İhracat vergi iadesi — Çin'de ihracatta KDV iadesi

İhracat vergi iadesi (export tax rebate ya da export VAT rebate, ihracatta KDV iadesi), Çin'in ihraç edilen mallar için üreticinin girdilerde ödediği katma değer vergisinin bir kısmını ya da tamamını geri ödediği vergi düzenlemesidir. Geri ödenecek pay, ürünün gümrük tarife koduna bağlı iade oranıyla belirlenir. İade oranı KDV oranının altına çekildiğinde aradaki fark ihracatçının maliyetine eklenir. Pekin bu yüzden oranı bir sanayi politikası düğmesi gibi kullanır. İhracatı desteklemek istediğinde yükseltir, kapasite fazlasını ve ticaret sürtüşmesini azaltmak istediğinde düşürür. Ocak 2026'da güneş paneli, batarya ve PVC iadelerinin kaldırılacağı açıklandığından terim Dragonomi'nin solar, batarya ve kimya notlarında sık geçer. Bu notlarda aynı düzenleme "VAT düzenlemesi" ya da "ihracat KDV iadesi" adıyla da anılır.

Temel mantık

Katma değer vergisi, mal ve hizmetin tüketildiği ülkede alınacak şekilde tasarlanmış bir vergidir. Buna varış ülkesi ilkesi denir. Bir mal yurt dışına satıldığında onu tüketen ülke kendi KDV'sini ithalatta zaten alır. Malın çıktığı ülke de vergi alırsa ürün iki kez vergilenir. Bu yüzden KDV uygulayan ülkelerin çoğu ihracatı vergiden arındırır.

Arındırma iki parçadan oluşur. Birincisi, ihracat satışında müşteriye KDV yansıtılmaz. İkincisi, ihracatçının o malı üretirken hammadde, enerji ve makine alımlarında ödediği KDV, yani girdi KDV'si, ona geri verilir. İkinci parça olmadan ihracat gerçekten vergisiz olmaz, çünkü girdi vergisi ürün maliyetinin içinde kalır.

Çin'i farklı kılan ikinci parçadır. Çoğu ülke girdi vergisini tamamen iade eder. Çin ise her ürün kodu için ayrı bir iade oranı belirler ve iadeyi bu oranla sınırlar. Bir ürünün KDV oranı %13, iade oranı da %13 ise ihracat vergi açısından nötrdür. İade oranı %9'a inerse 4 puanlık vergi ihracatçının üzerinde kalır. İade oranı sıfırlanırsa girdilerde ödenen KDV'nin tamamı maliyete gömülür.

Bu tasarım iadeyi bir teşvikten çok bir ayar aracına çevirir. Pekin bir sektörün ihracatını yavaşlatmak istediğinde yeni bir vergi koymak zorunda kalmaz. İade oranını düşürmesi yeterlidir. Tersine, ihracatçılar zorlandığında oranı yükseltir. İade oranındaki her değişiklik, aynı ürün kodunda çalışan binlerce Çinli ihracatçının birim maliyetini aynı gün değiştirir. Çin o üründe büyük bir arz payına sahipse değişiklik dünya fiyatına da yansıyabilir.

Nasıl işler

Çin'de üretici-ihracatçılar iadeyi muaf-mahsup-iade yöntemiyle alır. Yöntem adını üç adımından alır. Muafiyet adımında ihracat satışından çıkış KDV'si alınmaz. Mahsup adımında ihracat için yüklenilen girdi KDV'si önce şirketin yurt içi satışlarından doğan ödenecek KDV'den düşülür. İade adımında mahsuptan sonra kalan alacak nakden ödenir, ama ihracat bedeli ile iade oranının çarpımını aşamaz. Malı kendisi üretmeyip yurt içinden alıp satan ticaret şirketleri ise muaf-iade yöntemini kullanır. Bunlar iadeyi tedarikçinin faturasındaki KDV üzerinden, iade oranıyla sınırlı olarak alır.

