satılabilir ürünü olduğu için fiyatı bütün yassı çelik zincirinin referansı sayılır. Dragonomi yazılarında çoğunlukla Şanghay vadelisi, Çin'in ihracat kotasyonları, ABD ile Çin arasındaki fiyat makası ve ABD'li çelik şirketlerinin marj hesapları bağlamında geçer.

Nasıl üretilir

Haddeleme, metali dönen silindirlerin arasından geçirerek inceltme ve şekillendirme işlemidir. Metal yeniden kristalleşme sıcaklığının üstündeyken haddelenirse sıcak, altındayken haddelenirse soğuk haddeleme denir. Sıcak metal yumuşaktır ve kalınlığı birkaç geçişte büyük oranda azalır. Soğuk haddeleme ise daha ince, daha düzgün yüzeyli ama daha pahalı bir ürün verir.

HRC, sıcak şerit haddehanesinde (hot strip mill) üretilir. Klasik hatta sürekli dökümden gelen slab 200-250 mm kalınlıkta olabilir. Slab önce yeniden ısıtma fırınında 1.100-1.250 °C'ye getirilir. Kaba haddeleme tezgâhları onu 20-40 mm kalınlığında bir ara şeride, yani transfer çubuğuna indirir. Ardından şeridi son kalınlığa indiren altı ya da yedi ardışık tezgâh, yani bitirme grubu gelir. Hint mühendislik sitesi ISPAT Guru'nun derlediği tipik değerlere göre altı tezgâhlı bir bitirme grubu şeridi 1,2 mm'ye kadar inceltebilir ve son tezgâhın çıkış sıcaklığı 820-900 °C'dir.

Şerit bitirme grubundan sonra laminer soğutma masasında su perdeleriyle soğutulur ve 500-800 °C arasında bobine sarılır. Sarma sıcaklığı çeliğin iç yapısını, yani mikroyapısını, dolayısıyla dayanımını belirler.

İnce slab rotası hattı kısaltır. CSP (compact strip production, kompakt şerit üretimi) yönteminde döküm makinesi 40-70 mm kalınlığında slab üretir. Slab 1.150 °C civarındaki bir tünel fırında 20 dakika kadar bekler ve doğrudan 5-7 tezgâhlı bitirme grubuna girer. Malzeme veri tabanı Total Materia'nın derlemesinde bu hatların tipik kapasitesi yılda 1 milyon ton civarında, en ince ürünü 1,2-2 mm'dir. İnce slab, hurdayı elektrik ark ocağında (EAF) eriten küçük tesislerin, yani mini tesislerin yassı çeliğe girmesini sağladı.

Maliyeti, slabın hangi rotadan geldiği belirler. Dünya Çelik Birliği'nin (worldsteel) 2025 tarihli World Steel in Figures yayınına göre 2024'te dünya ham çeliğinin %70,4'ü yüksek fırın ve bazik oksijen fırını (BF-BOF), %29,1'i EAF rotasından geldi. Oran ülkeden ülkeye çok değişir. Çin'de BOF payı %89,9'dur, ABD'de EAF payı %71,8, Türkiye'de %70,0'dır. BF-BOF tesisinin HRC maliyeti demir cevheri ve koklaşabilir kömür fiyatıyla, EAF tesisininki hurda ve elektrik fiyatıyla oynar. Karbon yükü de rotaya göre değişir ve bu fark Avrupa'nın karbon sınır düzenlemesinde fiyata dönüşür.

Aynı yayının 2024 şirket sıralamasında en büyük ham çelik üreticileri China Baowu (130,09 milyon ton), ArcelorMittal (65,00 milyon ton) ve Nippon Steel'dir (43,64 milyon ton). ABD'de Nucor 20,66 milyon tonla öndedir, Cleveland-Cliffs'in üretimi 16,4 milyon ton olarak tahmin edilir. Sıralama ham çelik üzerinedir, HRC bu üretimin bir parçasıdır.

Haddeden çıkan rulo üç yola gider. Bir kısmı doğrudan ya da dilinip kesilerek kullanılır. Bir kısmı asitle temizlenip soğuk haddelenir ve CRC (cold-rolled coil, soğuk haddelenmiş rulo) olur. CRC'nin önemli bir bölümü de çinkoyla kaplanarak HDG (hot-dip galvanized, sıcak daldırma galvanizli sac) hâline gelir. Zincirin her halkası bir öncekinin üstüne işleme maliyeti ve prim ekler.

