MLCC — Çok katmanlı seramik kondansatör

MLCC (Multilayer Ceramic Capacitor, çok katmanlı seramik kondansatör), seramik dielektrik ve metal elektrot katmanlarının yüzlercesinin üst üste istiflenip tek bir küçük blokta pişirildiği yüzeye monte kondansatördür. Akıllı telefondan otomobile, yapay zekâ sunucusundan ev aletine kadar neredeyse her elektronik kartta bulunur. Gerilimi düzeltmek, gürültüyü süzmek ve işlemcinin anlık akım ihtiyacını karşılamak için kullanılır. Tanesi çok ucuzdur ama bir yapay zekâ sunucusu binlercesini ister, bu yüzden küçük bir parçanın arzı bütün bir donanım zincirini yavaşlatabilir. Dragonomi yazılarında MLCC, Murata, Samsung Elektro-Mekanik, Taiyo Yuden ve Yageo sonuçlarında, Güney Kore ihracat verilerinde ve yapay zekâ donanımının tedarik darboğazları tartışılırken geçer.

Nasıl çalışır

Her kondansatör aynı fikre dayanır. İki iletken plaka arasına yalıtkan bir malzeme, yani dielektrik konur. Plakalara gerilim uygulanınca bir plakada pozitif, ötekinde negatif yük birikir ve kondansatör elektrik enerjisini bu alanda saklar. Depolanan yükün gerilime oranına kapasitans denir, birimi faraddır. Elektronikte mikrofarad (µF) ve nanofarad (nF) gibi alt birimler kullanılır. Temel mekanizma Süperkapasitör yazısında ayrıntılı anlatılır.

Kapasitans üç şeye bağlıdır. Plaka alanı büyüdükçe artar, plakalar arası mesafe azaldıkça artar ve dielektriğin elektriği ne kadar iyi "tuttuğunu" gösteren bağıl geçirgenlik yükseldikçe artar. MLCC bu üç kolu aynı anda kullanır. Dielektrik olarak çoğunlukla baryum titanat seçilir. Bu seramiğin bağıl geçirgenliği binler mertebesindedir, yani havaya göre binlerce kat fazla yük tutar. Katmanlar mikronun altına kadar inceltilir. Alan sorunu ise istiflemeyle çözülür. Yüzlerce ince kondansatör üst üste konur ve elektrotlar sırayla sol ve sağ uca bağlanır. Sonuçta paralel bağlanmış yüzlerce kondansatör, pirinç tanesinden küçük bir blokta toplanır.

Üretim kabaca şöyle ilerler. Baryum titanat tozu bağlayıcıyla karıştırılıp bulamaç yapılır ve kâğıttan ince yaprak (yeşil levha) hâlinde dökülür. Yapraklara metal pastayla elektrot deseni basılır. Yüzlercesi istiflenip preslenir, binlerce küçük bloğa kesilir. Bloklar fırında bin derecenin üzerinde pişirilir, seramik ve metal tek parça hâline gelir. Son adımda iki uca dış elektrot (terminasyon) takılır, kaplanır ve her parça elektriksel olarak test edilir. Toz kalitesi ve katmanların pişirmede kusursuz kalması üretim verimini belirler.

MLCC’nin elektronik karttaki işi üç başlıkta toplanır. Ayrıştırma (decoupling), işlemcinin hemen yanına konan kondansatörlerin, yük aniden arttığında akımı anında sağlayıp gerilim düşmesini önlemesidir. Filtreleme, güç hattındaki yüksek frekanslı gürültünün toprağa akıtılmasıdır. Kuplaj ise iki devre arasında sinyalin geçip doğru akımın engellenmesidir. Bir GPU ya da sunucu işlemcisi ne kadar çok güç çekerse ve yükü ne kadar hızlı değiştirirse ayrıştırma için o kadar çok ve o kadar yüksek kapasitanslı MLCC gerekir.