İade edilmeyen kısım ayrı bir kalem olarak hesaplanır. Formül sözle şöyle anlatılır. İhracat bedeli, KDV oranı ile iade oranı arasındaki farkla çarpılır. Bu tutar şirketin satılan mal maliyetine yazılır. Uygulanacak oranı da gümrük beyannamesindeki ihracat tarihi belirler. Maliye Bakanlığı ve Devlet Vergi İdaresi'nin 9 Ocak 2026 tarihli 2026/2 sayılı duyurusu bunu açıkça yazar. Sözleşmenin ya da faturanın tarihi önemli değildir. Aynı duyuru, tüketim vergisine tabi ürünlerdeki ihracat tüketim vergisi iadesine dokunmaz.

Bir şirket FOB bedeli 100.000 yuan olan bir parti ihraç ediyor. FOB (free on board), malın gemiye yüklendiği limandaki satış bedelidir, navlun ve sigorta içermez. Ürünün KDV oranı %13, iade oranı %9.

1. İade tavanı 100.000 × %9 = 9.000 yuan olur.
2. İade edilmeyen vergi 100.000 × (%13 − %9) = 100.000 × %4 = 4.000 yuan olur. Bu tutar maliyete eklenir.
3. İade oranı sıfırlanırsa iade edilmeyen vergi 100.000 × %13 = 13.000 yuan olur. Ek maliyet 13.000 − 4.000 = 9.000 yuan, yani satış bedelinin %9'udur.
4. Şirketin brüt marjı varsayımsal olarak %10 ise brüt kârı 10.000 yuandır. Fiyatı artıramazsa iade kaybından sonra brüt kâr 10.000 − 9.000 = 1.000 yuana iner.

Son adım, ince marjlı bir sektörde 9 puanlık iadenin kârın neredeyse tamamına eşit olabileceğini gösterir. Güneş sektöründe bunun sahadaki karşılığı aşağıda "Maliyet kime kalır" bölümünde anlatılıyor.

Tarihçe

İade oranı uzun süredir iki yönde de kullanılıyor. Dragonomi'nin PVC notu, 2006-2007'de enerji yoğun ürünlerin ihracatını kısmak için iadenin önce %13'ten %11'e, sonra %5'e çekildiğini aktarıyor. Bu emsalin birincil kaynağı kamuya açık özetlerde doğrulanamıyor. Küresel finans krizinde yön tersine döndü. China Briefing'in derlemesine göre 2008 ortasından itibaren çok sayıda üründe iadeler yedi kez artırıldı. Tekstilde oran 2008 sonbaharında %13'ten %14'e, 2009 başında %15'e çıktı.

2026 itibarıyla geçerli kademelerin biçimi 2019'da oluştu. Maliye Bakanlığı, Devlet Vergi İdaresi ve Gümrük Genel İdaresi 2019/39 sayılı ortak duyuruyu yayımladı. Duyuru 1 Nisan 2019'dan itibaren imalattaki genel KDV oranını %16'dan %13'e, indirimli oranı %10'dan %9'a düşürdü. %16 ve %10 olan iade oranları da aynı anda %13 ve %9'a çekildi. Böylece tam iade alan ürünlerde KDV ile iade arasındaki fark sıfır kaldı.

Kesinti dönemi 2021'de çelikle başladı. 28 Nisan 2021'de 146 çelik ürününün iadesi 1 Mayıs 2021'den geçerli olmak üzere kaldırıldı. Pillsbury ve CRU'nun aktarımıyla bu ürünler Çin'in bitmiş çelik ihracatının yaklaşık %70'ini oluşturuyordu. Ağustos 2021'de 23 çelik ürünü daha listeye eklendi.

Sonraki büyük adım 15 Kasım 2024'te açıklanan 2024/15 sayılı duyuruydu. 1 Aralık 2024'ten itibaren güneş ürünleri, bataryalar, bazı rafine petrol ürünleri ve bazı metal dışı mineral ürünlerde iade %13'ten %9'a indi. Alüminyum ve bakır yarı mamulleri ile kimyasal olarak modifiye edilmiş bitkisel ve hayvansal yağlarda iade tamamen kaldırıldı.

Son adım 9 Ocak 2026'daki 2026/2 sayılı duyurudur. Bu duyuruyla güneş ürünlerinde iade 1 Nisan 2026'da sıfırlanacak. Bataryada oran 1 Nisan-31 Aralık 2026 arasında %9'dan %6'ya inecek ve 1 Ocak 2027'de sıfırlanacak.