Adı ve kimliği

Türkçe ticaret dilinde HRC, sıcak haddelenmiş rulo ya da bobin diye anılır. Rulo açılıp belirli boylarda kesildiğinde elde edilen levhaya sac denir. Sıcak haddelenmiş yüzeyde haddeleme sırasında oluşan ince bir oksit tabakası, yani tufal bulunur. HRPO (hot-rolled pickled and oiled), tufalı asitle temizlenmiş ve paslanmasın diye yağlanmış HRC'dir. Kısaltma bir karışıklık da yaratır. HRC, malzeme biliminde Rockwell C sertlik ölçeğinin de adıdır. Dragonomi'nin ısıl işlem derin okumasında geçen 58-65 HRC bir sertlik değeridir ve çelik fiyatıyla ilgisi yoktur.

Gümrükte HRC, Armonize Sistem'in (HS) 7208 pozisyonudur. Bu pozisyon genişliği en az 600 mm olan, sıcak haddelenmiş ve kaplanmamış alaşımsız yassı çeliği kapsar. Dar şerit, soğuk haddelenmiş, kaplamalı ve alaşımlı yassı ürünler komşu pozisyonlardadır (7209-7212, 7225 ve 7226) ve ticaret önlemleri bu aileyi çoğu zaman birlikte hedefler. Sektör yayını Kallanish'e göre Hindistan'ın 2025-2028 yassı çelik korunma önlemi bu yedi pozisyonun hepsini kapsar.

Ölçüler de önemlidir. Vietnam'ın 2025'te Çin menşeli HRC'ye koyduğu anti-damping vergisi 1,2-25,4 mm kalınlıktaki ve en fazla 1.880 mm genişlikteki ruloları kapsar. ABD'de ise ölçü inçle yazılır, fiyat ajansı Argus'un ABD HRC endeksi 0,083-0,501 inç (2,1-12,7 mm) kalınlıktaki ürünü baz alır.

Kalite adları bölgeye göre değişir. ABD'de sıcak haddelenmiş sac ve şerit ASTM A1011 standardıyla tanımlanır, Argus'un endeksi bu standardın ticari kalitesini (CS Type B) esas alır. Asya kotasyonlarında Japon JIS G 3101 standardındaki SS400 ile Çin'in GB/T 3274 standardındaki Q235 geçer. Çinli veri sağlayıcısı Mysteel yurt içi referans olarak 4,75 mm Q235, ihracat referansı olarak 3 mm SS400 fiyatını izler.

Soğuk haddelenmiş rulo (CRC)

CRC, HRC'nin oda sıcaklığında yeniden haddelenmesiyle elde edilir. Rulo önce asitle temizlenir, sonra çok tezgâhlı bir tandem soğuk haddehanesinde kalınlığı genellikle %50-90 inceltilir. Bu aşamadan çıkan ürün sert ve sünekliği düşüktür, piyasada CRFH (cold-rolled full hard, tam sert soğuk haddelenmiş) diye satılır. Ardından kapalı kutu fırınlarda (batch) ya da sürekli hatlarda tavlama gelir ve şekillendirilebilirlik geri kazanılır. Son adım hafif bir yüzey haddesidir (skin pass). Bu adım yüzeyi düzeltir ve akma davranışını denetler.

Soğuk haddeleme daha ince kalınlık, daha dar tolerans ve boyaya uygun pürüzsüz bir yüzey sağlar. Avrupa'da EN 10130, ABD'de ASTM A1008 standardı bu ürünü tanımlar. En zorlu şekillendirmede titanyum ya da niyobyumla dengelenmiş arayer atomsuz (IF, interstitial-free) çelikler kullanılır. Otomotiv dış gövde panelleri, beyaz eşya gövdeleri ve mobilya CRC tüketir, CRC aynı zamanda galvaniz hatlarının ana girdisidir.

Galvanizli sac (HDG)

Galvanizli sac, çeliğin erimiş çinko banyosundan geçirilerek kaplanmasıyla üretilir. Sürekli galvaniz hattında rulo açılır, yüzeyi temizlenir, tavlama fırınından geçer ve 450 °C civarındaki çinko banyosuna girer. Banyodan çıkan şeridin üzerindeki fazla çinkoyu hava bıçakları sıyırır, kaplama kalınlığı böyle ayarlanır. Çinko iki yoldan korur. Çeliği havadan ayıran bir bariyerdir ve çelikten önce kendisi aşındığı için kesik kenarları da korur. Bu ikinci etkiye katodik koruma ya da kurban koruma denir. Altlık çoğunlukla CRC'dir, kalın galvanizli ürünlerde asitlenmiş HRC de kullanılır.

Kaplama miktarı ürün adının içindedir. ABD'de ASTM A653 standardındaki G90, iki yüzün toplamında 0,90 ons/fit² çinko demektir, bu da metrekare başına 275 grama yakındır. Avrupa'da EN 10346 standardındaki DX51D+Z275, iki yüzde toplam en az 275 g/m² çinko taşır, yüz başına 20 mikrometre civarı eder. G90 ile Z275 bu yüzden hemen hemen aynı kaplamadır. Piyasada çinko-demir alaşımlı galvanil (galvannealed) ile %55 alüminyumlu Galvalume gibi kaplamalar da satılır. Otomotiv gövdesi, çatı ve cephe paneli ve beyaz eşya galvanizli sacın ana kullanıcılarıdır.