Sınıflar ve kodlar

MLCC’ler dielektrik türüne göre iki ana sınıfa ayrılır. Sınıf I parçalar (en bilineni C0G) sıcaklık ve gerilimle neredeyse hiç değişmeyen ama düşük kapasitanslı parçalardır, zamanlama ve radyo frekansı devrelerinde kullanılır. Sınıf II parçalar baryum titanat ağırlıklıdır, çok daha yüksek kapasitans sunar ama koşullara göre değeri değişir. Sınıf II parçalar EIA sınıflamasındaki üç karakterli kodla anılır. X7R, -55 ile +125 derece arasında kapasitansın en fazla ±%15 oynadığını, X5R aynı sapmayı +85 dereceye kadar garanti ettiğini söyler. X6S ve X7T gibi kodlar daha yüksek kapasitans için sapma toleransını genişleten ara sınıflardır.

Boyut da kodla verilir. 0402 kodu inç cinsinden 0,04 × 0,02 inç, yani yaklaşık 1,0 × 0,5 mm demektir. Aynı parça metrik sistemde 1005 diye anılır. 0603, 1206 ve 1210 daha büyük kasalardır. Japon üreticiler bazen metrik kodun sonuna M ekler, Murata’nın 0402M parçası 0,4 × 0,2 mm’dir.

Pasif bileşen ailesindeki yeri

Pasif bileşen, devreye kendi başına güç kazancı katmayan, enerjiyi yalnızca depolayan, harcayan ya da yönlendiren elektronik parçadır. Ailenin üç temel üyesi kondansatör, direnç ve endüktördür. Direnç akımı sınırlar ve enerjinin bir kısmını ısıya çevirir. Endüktör akımdaki ani değişime karşı koyar ve enerjiyi manyetik alanda saklar, kondansatör ise gerilimdeki ani değişime karşı koyar. Transistör ve bellek gibi sinyali yükseltebilen ya da anahtarlayabilen parçalar aktif bileşen sayılır. Bir sunucu kartının malzeme listesinde (BOM) parça adedi bakımından en kalabalık grup pasiflerdir, değer bakımından en küçük grup da çoğu zaman yine onlardır. Pasifler tek tek ucuzdur ama yerine başka bir şey konamaz. Bir kart, eksik tek bir kondansatör yüzünden sevk edilemez.

Sunucu işlemcisini besleyen güç dönüştürücüde üç üye birlikte çalışır. Güç yarı iletkenleri anahtarlamayı yapar, endüktör akımı yumuşatır, çıkıştaki MLCC’ler gerilimi sabitler. Endüktör ile kondansatörün kurduğu bu düzene LC filtre denir. Ferrit bead, yüksek frekanslı gürültüyü ısıya çevirerek söndüren özel bir endüktör türüdür. Ferrit çekirdekler üzerine Derin Okuma aynı ucuz ama vazgeçilmez parça mantığını ferrit için anlatır. Kondansatörler de kendi içinde ayrışır. MLCC’nin yanında alüminyum elektrolitik, tantal, film ve süperkapasitör türleri vardır. Elektrolitik kondansatörlerin ömrü sıcaklıkla hızla kısalır (TPM ön bakım yazısındaki pano örneği bu türle ilgilidir), seramik parçaların yaşlanma mekanizması ise farklıdır.

Aile üyeleri aynı fabrikalarda üretilir ve çoğu zaman aynı distribütörler üzerinden satılır. Fiyatları yine de farklı hareket edebilir. TrendForce’un Nisan 2026 verisine göre ferrit bead, endüktör ve dirençler 1 Nisan 2026’dan itibaren ortalama %10-15 zamlandı. Gerekçe gümüş, alüminyum ve bakır maliyeti ile ABD-İran çatışmasının enerji ve nakliye maliyetine etkisiydi. Bu zam MLCC’yi kapsamıyordu. Çin’in önde gelen pasif üreticisi Fenghua da 2025’in dördüncü çeyreğinde çip direnç, endüktör, ferrit bead ve varistör fiyatlarını artırdı. MLCC fiyatının ise arz ve talebe göre ayarlanacağını söyledi (UAnalyze ve Jiemian aktarımı).