İade oranı kademeleri

Çin'de KDV oranları %13, %9, %6, %3 ve %0'dır. İade oranları başlıca %13, %9, %6 ve %0 kademelerinde toplanır. Bir ürünün iade oranı kendi KDV oranını aşamaz. Danışmanlık şirketi MS Advisory'nin özetine göre imalat ürünlerinin çoğu %13'lük KDV dilimindedir. Bu yüzden tartışmaların çoğu %13'lük ürünlerin iadesinin ne kadar altına çekildiği üzerinedir.

Asıl ölçü iade oranının kendisi değil, KDV ile iade arasındaki farktır. Bu fark ihracat bedelinin yüzdesi olarak maliyete eklenir. Aşağıdaki tablo %13 KDV'li bir ürün için kademelerin anlamını ve 2021-2027 arasındaki örneklerini gösterir.

Geçişlerin hızı ürüne göre değişir. Bataryada oran 3-4 puanlık basamaklarla iniyor. 2024'te %13'ten %9'a, 2026'da %6'ya, 2027'de sıfıra. Güneş ürünlerinde oran %9'dan tek adımda sıfıra iniyor. PVC, çelik ve alüminyumda ise oran %13'ten doğrudan sıfırlandı. Basamaklı takvim sektöre fiyatlarını ve sözleşmelerini uyarlamak için zaman tanır. Buna karşılık her basamak öncesinde ayrı bir ihracat telaşı yaratır.

Hangi ürünün hangi kademede duracağı genel bir sanayi politikası mantığını izler. Katma değeri yüksek, teknoloji yoğun ve Pekin'in büyütmek istediği ürünler genellikle tam ya da tama yakın iade alır. Enerji yoğun, kirletici ya da kıt kaynak tüketen ürünlerde ise iade düşük tutulur veya hiç verilmez. Bir sektör olgunlaşıp küresel pazarda baskın hâle geldiğinde iade bir teşvik olmaktan çıkar. Özellikle kapasite fazlası ticaret davalarına yol açmaya başladığında iade kesintinin ilk adayı olur. Güneş ürünleri ve bataryaların 2024'ten itibaren yaşadığı süreç bu döngünün tipik örneğidir.

Sıfır kademesi iki farklı durumu kapsar. Bazı ürünler iadeyi sonradan kaybeder, örneğin çelik ve alüminyum. Bazıları ise hiç iade almamıştır. Benchmark Minerals'ın Ocak 2026 analizi LFP katot malzemesini bu ikinci gruba koyar. LFP katodun 2026 kesinti listesinde görünmemesi bir ayrıcalık değil, zaten sıfır iadeli olmasının sonucudur.

Karıştırılan kavramlar ve Türkiye'deki karşılığı

"KDV iadesi" ifadesi Çin haberlerinde birden fazla düzenleme için kullanılıyor. Dragonomi'nin 28 Kasım 2025 tarihli gümüş notu, borsalar dışındaki bazı altın satışlarında KDV iadesi kalkınca bazı perakendecilerin gümüşe yöneldiğini aktarıyor. Bu bir iç ticaret düzenlemesidir ve ihracat vergi iadesiyle ilgisi yoktur. Benzer biçimde şirketlerin yurt içinde biriken girdi KDV'sini mahsup etmesi ya da iade alması da ihracat iadesinden ayrı bir mekanizmadır.

İhracat vergisi ile iade kesintisi de sık karıştırılır. İhracat vergisi ihracatı ayrıca vergilendirir. İade kesintisi ise vergiden arındırmayı geri çeker. Gümrük tarifesi de ithalatçı ülkenin koyduğu vergidir. Bir Çin malının ABD'deki toplam maliyetinde üçü üst üste binebilir. Çin tarafında iade kaybı ve varsa ihracat vergisi, ABD tarafında da gümrük vergileri bulunur. ABD'nin Çin mallarına uyguladığı ek gümrük vergilerinin bir kısmı, dayandığı yasa maddesinin numarası nedeniyle kısaca 301 tarifesi diye anılır.