Neden yassı çeliğin referansı

HRC, uluslararası ticarette hacmi en büyük tek çelik ürünüdür. worldsteel'in 62 ülkeden derlediği 2024 ihracat tablosunda toplam 422,7 milyon tonluk çelik ihracatının 82,0 milyon tonu, yani %19,4'ü sıcak haddelenmiş sac ve rulodur. Galvanizli sac 43,2 milyon tonla %10,2, soğuk haddelenmiş ürün 31,9 milyon tonla %7,5, diğer kaplamalı sac 21,2 milyon tonla %5,0 pay alır. Dört kalem birlikte 178,3 milyon tona, yani ihracatın %42'sine ulaşır. Tablo ülkelerin kendi bildirimine dayandığı için AB ve Kuzey Amerika içi ticareti de sayar.

İkinci neden zincirdeki yeridir. CRC ve HDG fiyatları çoğunlukla HRC'nin üstüne eklenen bir prim olarak konuşulur. Fabrikanın marjı da HRC fiyatı ile hurda ya da hammadde maliyeti arasındaki farkla ölçülür, bu hesap aşağıda adım adım gösterilir. ABD'li Cleveland-Cliffs, 2024 yıllık beyanında (10-K) yurt içi HRC fiyatını gelirini ve kârlılığını en çok etkileyen endeks olarak tanımlar.

Üçüncü neden şeffaflıktır. Uzun ürünlerde inşaat demiri (rebar) öne çıkar, yassı üründe ise endeksi ve vadelisi olan ürün HRC'dir. HRC talebi otomotiv, beyaz eşya, makine ve enerji altyapısı gibi imalat sektörlerine bağlıdır. İnşaat demiri ise konut ve altyapı çevrimini izler. İki fiyatın ayrışması bu yüzden talebin hangi kesimden geldiğini gösterir.

Fiyat nasıl oluşur

Sözleşme ve spot

ABD'de HRC'nin büyük kısmı sözleşmeyle satılır, ama sözleşme fiyatı çoğu zaman spot endekse bağlıdır. Nucor'un 2024 yıllık beyanına göre yassı çelik satışlarının %80'inden fazlası sözleşmeli müşterilere gitti. Bu sözleşmeler 6-12 ay sürer, fiyat aylık ya da çeyreklik olarak piyasa endeksine veya hammadde maliyetine göre yenilenir. U.S. Steel'in 2024 beyanında sözleşmeli satış payı Flat-Rolled bölümünde %76, Mini Mill bölümünde %56'dır. Cleveland-Cliffs ise Kanadalı Stelco'yu aldıktan sonra yassı çelik sevkiyatının %30-35'ini, genellikle bir yıllık sabit fiyatlı sözleşmelerle sattığını açıkladı.

Endeks ailesi

Aynı ürün için farklı yöntemlerle hesaplanan birkaç endeks vardır. CRU'nun ABD Orta Batı endeksi yalnızca işlem fiyatlarına dayanır. Önceki haftanın spot işlemlerini fabrikalardan, servis merkezlerinden ve imalatçılardan toplar. Teklifleri, görüşleri ve sözleşmeli işlemleri dışarıda bırakır ve her çarşamba yayımlanır. Argus'un ABD endeksi salı günleri, kısa ton başına dolar olarak açıklanır. Argus'un Kuzeybatı Avrupa endeksinde ağırlığın %75'i hacimle ağırlıklandırılmış işlemlerden, %25'i piyasa anketinden gelir. S&P Global Platts'ın TSI endeksi günlük yayımlanır. Çin'de referans Mysteel'dir ve yurt içi fiyatları KDV dahil verir.

Fabrikaların kendi ilan fiyatları da izlenir. Nucor her pazartesi spot müşterilere uyguladığı fiyatı, yani CSP'yi (consumer spot price, tüketici spot fiyatı) açıklar. Kısaltma ince slab yöntemi CSP ile aynı yazılır ama ilgisi yoktur, karışmasın diye bu maddede Nucor CSP fiyatı diye anılır. Sektör yayını Steel Market Update'e göre Nucor CSP fiyatı 2 Şubat 2026'da kısa ton başına 970 dolardı. China Baowu grubunun borsadaki kolu Baosteel ise her ay bir sonraki ayın liste fiyatını duyurur.

Baz fiyat ve ekstralar

Kotasyonlar genellikle baz fiyattır, yani standart kalınlık, genişlik ve kaliteye uygulanan fiyattır. İnce kalınlık, geniş en, özel kalite ya da kaplama için ekstra denen ek ücretler eklenir. CRU'nun galvanizli sac için yayımladığı baz fiyat da kaplama ekstralarını içermez. Gerçek fatura bu nedenle endeksin üstünde kalabilir.