Terim Dragonomi arşivinde başka anlamda da geçer. Batarya yazılarında "pasif bileşen", hücre içinde elektrokimyasal tepkimeye katılmayan kılıf, akım toplayıcı ve ayırıcı gibi parçaları anlatır. Separator üretimi ve 4680 hücre yazılarındaki kullanım budur. MLCC bağlamındaki pasif bileşen ise elektronik devre elemanıdır. Bir haberde "pasif bileşen zammı" geçiyorsa hangi aileden söz edildiğine bakmak gerekir.

Kısa tarihçe ve malzeme seçimi

İlk MLCC’lerde iç elektrot gümüş-paladyum alaşımından yapılıyordu. Baryum titanat yüksek sıcaklıkta havada pişirildiği için elektrotun oksitlenmeyen değerli metal olması gerekiyordu. Bu maliyet ağırdı. Passive Components’in 2019 malzeme değerlendirmesine göre paladyum, yüksek ateşlemeli değerli metal seramik kondansatörlerde parça maliyetinin %50’sine kadar çıkabiliyordu.

Kırılma, nikel elektrota geçişle geldi. Murata’nın IEEE Milestone başvurusuna göre 1980’lerin başında nikel elektrot malzemesinin fiyatı gümüş-paladyum alaşımının yaklaşık 1/300’üydü. Nikelin oksitlenmemesi için parçalar oksijeni kısılmış atmosferde pişirilmeye ve dielektrik buna göre yeniden tasarlanmaya başlandı. Bu teknolojiye BME (base metal electrode, baz metal elektrot) denir. Nikel elektrotlu parçalar dış uçta bakır terminasyon ister. BME, MLCC’yi kuruşluk bir parçaya dönüştürdü ve yüzlerce katmanlı yüksek kapasitanslı tasarımları ekonomik kıldı. Aynı başvuruya göre baryum titanat dielektriğin büyük kısmı üreticilerin kendi bünyesinde yapılır. Toz tanecik boyutu ve saflığı, katmanın ne kadar inceltilebileceğini doğrudan belirlediği için dışarıya bırakılmayan bir bilgi birikimidir. Nikel fiyatındaki bir şokun MLCC maliyetine geçmesi de bu kimyadan gelir.

Nerede ve kaç adet kullanılır

MLCC talebi iki çarpanın sonucudur. Cihaz adedi ve cihaz başına MLCC adedi.

Otomotiv rakamları eski ve kaba tahminlerdir. Murata ve Taiyo Yuden kaynaklı pazar raporlarına göre Tesla Model 3’te 9.000’in, Model S ve X’te 10.000’in üzerinde MLCC vardı. Paumanok’un 2020 tarihli tahmini bataryalı elektrikli araçta 2025 için yaklaşık 16.000, 2030 için yaklaşık 30.000 adet öngörüyordu. ADAS (gelişmiş sürücü destek sistemleri) için ayrıca yaklaşık 2.500 adet ekleniyordu. Bu talep Çin’in NEV pazarıyla birlikte büyüdü. Yapay zekâ sunucusundan önceki "MLCC büyüme hikâyesi" elektrikli araçtı. Tablonun alt satırları ile raf satırı yan yana konunca ölçek farkı görünür. Araç başına 16.000 adetle hesaplanınca tek bir NVL72 rafı yaklaşık 28 elektrikli otomobilin MLCC’sini kullanır. Aralığın uçlarına göre bu sayı 20 ile 44 arasında değişir.