Türkiye'de ihracat teslimleri KDV'den istisnadır ve ihracatçının yüklendiği KDV iade edilir. Türk sisteminde Çin'deki gibi ürün koduna göre değişen ve KDV oranının altında kalabilen iade oranları yoktur. Bu yüzden Türkiye'de iade bir politika ayarı olarak kullanılmaz. İade süreleri ve teminat koşulları ihracatçının nakit akışını belirleyen başlıca konudur. Türk yatırımcı açısından Çin'in iade kararları dolaylı bir etki yaratır. Türk üreticilerin Çinli rakiplerle yarıştığı PVC, alüminyum ve çelik gibi ürünlerde ihracat fiyatlarını değiştirir.

2024-2026 dalgasının kapsamı

Ocak 2026 duyurusu çoğu yorumda "güneş paneli ve batarya" başlığıyla anıldı. Kapsam bundan geniştir. Caixin'in aktarımıyla güneş ve batarya listeleri toplam 271 vergi tarife kodunu kapsıyor. Kodların iki liste arasındaki dağılımı kamuya açık özetlerde net değil. Güneş listesi wafer, hücre ve modülle sınırlı değil. Wafer, hücrelerin kesildiği ince silisyum dilimidir. ChemAnalyst'in özeti listede iletken cam ile kuvars ve eritilmiş kuvars gibi girdi malzemelerini de sayıyor. Bu yüzden kesinti güneş enerjisi değer zincirinde modül üreticileriyle sınırlı kalmaz, cam ve kuvars tedarikçilerinin ihracatına da dokunur.

Batarya listesi de hücreyi aşıyor. Benchmark Minerals listede nikel bazlı ve LCO (lityum kobalt oksit) katot öncülleri ile katot aktif malzemelerini, küresel grafiti, NCM ve NCA katotları ve elektrolit tuzu LiPF6'yı sayıyor. Anot malzemesi konusunda kaynaklar çelişiyor. Benchmark anodu listeye dahil sayıyor. Dragonomi'nin 10 Ocak 2026 tarihli batarya notunun dayandığı kaynak ise anodu ve separatörü listede saymıyor. Resmî ek tek tek kodlarla doğrulanmadan bu ayrım kesin kabul edilmemeli.

Paket kimyasalları da yakaladı. S&P Global'in 12 Ocak 2026 haberine göre PVC tozunda (HS 39041090, 39042100 ve 39042200) iade 1 Nisan 2026'da %13'ten sıfıra iniyor. Dragonomi'nin 10 Ocak 2026 tarihli PVC notu metanol, MEG (monoetilen glikol), BDO (bütandiol) ve bazı tarım kimyasallarının da kapsamdan çıkarıldığını aktarıyor. Çin metanol ve MEG'de net ithalatçı olduğu için bu kalemlerde etki sınırlı kalıyor.

İade kesintisinin anlamlı olduğu yer, Çin'in net ihracatçı olduğu ürünlerdir. PVC bu grubun başında gelir. ChemOrbis verisiyle Çin'in PVC ihracatı 2025'in ilk 11 ayında yıllık bazda %45 artarak 4,1 milyon tona ulaştı ve en büyük alıcı Hindistan oldu. Formosa, LG Chem ve Shin-Etsu gibi Asyalı üreticiler bu pazarda Çinli ihracatçılarla doğrudan rekabet ediyor. Bu yüzden petrokimya tarafında kesinti, Çinli üreticinin maliyetiyle birlikte rakiplerin fiyatlama alanı olarak da okunur.

Ölçek açısından batarya kalemi en büyüğüdür. Çin gümrük verisini aktaran ChinaEVHome'a göre Çin'in lityum iyon batarya ihracatı 2025'te yıllık bazda %25,6 artarak yaklaşık 76,8 milyar dolara ulaştı. Jiemian'ın aktarımıyla Çin 2025'te dünyadaki güç bataryası kurulumlarının %70'inden fazlasını, enerji depolama bataryası sevkiyatlarının da %80'inden fazlasını sağladı. Güç bataryası elektrikli araçlarda kullanılan bataryadır.