Birim ve teslim koşulu

Birim ve teslim yeri okunmadan iki HRC fiyatı kıyaslanamaz. ABD fiyatları ve CME'nin ABD vadelisi kısa ton (short ton, 2.000 libre, 907,185 kg) başınadır. ABD'li şirketlerin "ton" ya da "net ton" dediği de çoğu zaman budur, Cleveland-Cliffs beyanında net tonu 2.000 libre, metrik tonu 2.205 libre civarında tanımlar. Avrupa ve Asya metrik ton kullanır. Nucor CSP fiyatı metrik tona çevrildiğinde 970 ÷ 0,907185 = 1.069 dolar eder. Teslim koşulu da değişir. ABD'de fabrika çıkışı (ex-works), Avrupa'da fabrika çıkışı ya da müşteriye teslim fiyat kullanılır. İthalatta navlun dahil liman teslimi (CFR, cost and freight) yaygındır. Çin ihracatı gemide teslim (FOB, free on board), Çin iç piyasası ise %13 KDV dahil fiyatlanır.

Vadeli kontratlar

Başlıca üç HRC vadelisi vardır. İkisi CME Group'ta (ABD ve Kuzey Avrupa), biri Şanghay'dadır. CME Group'un ABD Orta Batı HRC (CRU) kontratı Ekim 2008'de açıldı. Kontrat 20 kısa tonluktur ve fiziki teslim yoktur. Pozisyonlar, kontrat ayında yayımlanan bütün haftalık CRU endekslerinin ortalamasıyla nakit uzlaşır. CME'nin 2025 metal bültenlerine göre Şubat 2025, tarife duyurularının ardından kontratın rekor ayı oldu.

Avrupa'daki karşılık CME'nin Kuzey Avrupa HRC (Argus) kontratıdır ve Argus'un Kuzeybatı Avrupa endeksiyle uzlaşır. Opsiyonları Mayıs 2022'de açıldı. Argus'un kaydına göre açık pozisyon 3 Eylül 2024'te 9.382 lotla, yani 187.640 tonla o güne kadarki rekora ulaştı.

Şanghay Vadeli İşlem Borsası'nın (SHFE) HC kontratı 21 Mart 2014'te açıldı, inşaat demiri vadelisi 2009'dan beri işlem görüyordu. Lot 10 ton, fiyat yuan cinsindendir. CME kontratlarından farkı fiziki teslimdir. SHFE'nin 1 Ocak 2026'dan geçerli kurallarına göre teslim edilecek ürün GB/T 3274-2017 ya da JIS G 3101-2024 standardına uymalıdır. Son işlem günü kontrat ayının 15'idir. Dragonomi yazılarında "HRC vadelileri" denince neredeyse her zaman bu kontrat kastedilir. 24 Temmuz 2024 notu gündüz seansı kapanışını ton başına 3.573 yuan, yani 490 dolar civarı olarak verir. 9 Ocak 2026 demir çelik bülteni en aktif kontratın 3.294 yuandan kapandığını kaydeder. Mysteel'e göre Mayıs kontratı 30 Ocak 2026'da 3.288 yuandaydı.

Kontratları fiyat riski taşıyan fabrikalar, servis merkezleri, otomotiv ve beyaz eşya üreticileri kullanır. CME kontratı nakit uzlaştığı için ABD'li bir alıcı fiziki ruloyu her zamanki tedarikçisinden alır, fiyat riskini borsada kapatır. SHFE'de ise vade sonuna kalan pozisyon gerçek rulo teslimine dönüşür.

Yassı ürün primleri ve kaplama yarışı

CRC ve HDG'nin HRC üzerindeki primi ayrı bir piyasa kuracak kadar oynaktır. CME Group, CRU'nun HDG baz fiyatı ile HRC fiyatı arasındaki farkla nakit uzlaşan HDG prim vadelisini 2020'de açtı, ilk işlemler 12 Haziran 2020'de yapıldı. CRU'nun o tarihte aktardığı veride Ocak 2018'den 2020 ortasına HDG baz fiyatı kısa ton başına ortalama 831, HRC 682 dolardı. Prim ortalama 149 dolar (831 − 682), en düşük 75, en yüksek 213 dolardı.

Avrupa'da prim Ocak 2026'da genişledi ve sıralama bozuldu. ArcelorMittal'in Nisan teslimi listesinde CRC galvanizli sacın üstüne çıktı. Galvanizli sac CRC'nin üstüne kaplama maliyeti eklenerek üretildiği için normalde daha pahalıdır. Kallanish bu ters dönüşü CRC arzındaki sıkışıklığa ve AB'nin CRC ithalatına açtığı anti-damping soruşturmasına bağladı.