Talep tahminleri de bu çarpanlar üzerine kurulur. Kyodo News’in Aralık 2025 aktarımına göre Murata, yapay zekâ sunucularına yönelik MLCC talebinin 2030 mali yılında 2025 mali yılının 3,3 katına çıkacağını öngörüyor. Bu yıllık yaklaşık %27 bileşik büyüme demektir. Şirket bu tahmini Kasım 2025’teki orta vadeli planının üzerine yukarı revize etti, gerekçe sunucu başına MLCC adedinin artmasıydı.

Toplam pazarın ölçeği de adetle anlatılır. TrendForce’un Ocak 2025 tahminine göre 2025’in ilk çeyreğinde küresel MLCC sevkiyatı yaklaşık 1.146,7 milyar adet olacaktı, bu bir önceki çeyreğe göre %3 düşüş demekti.

Kimler üretiyor

MLCC pazarı yoğunlaşmış bir pazardır. Kore basınındaki Kasım 2025 tahminine göre Murata küresel pazarın yaklaşık %40’ını, Samsung Elektro-Mekanik (SEMCO) yaklaşık %25’ini tutuyor. SEMCO ayrıca yapay zekâ sunucu MLCC’sinde yaklaşık %40 pay iddia ediyor, bu iddia bağımsız olarak doğrulanmış değil. Japonya’dan Taiyo Yuden ve Kyocera, Tayvan’dan Yageo ve Walsin, Çin’den Fenghua diğer belli başlı üreticilerdir. Japon ve Koreli üreticiler yüksek kapasitanslı, küçük kasalı ve otomotiv sınıfı parçalarda öndedir. Tayvanlı ve Çinli üreticiler standart, emtia nitelikli parçalarda daha güçlüdür.

FY3/26 kısaltması Mart 2026’da biten mali yılı anlatır, Japon şirketleri mali yılı bu biçimde adlandırır. Murata rakamları şirketin 30 Nisan 2026 tarihli sonuç açıklamasından, segment verisi Envalith derlemesinden gelir. FY3/27 rehberliği şirketin aynı gün verdiği ve The Investor’ın 30 Nisan 2026 haberinde aktarılan rakamlardır. Kondansatör segmenti, Murata’nın FY3/26 gelirinin yaklaşık %51’ini oluşturur. SEMCO rakamları şirketin 23 Ocak ve 30 Nisan 2026 tarihli basın bültenlerine dayanır. SEMCO’nun 1Ç26 faaliyet kârına 71,4 milyar wonluk tek seferlik kıdem tazminatı gideri dahildir. Şirket büyümeyi yapay zekâ sunucusu ve ADAS için MLCC tedarikine bağladı. Yageo’nun 1Ç26 brüt marjı yaklaşık 14 çeyreğin en yüksek seviyesiydi, şirket ikinci çeyrek için ılımlı gelir ve hafif marj artışı rehberliği verdi.

Neden tek bir MLCC piyasası yok

Haberlerde "MLCC kıtlığı" tek bir ürünün kıtlığı gibi geçer. Oysa MLCC, kasa boyutu, kapasitans, gerilim sınıfı ve dielektrik koduna göre on binlerce farklı parça numarasından oluşur ve bunların piyasaları birbirinden kopuk olabilir. eeNews Europe’un 19 Mayıs 2026 tarihli değerlendirmesine göre 1206 ve 1210 gibi büyük kasalı, yüksek kapasitanslı parçalarda teslim süresi 20 haftayı aşıyor, standart 0402 ve 0603 parçalar ise kolayca bulunuyor. Sıkışma kasa boyutu ve CV (kapasitans çarpı gerilim, bir parçanın birim hacimde ne kadar enerji tutabildiğinin kaba ölçüsü) bazında ayrışıyor.