İadenin kaldırılması ve ihracat öncesi stoklama

İade tarihini gümrük beyannamesi belirlediği için bir kesinti açıklandığı an bir geri sayım başlar. İhracatçılar ve alıcılar, eski oranla çıkabilecek her partiyi son tarihten önce gümrükten geçirmeye çalışır. Buna ihracat öncesi stoklama ya da ön yükleme denir. Yurt dışındaki alıcı malı ihtiyacından erken alır ve depolar. Kesinti yürürlüğe girdikten sonra ihracat bir süre sert düşer, çünkü talebin bir kısmı öne çekilmiştir.

Bu kalıbın en temiz örneği Aralık 2024 alüminyum kesintisidir. Asian Metal'e göre iadesi kaldırılan 24 alüminyum ürün kodu 2024'ün ilk dokuz ayında yaklaşık 4,62 milyon tonluk ihracatı kapsıyordu. Bu, Çin'in alüminyum yarı mamul ihracatının %99'u demekti. Duyuru günü LME üç aylık alüminyum kontratı %8,5 artarak ton başına 2.730 dolara çıktı. Kasım 2024'te son dakika sevkiyatları yapıldı. SMM ve alCircle verilerine göre Aralık 2024'te alüminyum ekstrüzyon ihracatı aylık bazda %40,04, yıllık bazda %16,58 düşerek 74,1 bin tona indi. Levha, sac ve şerit ihracatı da aylık bazda %19 azalarak 263,4 bin tona geriledi.

2026 kesintisinde aynı kalıp güneş modülünde fiyat üzerinden görünür hâle geldi. OPIS verisine göre (pv magazine, 23 Ocak 2026) TOPCon modül fiyatları Aralık 2025 ortasından 23 Ocak 2026'ya kadar %30'dan fazla yükseldi. TOPCon, yüksek verimli bir güneş hücresi teknolojisidir. OPIS Çin Modül Göstergesi 20 Ocak 2026 haftasında %12,75 artışla watt başına 0,115 dolar (FOB) oldu. Aynı tarihte ileri teslim fiyatları ikinci çeyrek 2026 yüklemesi için 0,120 dolardı. Üçüncü çeyrek için 0,121 dolar, dördüncü çeyrek için 0,106 dolar, 2027'nin ilk çeyreği için 0,109 dolar fiyatlanıyordu. İleri eğrinin dördüncü çeyrekte düşmesi, piyasanın fiyat artışının bir kısmını kalıcı maliyet değil geçici ön yükleme talebi olarak gördüğüne işaret ediyor olabilir.

Ön yükleme beklentisi girdi emtialarına da sıçradı. Batterytechonline'ın aktarımıyla duyurunun ardından Guangzhou Vadeli İşlem Borsası'ndaki en aktif lityum karbonat kontratı %9 artışla ton başına 156.060 yuana çıktı. Bu, Kasım 2023'ten bu yana en yüksek seviyeydi. Gerekçe, batarya üretiminin ve ihracatının Nisan öncesine çekileceği beklentisiydi. PVC'de de benzer bir tablo var. ChemOrbis ve Dragonomi'nin PVC notu, üreticilerin sevkiyatları Şubat-Mart 2026'da yoğunlaştırmasını bekliyordu.

Batarya için takvim iki ayrı pencere açar. Birinci pencere 1 Nisan 2026'dan önce %9 oranından yararlanmak isteyenler içindir. İkinci pencere 2026'nın son çeyreğidir, çünkü 1 Ocak 2027'de oran %6'dan sıfıra inecek. SMM ve Herbert Smith Freehills Kramer analizleri bu ikinci dalgayı beklenen bir senaryo olarak anıyor. 26 Şubat 2026 itibarıyla bunu doğrulayan bir veri yok. İki kademeli tasarım bir yumuşak iniş sağlar, ama ihracat verisinde iki ayrı tepe ve iki ayrı çukur üretme riski taşır.