Ticaret akışı da kaplamaya kaydı. Şanghay Metal Piyasası (SMM) verisine göre Çin 2025'te %16 artışla 31,09 milyon ton kaplamalı ve galvanizli sac ihraç etti. Bu miktar HRC'nin 24,4 milyon tonunu geçti. CRC ihracatı ise %6 düşüşle 5,15 milyon tonda kaldı, HRC'nin beşte biri kadardı (5,15 ÷ 24,44 = 0,21). Japonya Ağustos 2025'te, Kore Aralık 2025'te Çin menşeli galvanizli sac için anti-damping soruşturması açtı. Amerikan Demir Çelik Enstitüsü'nün (AISI) Ocak-Kasım 2025 verisinde ABD'nin sıcak daldırma galvanizli ithalatı %41,8 düşüşle 1,64 milyon tona, soğuk haddelenmiş yassı ithalatı %24,8 düşüşle 1,35 milyon tona indi. AISI ithalatı kısa ton cinsinden verir.

ABD'li üreticiler katma değeri kaplamada arıyor. Steel Dynamics 2024'te dört yeni kaplama hattını (galvaniz ve boya) devreye aldı. Nucor, Crawfordsville'deki galvaniz ve ön boya hatlarını 2025'te tamamladı. Cleveland-Cliffs, Dragonomi'nin 20 Ekim 2025 telekonferans notunda aktarıldığı gibi büyük otomotiv üreticileriyle üç yıllık anlaşmalar imzaladı ve dokuz galvaniz tesisini tam kapasite çalıştırmayı hedefliyor.

Bölgeler arası makas ve koruma duvarları

HRC aynı ürün olsa da bölgeler arasındaki fiyat farkı navlunla açıklanamayacak kadar büyüktür. Aşağıdaki tablo Ocak 2026 ortası ile 2 Şubat 2026 arasındaki kotasyonları toplar. Teslim koşulları farklı olduğu için sayılar yalnızca yön gösterir.

Navlun farkın küçük bir kısmını açıklar, asıl neden ticaret politikasıdır. ABD, Ticaret Genişletme Yasası'nın 232. maddesine dayanarak 23 Mart 2018'de çelik ithalatına %25 vergi koydu. Başlangıçta bazı ülkeler muaf tutuldu ya da kotaya bağlandı ve bu düzenlemeler yıllar içinde değişti. 12 Mart 2025'te bütün muafiyetler kaldırıldı, oran 4 Haziran 2025'te %50'ye çıktı, Birleşik Krallık %25'te kaldı. Nucor yönetimi 27 Ocak 2026 telekonferansında 232. madde vergilerinin tam uygulanmasıyla ithalat payının %14'e gerilediğini söyledi. Nucor CSP fiyatının metrik ton karşılığı olan 1.069 dolar, Çin'in 463 dolarlık FOB kotasyonunun 2,3 katıdır (1.069 ÷ 463). Nucor'un ilan fiyatı işlem endekslerinin biraz üstünde kalabileceği için bu oran üst sınır gibi okunmalıdır.

Avrupa

AB'de iki düzenleme üst üste biner. Avrupa Komisyonu 7 Ekim 2025'te, 30 Haziran 2026'da sona erecek korunma önleminin yerine yeni bir rejim önerdi. Öneride vergisiz kota 2024 kotalarına göre %47 civarında azalarak yılda 18,3 milyon tona iner, kota dışı vergi %25'ten %50'ye çıkar ve çeliğin eritilip döküldüğü ülke (melt and pour) menşe sayılır. AB Konseyi müzakere pozisyonunu 12 Aralık 2025'te belirledi. Avrupa Parlamentosu'nun baş müzakerecisi Karin Karlsbro, üç kurum arasındaki müzakerelerin (trilog) 24 Şubat'a kadar başlamasını umuyor. Yeni rejimin 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girmesi hedefleniyor.

İkinci düzenleme karbon sınır düzenleme mekanizmasıdır (CBAM). Avrupa Komisyonu'na göre mekanizma 1 Ocak 2026'da kesin aşamaya geçti ve ithalatçı artık ürünün içerdiği karbon için CBAM sertifikası satın alıp teslim etmek zorundadır. Yük kademeli artar. Avrupa Parlamentosu'nun 2023'te kabul ettiği düzenlemeye göre CBAM, 2026-2034 arasında AB emisyon ticaret sistemindeki (ETS) ücretsiz tahsisin kalktığı hızla devreye girer ve ithalatçının yükümlülüğünden bu tahsis kadar indirim düşülür. 2026'da ücretsiz tahsis yalnızca %2,5 azalır, 2034'te tamamen kalkar. Eurometal'in aktardığı veride 1-6 Ocak 2026'da gümrükte CBAM kapsamında kaydedilen 1.655.613 tonluk ürünün %98'i demir çelikti.