eeNews’in derlemesine göre Murata 2025’te 0402 kasada (1,0 × 0,5 mm) 47 µF’lık parçaları seri üretime aldı. X5R sürümü GRM158R60E476ME01, X6S sürümü GRM158C80E476ME01 kodlu bu parçalar 2,5 V sınıfındadır. Kyocera 2025 sonunda aynı kasada 47 µF’a ulaştı. Taiyo Yuden Ağustos 2025’te 1005 (metrik) kasada 22 µF’lık, kart içine gömülebilen bir MLCC duyurdu, numune fiyatı adet başına 20 yendi. SEMCO’nun 0402 kasada X7T 22 µF ve X6S 47 µF 2,5 V parçaları müşteri değerlendirmesindedir. GPU yakınındaki ayrıştırma için tasarımcılar 0402’de 47 µF’ın üzerini ya da 0603’te 10 µF istiyor. Parça numarası düzeyindeki bu eşleşmeler, Çinli ve Tayvanlı rakiplerin yüksek uçta kaç nesil geride olduğunu somut gösterir.

Küçültmenin bir fiziksel tavanı vardır. Samsung grubuna ait bir ABD patentindeki değerlendirmeye göre dielektrik katman kalınlığının pratik sınırı yaklaşık 0,4 µm’dir, başka bir patent bu sınırı yaklaşık 0,6 µm olarak verir. Aynı gerilim daha ince katmana uygulanınca alan şiddeti artar ve parçanın dayanım gerilimini tutturmak zorlaşır. Yani sınırı belirleyen şey çiplerdeki gibi çizim hassasiyeti değil, güvenilirliktir. Murata’nın teknik yazılarına göre şirket 0201M (0,2 × 0,1 mm) kasada 0,1 µF’a, 0402M (0,4 × 0,2 mm) kasada 1,0 µF’a ulaştı. Modern MLCC’lerde katman sayısı birkaç yüzdür, tasarım aralığı 400 ile 1.000 katman arasında değişir.

Güç mimarisi ve gerilim sınıfı

Yapay zekâ sunucusundaki MLCC talebi yalnızca adetle büyümez, gerilim sınıfı da değişir. eeNews’e göre GPU ve CPU 0,8 V gibi çok düşük gerilimde binlerce amper çeker. Bu akımın gerilim düşmeden sağlanması, işlemcinin dibinde çok sayıda yüksek kapasitanslı düşük gerilim MLCC’si gerektirir. Rafın güç dağıtımı ise ters yönde ilerliyor. 48 V sistemler 100 V sınıfı MLCC ister. Şebekeden gelen AC’yi 800 V doğru akıma çeviren 120 kW’lık bir sistem 1-2 kV sınıfı MLCC gerektirir. Nvidia’nın 2025 tarihli teknik bloguna göre raflar o tarihte 54 VDC (volt doğru akım) ile besleniyordu. Şirketin 800 VDC mimarisinde tam ölçekli üretimin 2027’deki Kyber raf sistemleriyle çakışması planlanıyor.

Bu, sunucudaki MLCC adedinden bağımsız ikinci bir talep eksenidir. Yüksek gerilimli MLCC’ler daha kalın dielektrik, daha büyük kasa ve farklı güvenilirlik testleri ister. İnverter ve elektrikli araç şarj elektroniğinde deneyimi olan üreticiler bu kesimde avantaj taşır.

Etiketteki kapasitans ve gerçek kapasitans

Sınıf II MLCC’nin etiketindeki değer, devrede çalışırken görülen değer değildir. Bu fark hem mühendislik hatalarının hem de yanlış tedarikçi karşılaştırmalarının kaynağıdır.

İlk tuzak DC öngerilim etkisidir. Baryum titanat dielektriğe doğru gerilim uygulandıkça geçirgenliği düşer. Passive Components’in 2025 tarihli teknik yazısındaki örnekte 1 µF, 6,3 V’luk bir X5R parça 3 V doğru gerilim altında 0,36 µF’a, yani etiket değerinin %36’sına düşebiliyor. Kayıp %64’tür. Küçük kasalı, ince katmanlı yüksek-CV parçalar bu etkiye daha açıktır, çünkü aynı gerilim daha ince katmanda daha güçlü alan yaratır.