Maliyet kime kalır

İade kaldırıldığında maliyetin ne kadarının alıcıya yansıyacağı, yani geçiş katsayısı, sektörün arz-talep dengesine bağlıdır. Güneş tarafında birim maliyet hesapları netleşti. Yicai ve Jiemian'ın aktardığı sektör hesapları, iadenin kaldırılmasının modülde watt başına 0,06-0,07 yuan ek maliyet getirdiğini söylüyor. Dragonomi'nin 13 Ocak 2026 tarihli solar notu aynı etkiyi dolar cinsinden veriyor. Ek yük modülde watt başına 0,8 sent, hücrede 0,46 sent, wafer'da ise wafer başına 1,6 senttir. 1 dolar yaklaşık 7 yuan varsayımıyla 0,8 sent yaklaşık 0,056 yuan eder. Yani dolar cinsinden hesap Çin içi aralığın biraz altında kalıyor, fark hesapta kullanılan modül fiyatından ve kurdan gelebilir.

Geçmiş deneyim, maliyetin ilk turda üreticide kaldığını gösteriyor. Dragonomi'nin solar notu, Aralık 2024'te iade %13'ten %9'a indiğinde güneş üreticilerinin arz fazlası yüzünden fiyat artıramadığını ve maliyeti kendilerinin üstlendiğini aktarıyor. 36kr ve Yicai'nin Ocak 2026'da aktardığı bir Çinli güneş yöneticisi bunu daha ileri götürüyor. Ona göre bazı üreticiler "9 puanlık iadeyle yaşıyordu". Rekabet o kadar sertti ki firmalar iadenin 5 puanını bile kendine ayıramıyor, kalanını müşteriye indirim olarak veriyordu. Bu anlatım doğruysa iadenin önemli bir kısmı fiilen yabancı alıcının fiyatına aktarılıyordu.

2026'daki fiyat artışını tamamen iadeye bağlamak da yanıltıcı olur. Aynı pv magazine haberinde gümüş maliyeti de modül fiyatını yukarı iten etkenler arasında sayılıyor. Bir üst düzey üretici yöneticisi, polisilikon fiyatı Nisan'dan sonra düşse bile gümüş Ocak 2026 seviyesinde kaldıkça modül fiyatının 2024 sonundaki seviyeye dönmesini zor görüyor. O seviye watt başına yaklaşık 0,70 yuan, yani yaklaşık 0,10 dolardı. İade etkisi ile girdi fiyat şoku aynı dönemde üst üste bindiği için ikisini birbirinden ayırmak güç.

Bataryada tahminler segmente göre değişiyor. Jiemian'ın aktardığı Çinli danışman tahminlerine göre güç bataryası fiyatları başlangıçta %2-3, enerji depolama bataryası fiyatları %2-4 artabilir. İade 2027'de tamamen kalkınca kümülatif artış %6-9'a ulaşabilir. Tüketici bataryalarında ise rekabet nedeniyle artış %1-2'de kalabilir. Bu sıralama, danışmanların depolama tarafında fiyat aktarma gücünü en yüksek, tüketici elektroniğinde en düşük gördüğünü ima ediyor. Çin'in depolama sevkiyatlarındaki %80'i aşan payı bu beklentiyle uyumludur. SVOLT başkanı Yang Hongxin, maliyet aktarılamazsa iade oranındaki her puanın net kârı doğrudan erittiğini söylüyor. Jiemian, Çinli batarya üreticilerinin bu nedenle ihracat sözleşmelerini yeniden müzakere etmeye başladığını aktarıyor.

Küçük puanların ağırlığını fiyat seviyesi belirler. BloombergNEF'in Aralık 2025 anketine göre sabit depolama batarya paketlerinin ortalama fiyatı 2025'te yıllık bazda %45 düşerek kWh başına 70 dolara indi. Çin'de en ucuz LFP hücreler kWh başına 36 dolara kadar geriledi. Basit bir hesapla 70 dolarlık bir pakette 2026'daki 3 puanlık kesinti 70 × %3 = 2,1 dolar eder. 2027'de tamamlanacak 9 puanlık kayıp ise 70 × %9 = 6,3 dolardır. Marjların bu kadar inceldiği bir pazarda kWh başına birkaç dolar, rekabetçi fiyatlamayı etkileyecek bir büyüklüktür.