Maliyetin ne olacağı büyük ölçüde emisyon verisine bağlıdır. Kallanish'in 19 Kasım 2025'te aktardığı, sızan bir Komisyon taslağına dayanan hesapta BF-BOF rotasıyla üretilen HRC için referans emisyon (benchmark) ton başına 1,53 ton CO2'dir. Aynı hesapta ton başına 80 avroluk karbon fiyatıyla Hindistan'ın BF-BOF HRC'si doğrulanmış tesis verisiyle 64,7, ülke varsayılan değerleriyle 222 avro civarında CBAM maliyeti taşır. Komisyon kesin varsayılan değerleri 2025 sonunda 2025/2621 sayılı uygulama tüzüğüyle belirledi. Doğrulanmış veri sunamayan ihracatçı üç kattan fazla öder, belirsizlik artık maliyet hesabında ve doğrulamadadır.

Kallanish'in Ocak 2026 verisinde Türkiye ve Orta Doğu çıkışlı HRC teklifleri Antwerp'e CFR en fazla 540 avroydu, AB içindeki işlem fiyatı ise 630-640 avroydu. Asya'dan alım yapan AB'li ithalatçılar Aralık 2025'te CBAM için ton başına 60-70 avro ayırıyordu. Bu pay Türk ürününe doğrudan uygulanamaz, çünkü karbon yükü üreticinin rotasına göre değişir ve Türkiye'de EAF payı yüksektir.

Türkiye

Türkiye hem büyük bir HRC üreticisi hem de ithalatçısıdır. worldsteel'e göre ülke 2025'te 38,1 milyon ton ham çelik üretti. Yassı çelikte iki rota yan yana çalışır. OYAK grubundaki Erdemir, Ereğli ve İskenderun'daki (İsdemir) yüksek fırınlarıyla BF-BOF rotasını temsil eder ve Borsa İstanbul'da EREGL koduyla işlem görür. Çolakoğlu ve Habaş gibi üreticiler ise elektrik ark ocağında ürettikleri slabı kendi sıcak şerit haddehanelerinde ruloya çevirir. Kallanish'in 19 Ocak 2026 tarihli piyasa notunda Erdemir ve Çolakoğlu'nun Nisan üretimini büyük ölçüde sattığı, Habaş'ta ise yalnızca küçük Mart hacimleri kaldığı geçer.

Kallanish'e göre yurt içi HRC tüketimi üretimi aşar. Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD) verisinde 2025 çelik ithalatı rekor kırarak 18,9 milyon tona çıktı. Aynı veriye göre sıcak haddelenmiş sac ihracatı da Ocak-Ekim 2025'te %25,8 artışla 3,26 milyon tona ulaştı. Türkiye 11 Ekim 2024'ten beri Çin, Hindistan, Japonya ve Rusya menşeli HRC'ye CIF değerin %6,10-43,31'i arasında anti-damping vergisi uygular. Vergi alaşımsız üründeki %15'lik gümrük vergisinin üstüne eklenir, ama dahilde işleme rejiminde ödenmez. Eylül 2025'te bu rejime HRC, slab ve kütük gibi girdilerde %25 yerli içerik şartı geldi. Kallanish'in Ocak 2026 ortası verisinde iç piyasa HRC fiyatı fabrika çıkışı 560-575 dolardı.

Asya

Vietnam 6 Temmuz 2025'ten itibaren beş yıl süreyle Çin menşeli HRC'ye %23,01-27,83 kesin anti-damping vergisi uygular. Hindistan'ın yassı çelik korunma vergisi 20 Nisan 2026'ya kadar %12'dir ve 2028'e kadar %11'e iner. Kore'de Hyundai Steel'in şikâyetiyle Mart 2025'te açılan soruşturmada Kore Ticaret Komisyonu, Temmuz 2025'te Çin menşeli HRC'ye %28,16-33,1, Japon menşeli HRC'ye %31,58-33,57 geçici anti-damping vergisi önerdi. Nihai karar henüz verilmedi.

Çin

Çin'de yurt içi üretim düşerken ihracat rekor kırdı. Çin Ulusal İstatistik Bürosu'na (NBS) göre ham çelik üretimi 2025'te %4,4 düşüşle 960,81 milyon tona indi. Gümrük İdaresi (GACC) verisinde çelik ihracatı ise %7,5 artışla 119,02 milyon tona çıktı ve 2015'teki 112,4 milyon tonluk zirveyi geçti. SMM verisine göre HRC ihracatı aynı yıl %18 düşüşle 24,4 milyon tona indi ve toplamın %20,5'inde kaldı (24,44 ÷ 119,02).