İkinci tuzak yaşlanma, yani kapasitansın zamanla kendiliğinden azalmasıdır. Sınıf II parçalarda bu kayıp logaritmiktir. Aynı kaynağa göre X7R’de kayıp ondalık saat başına yaklaşık %2-3’tür. Yani 1. ile 10. saat arasında, 10. ile 100. saat arasında ve 100. ile 1.000. saat arasında yaklaşık aynı oranda değer kaybedilir. Parça lehimleme fırınından (reflow) geçerken Curie sıcaklığının, yani baryum titanatın kristal yapısını değiştirdiği eşiğin üzerine çıkar ve yaşlanma saati sıfırlanır.

Üçüncü tuzak mekanik çatlama riskidir. Seramik kırılgandır. Octopart ve Altium’un değerlendirmesine göre 1206 ve 1210 gibi büyük kasalar, PCB büküldüğünde çatlamaya en açık parçalardır. Esnek (fleks) terminasyonlu parçalar standart olanlara göre yaklaşık iki kat bükülmeye dayanır. Çatlak kondansatörün içinde kısa devre yaratabilir ve sahada yanma riskine dönüşebilir.

Yatırımcı açısından sonuç basittir. Etikette 47 µF yazan iki parça çalışma geriliminde çok farklı etkin kapasitans verebilir. Bir tedarikçinin "rakibe göre şu kadar yüksek kapasitans" iddiası etiket CV’si üzerinden kuruluysa yanıltıcı olabilir. Müşterinin parçayı kabul etmesi bu yüzden uzun bir ürün doğrulama sürecinden geçer, otomotiv ve sunucu kesiminde Çinli rakiplerin geç kalmasının bir nedeni de budur.

2026 döngüsünün göstergeleri

MLCC döngüsel bir iştir ve döngünün yönünü fiyat duyurularından aylar önce sipariş ve kullanım verileri gösterir. 2026 başındaki tablonun ayırt edici yanı, sektör ortalamasının gizlediği kutuplaşmaydı.

BB oranı (book-to-bill), alınan siparişin sevk edilen ürüne oranıdır. 1’in üzerindeki oran, siparişlerin üretimden hızlı biriktiğini gösterir. TrendForce’un 28 Nisan 2026 verisine göre sektör ortalaması Mart’ta 0,89, Nisan’da 0,92 iken üç lider üreticinin oranı sürekli 1’in üzerindeydi. Kullanım oranları Şubat-Nisan boyunca arttı. Yani sıkışma sektörün ortalamasında değil, yüksek-CV yapay zekâ ve otomotiv parçalarındaydı. Yageo’nun planı aynı tabloyu tersinden gösterir. Emtia ağırlıklı hatlarda kullanım hâlâ %70-75 civarındaydı, yani standart parçada boş kapasite vardı. SEMCO’nun iki rakamı farklı kapsam ve kaynaktan geldiği için bir düşüş olarak okunmamalıdır.

Kullanım oranı yol haritası (%85’in altı, %90, %95) şirket rehberliklerinde nadiren bu kadar açık verilir. Taiyo Yuden’in tablosu, fiyat artışının kapasite sıkışmasıyla eşzamanlı ilerlediğini gösterir. Şirket FY3/27’de kapasitesini %10 artırmayı ve orta vadeli planda yılda %10 büyütmeyi hedefliyor. FY3/27’de yapay zekâ sunucu MLCC satışlarının %80 büyümesini bekliyor. Orta vadeli planda ise yapay zekâ sunucu talebinin yıllık %32 büyüdüğünü varsayıyor.