Rakiplerin kazancı ise otomatik değil. Dragonomi'nin batarya notunun aktardığı Kore kaynaklı analiz, Kore'de üretilen LFP katot fiyatlarını Çin ihracat fiyatlarının %40-50 üzerinde gösteriyor. Tek haneli puanlık bir vergi değişikliği bu açığı kapatmıyor, dolayısıyla Koreli katot üreticileri için doğrudan bir kazanç beklenmiyor. ABD pazarında tablo farklı olabilir. USTR'nin Eylül 2024 kararıyla Çin menşeli, elektrikli araç dışı lityum iyon bataryalarda (HTS 8507) 301 tarifesi 1 Ocak 2026'da %7,5'ten %25'e çıktı. İade kaybı bu tarifenin üzerine binen ek bir maliyettir.

Pekin iadeyi neden kesiyor

İade kesintisinin bir gelir boyutu da vardır ve ölçek büyüktür. Devlet Vergi İdaresi Temmuz 2025'te Xinhua aracılığıyla 14. Beş Yıllık Plan dönemine (2021-2025) ait rakamlar açıkladı. Buna göre dönem boyunca ihracat vergi iadesinin 9 trilyon yuan mertebesinde olması bekleniyordu. Dönem o tarihte henüz bitmediği için bu rakam kısmen bir tahmindir. Basit bir bölmeyle yılda ortalama 1,8 trilyon yuan mertebesine denk gelir. Yine de resmî ve sektörel açıklamalar gerekçeyi gelirden çok ticaret savunması ve kapasite disiplini üzerine kuruyor.

Hukuki çerçeve Dünya Ticaret Örgütü'nün Sübvansiyonlar ve Telafi Edici Önlemler Anlaşması'dır (SCM). Anlaşmanın Ek I'inin (g) ve (h) bentleri ile Ek II, ihraç edilen ürünlerde dolaylı vergilerin fiilen ödenenden fazla iade edilmesini yasaklı ihracat sübvansiyonu sayar. İade oranı KDV oranının altında kaldığı sürece, yani kısmi iadede, iade kendi başına sübvansiyon sayılmaz. %13'ten %9'a, oradan sıfıra iniş, iadeye dayalı sübvansiyon iddialarına karşı Çinli ihracatçının savunma alanını genişletir.

Sektörün kendi dernekleri de bu gerekçeyi benimsedi. Caixin'in 10 Ocak 2026 haberine göre Çin Fotovoltaik Endüstrisi Derneği (CPIA), iadeyi yabancı son kullanıcı pazarına fiilî bir sübvansiyon olarak tanımladı. Derneğe göre iade, yurt içi firmaların kârını yurt dışına aktarıyor ve AB ile ABD'de anti-damping ve anti-sübvansiyon soruşturması riskini artırıyordu. Bu adım Çin'in "anti-involution", yani aşırı rekabete karşı politikasının da parçası olarak okunuyor. Amaç fiyat savaşını yavaşlatmak, dampingli ihracatı sınırlamak ve ticaret misillemesi riskini azaltmaktır. Yeni enerji sektörlerinin önemli bir kısmının aynı anda kapsamda olması bu okumayı destekler.

Üçüncü bir gerekçe sahtecilikle mücadeledir. Yüksek iade oranı, sahte ihracat ve sahte faturayla iade almaya yönelik güçlü bir teşvik yaratır. Devlet Vergi İdaresi 28 Ocak 2026'daki ulusal vergi çalışma toplantısında 2025 denetim sonuçlarını aktardı. 2025'te 75.800 firma denetlendi ve 3,324 milyon sahte fatura tespit edildi. Bu denetimlerle 10,038 milyar yuan ihracat iadesi kaybı geri kazanıldı. Denetim sekiz bakanlık ve kurumun ortak mekanizmasıyla yürütüldü. Oran düştükçe sahte ihracatın getirisi de düşer.

Batılı rakipler politikayı destekleyici buluyor. Dragonomi'nin DOW dördüncü çeyrek telekonferansı notuna göre DOW yönetimi 29 Ocak 2026'da Çin'in Nisan'da ihracat KDV iadesini kaldırmasının küresel kimyasal fiyatlarını destekleyebileceğini söyledi. Yönetimin gerekçesi, kesintinin maliyet avantajı olmayan üreticilerin dampingli ihracatını sınırlamasıydı.