Toplam artarken HRC'nin gerilemesi kanalların değiştiğini gösterir. Bloomberg'in 14 Ocak 2026 haberine göre ihracatçılar engeli az olan Orta Doğu ve Güneydoğu Asya'ya ve HRC vergilerine takılmayan yarı mamullere yöneldi. Genişlik de bir kanaldır. Vietnam'ın vergisi en fazla 1.880 mm genişlikteki ruloları kapsadığı için 1.900-2.000 mm'lik rulolar vergisiz girdi. Dragonomi'nin Ağustos 2025 notu bu boşluğu not eder. Kallanish'e göre Vietnam Ocak-Ağustos 2025'te bu geniş ürünlerden 4,82 milyon ton ithal etti, %56 kadarı Çin'dendi. Vietnam Sanayi ve Ticaret Bakanlığı 27 Ekim 2025'te bu rulolar için vergiden kaçınma soruşturması açtı.

Üçüncü kanal KDV'siz rulodur (non-VAT HRC). Çin, HRC'deki %13'lük ihracat KDV iadesini 1 Mayıs 2021'de, CRC ve galvanizli sacdaki iadeyi 1 Ağustos 2021'de kaldırdı. Kurallara uyan ihracatçı o tarihten beri ödediği KDV'yi geri alamaz. KDV faturası kesilmeden, yani KDV'si hiç ödenmeden gemiye yüklenen rulolar ise daha ucuza teklif edilir. Kallanish'e göre Çin gümrüğü Ağustos 2025'te Guangxi'deki Fangchenggang limanında, çoğu Vietnam'a gidecek 200.000 ton civarında HRC ve sacı KDV kaçırma şüphesiyle bekletti. Ticaret Bakanlığı (MOFCOM) ve Gümrük İdaresi'nin 2025 tarihli 79 sayılı duyurusuyla 1 Ocak 2026'dan itibaren çelik ihracatı 16 yıl sonra ilk kez lisansa bağlandı. Mysteel'e göre amaçlardan biri KDV'siz yüklerin önünü kesmektir. Danışmanlık şirketi CRU'ya göre lisans 2026 ihracatını azaltacak ama durdurmayacak. Dördüncü kanal dolaylı ihracattır. Mysteel'in 29 Aralık 2025 tahminine göre makine, otomobil ve beyaz eşya gibi ürünlerin içindeki çelik ihracatı 2026'da 150 milyon ton civarına çıkacak. Bloomberg Intelligence ise Dragonomi'nin Kasım 2025 notunda aktarıldığı gibi 2026'da Çin'in HRC ihracatında %25 düşüş öngörür.

İç piyasada fiyat maliyetin altında kaldı. Mysteel'in yüksek fırınlı fabrika anketinde HRC satışları Kasım 2025'te ton başına ortalama 127 yuan zarar etti, Ekim'deki zarar 24 yuandı. Maliyet eğrisi mantığında yaygın zarar fiyatın taban bölgesine yaklaştığını gösterir, ama Çin'de kapasite kapanışı politikaya bağlıdır.

Bu nedenle Çin'de HRC fiyatını talep kadar arz politikası da belirler. 2025 bunun yakın bir örneğidir. Dragonomi'nin 30 Mayıs 2025 bülteni Şanghay'daki aktif HRC kontratının beş yılın en düşüğüne inip 430 doların altını gördüğünü kaydeder. Temmuz başında fiyat savaşlarıyla, yani zararına yapılan aşırı rekabetle mücadele parti gündeminin ön sırasına çıktı. Dragonomi'nin Temmuz bültenlerine göre aynı hafta çelik çıktısı kısıldı, HRC vadelisi de 18 Temmuz'a kadar altı hafta üst üste yükseldi. 12 Ağustos 2025 sabah notu parti kararının ardından başlayan dipten yükselişi grafikle gösterir. Kalıcı adımlar da var. Sanayi Bakanlığı (MIIT) Ekim 2025 sonundaki taslakta yeni demir ve çelik kapasitesi için eski kapasitenin en az 1,5:1 oranında kapatılmasını şart koştu. Mysteel'e göre çelik sektörü Mart 2025'te ulusal karbon emisyon ticaret sistemine girdi ve bu politikalarla Çin'in ham çelik üretimi 2026'da %1,1 daha düşecek.

Şirket sonuçlarında HRC tuzakları

Şirketin açıkladığı ortalama satış fiyatı HRC fiyatı değildir. Cleveland-Cliffs'in 2024 yıllık beyanına göre yurt içi HRC endeksi 2024'te kısa ton başına ortalama 772 dolardı. Şirketin çelik ürünlerindeki ortalama net satış fiyatı ise aynı yıl 1.081 dolardı. Aradaki 309 dolarlık fark (1.081 − 772) iki kaynaktan gelir, ürün karması ve sözleşme gecikmesi. Cliffs'in 2024 sevkiyatının %36'sı sıcak haddelenmiş, %29'u kaplamalı, %16'sı soğuk haddelenmiş üründü. Otomotive giden kaplamalı ürünün primi ortalamayı yukarı çeker. 2023'te endeks 906, satış fiyatı 1.171 dolardı, fark 265 dolardı (1.171 − 906).