Murata’nın sipariş verisi daha erken bir sinyal vermişti. MarketScreener’ın derlediği şirket verisine göre Ekim-Aralık 2025 çeyreğinde kondansatör siparişleri %29,4 artışla 268,1 milyar yene çıktı, gelir ise %12,2 artışla 239,1 milyar yende kaldı. Sipariş büyümesi gelir büyümesinin iki katını aşıyordu ve MLCC gelirindeki büyüme esas olarak sunucudan geliyordu (bilgisayar uygulaması %22,2 büyüdü). Mali yılın tamamında, Envalith’in segment derlemesine göre kondansatör siparişleri %27,7 artışla 1.063,6 milyar yen, sipariş bakiyesi %89,5 artışla 269,2 milyar yen oldu. Siparişin gelire oranı yaklaşık 1,14’tür, bu şirketin raporladığı bir BB değil, segment rakamlarından türetilmiş bir orandır.

Güney Kore’nin aylık ihracat verisi de ucuz bir öncü göstergedir. Dragonomi’nin Goldman Sachs derlemesine göre Kore’nin MLCC ihracatı Mart 2026’da yıllık bazda %14 artarak çift haneye döndü, Şubat’ta yataydı. Aynı derlemede SEMCO’nun MLCC gelirinin ilk çeyrekte %13 artması bekleniyordu. Çeyrek sonuçları geldiğinde SEMCO’nun MLCC ağırlıklı bileşen bölümü %16 büyüdü.

Fiyat nereden artıyor

MLCC’de fiyat artışı tek bir duyuruyla tüm portföye yayılmaz. Hangi parça grubunda, hangi kanalda ve hangi üreticide başladığı ayrı ayrı izlenir. TrendForce’un 28 Nisan 2026 tarihli değerlendirmesine göre 2026’nın ilk çeyreğinde Japon ve Koreli üreticiler kapasiteyi tüketici sınıfından yüksek uç yapay zekâ MLCC’sine kaydırıyordu. Fiyat hareketi ise beklenmedik bir yerden başladı. Taiyo Yuden, Çin’deki distribütörler için düşük ve orta kapasitanslı tüketici MLCC’lerinde ve bazı otomotiv MLCC’lerinde yaklaşık %6-13 artış yaptı. Yageo ve Walsin yalnızca zararına satılan parçalarda vaka bazlı fiyat görüştü. Murata ve SEMCO resmî fiyat duyurusu yapmadı. TrendForce ikinci yarıda "fiyat istikrarından ılımlı artışa" geçiş bekliyor. Sürükleyici olarak da hiper ölçekleyicilerin kendi ASIC (uygulamaya özel çip) projelerinin 2026’nın üçüncü çeyreği sonundan itibaren devreye girmesini gösteriyor.

Yageo’nun 1Ç26 değerlendirmesi farklı bir tablo çizer. Şirket ilk çeyrekte birkaç kez fiyat artırdı ve ikinci çeyrekte yeniden artırmayı planlıyordu, gerekçe malzeme maliyeti ve talepti. Yageo’nun yapay zekâ ilişkili geliri grup gelirinin 4Ç25’te yaklaşık %12’si, 2Ç26 planında yaklaşık %15’iydi. Tantal kondansatör gelirinin %30’dan fazlası yapay zekâ uygulamalarından geliyordu.

Liderin tavrı temkinliydi. Bloomberg’in 17 Şubat 2026 tarihli haberine göre Murata Başkanı Norio Nakajima, gelişmiş yapay zekâ sunucusu MLCC’lerinde fiyat artışını şirket içinde görüştüklerini ve "gerçek talebi" ölçtüklerini söyledi. Murata hissesi o gün %6,9 yükseldi. TrendForce’un aynı habere dayanan aktarımına göre müşteri talepleri mevcut arz kapasitesinin kabaca iki katıydı ve veri merkezi yatırımının 3-5 yıl güçlü kalması bekleniyordu. Zamma geçmeden önce talebin gerçek olup olmadığını sorgulamak, sektörün 2018 deneyiminden kalan bir reflekstir.