Sözleşme yapısı gecikme yaratır. Fiyatı aylık, çeyreklik ya da yıllık yenilenen sözleşmeler, endeksteki sıçramayı gelire ancak yenileme tarihinde taşır. Endeks yükselirken gerçekleşen fiyat geride kalır, endeks düşerken bu kez endeksin üstünde kalır. Cliffs'in sabit fiyatlı payı yüksek olduğu için bu etki şirkette Nucor'dan daha belirgindir. Endeks 2024'te düşerken farkın 265 dolardan 309 dolara açılması da bir yıl önce sabitlenen sözleşme fiyatlarının geriden gelmesiyle uyumludur.

Stok yöntemi de marj kıyasını bozar. U.S. Steel'in 2024 beyanında Flat-Rolled ve Tubular bölümleri ağırlıklı olarak LIFO (son giren ilk çıkar) kullanır ve bu stoklar konsolide stokların %53'üdür. Nucor çoğunlukla FIFO (ilk giren ilk çıkar), Cliffs ise ortalama maliyet yöntemini kullanır. Fiyatlar yükselirken FIFO kullanan şirket eski ve ucuz stoku satar, marjı daha yüksek görünür.

Fiyat varsayımı FAVÖK beklentisinin temelidir. Dragonomi'nin 27 Ekim 2023 telekonferans notunda aktarıldığı gibi U.S. Steel, 2024 FAVÖK hedeflerini ton başına 750 dolarlık HRC varsayımına dayandırdı. Bu varsayımla Flat-Rolled 1 milyar, Mini Mill 600 milyon, Tubular 300 milyon, Avrupa 100 milyon dolar FAVÖK üretecekti. Şirket rehberliğinde önce HRC varsayımına, sonra bu varsayımın vadeli eğriden ne kadar uzak olduğuna bakılır.

Tarihçe ve kırılma anları

Geniş sıcak şerit haddehanesini pratik hâle getiren isim Armco'dan John Butler Tytus'tur. Steel Times International'ın 2013'te yayımladığı, Aylen ve Ranieri'nin Ribbon of Fire kitabına ilişkin değerlendirmeye göre Armco, Kentucky'deki Ashland Iron & Mining'i deneme haddesiyle birlikte satın aldı. Ashland'de ilk 36 inç genişliğindeki şerit Ocak 1924'te 0,065 inç (1,65 mm) kalınlığa kadar haddelendi. Proje 10 milyon dolar civarında bir bütçeye ve gizlilik yemini etmiş 100 kadar çalışana dayanıyordu. Talebi otomobil gövde panelleri yarattı. Bazı kaynaklar tarihi 1923 ya da 1926 olarak verir.

Avrupa geç kaldı. Aynı değerlendirmeye göre kıtanın ilk geniş sıcak şerit haddehanesi Ağustos 1937'de Almanya'nın Dinslaken kentinde açıldı, Fransa'nın Denain hattı ise ancak 1951'de geldi. Kaplamada kırılma Polonya'dan geldi. Tadeusz Sendzimir'in sürekli sıcak daldırma galvaniz hattı 1931'de Katowice yakınlarında çalışmaya başladı, Armco 1938'den itibaren onunla ortak çalıştı.

Bir sonraki kırılma mini tesislerden geldi. Total Materia'nın aktardığı tarihçeye göre Nucor, ilk ticari CSP tesisini Indiana'daki Crawfordsville için 1986 sonunda sipariş etti. Tesis Temmuz 1989'da üretime başladı ve Haziran 1990'da kâra geçti. Arvedi ile Mannesmann Demag'ın İtalya'nın Cremona kentinde geliştirdiği rakip yöntem ISP (in-line strip production), dökümle haddelemeyi tek hatta birleştirip 1 mm'ye yakın şerit üretti. Uzun devreye alma sorunları ve Mannesmann Demag'ın mali durumu 1990'ların mini tesis dalgasında satışları engelledi, pazarı CSP aldı.

Teknoloji hâlâ değişiyor. SMS group 16 Ocak 2026'da, Tata Steel'in Jamshedpur'daki 2011 tarihli CSP hattının yedinci bitirme tezgâhı (F7) eklendikten sonra ilk rulolarını sardığını duyurdu. Çin'de JISCO, klasik sıcak şerit haddehanesiyle CSP'yi birleştiren hattını 2 Şubat 2026'da devreye aldı ve kapasiteyi yılda 2 milyon tondan 4,5 milyon tona çıkardı. Nippon Steel ise Haziran 2025'te satın aldığı U.S. Steel'e 2028'e kadar 11 milyar dolarlık yatırım sözü verdi, plan Gary Works sıcak şerit haddehanesinin yenilenmesini de içeriyor.