Nisan 2026’daki %10-15’lik pasif bileşen zammı MLCC’yi kapsamadığı için 20 Mayıs 2026 itibarıyla MLCC’de geniş ve resmî bir zam yoktu, artışlar seçili parça kodları ve kanallarla sınırlıydı.

2018 sıkışması ve kapasite disiplini

2026’daki tartışmanın arka planında 2018 sıkışması var. O yıl Murata, eski ürün gruplarındaki üretimi 2017 seviyesinin yaklaşık yarısına indirmeyi planladı ve ilk kez bazı ürünlerde %20-30 aralığında fiyat ayarladı (Passive Components ve TechNews, 2018). Yageo 2017’den itibaren dört kez fiyat artırdı ve teslim süresini altı aya çıkardı. Müşteriler kıtlık korkusuyla aynı parçayı birden fazla kaynaktan sipariş etti. Bu çifte sipariş, gerçek talebi olduğundan büyük gösterdi ve ardından gelen stok düzeltmesi fiyatları geri çekti. Sıkışmanın kıvılcımı da talepten çok liderin düşük marjlı eski hatları kapatmasıydı. Tayvanlı üreticiler ise 1990’lardaki PC yenileme döngüsünün ardından 2000’lerde yaşanan fiyat çöküşünü hatırladıkları için kapasiteyi ölçülü artırdı.

Döngünün izi SEMCO’nun kârında görülür. Asiae’nin Kasım 2025 derlemesine göre şirketin yıllık faaliyet kârı 2021-2022 döngü zirvesinde yaklaşık 1,49 trilyon wona çıkmıştı. Sonraki yıllarda 600-700 milyar won bandına indi. Şirketin 23 Ocak 2026 tarihli bültenine göre 2025 faaliyet kârı 913,3 milyar wondu ve bunun 239,5 milyar wonu son çeyrekte geldi. Yani ilk dokuz ayın kârı 673,8 milyar wondu. MLCC, bileşen bölümünün işinin yaklaşık %90’ını oluşturur. 2025’in rekoru gelirdeydi, faaliyet kârı ise önceki zirvenin yaklaşık %61’inde kaldı. Bu yüzden 2026’daki toparlanmanın "rekor" olup olmadığı önceki döngü zirvesiyle kıyaslanarak okunmalıdır. Döngüsel hisselerde bu kıyas döngü ortası değerlemenin konusudur.

TrendForce 15 Ocak 2025’te sektörün görünümünü "yapay zekâ altyapısı tek başına taşıyor, arz fazlası sürüyor" diye özetliyordu. Yaklaşık 15 ay sonra aynı kurum lider üreticilerde 1’in üzerinde BB ve artan kullanım raporluyordu. Arz fazlasından kıtlık riskine bu kadar hızlı geçiş, sıkışmanın yapısal mı yoksa döngüsel mi olduğu tartışmasının merkezindedir. MLCC, siparişten teslimata süresi kısa olan bir iş olduğundan kısa döngülü sanayi davranışı gösterir ve yön değişimleri sert olur.

Kapasite yatırımlarındaki ayrışma

2025’teki arz fazlasında üreticilerin tepkisi farklı oldu. Taiyo Yuden’in Mayıs 2025 soru-cevap belgesine göre şirket kapasite artışını yılda %10-15 aralığından yaklaşık %5’e yavaşlattı. Yatırımın ağırlığını da akıllı telefona giden küçük parçalardan yüksek güvenilirlikli, büyük kasalı yapay zekâ sunucusu ve otomotiv ürünlerine kaydırdı. Envalith verisine göre Taiyo Yuden’in FY3/26 sermaye harcaması 41,06 milyar yendi. 2030 orta vadeli planındaki beş yıllık yatırım yaklaşık 270 milyar yene indi, önceki planın hedefi 300 milyar yendi, gerçekleşen 286,9 milyar yen oldu. Şirket Mayıs 2026 itibarıyla FY3/27’de yeniden %10 kapasite artışına dönüyor.

SEMCO ters yönde ilerledi. Asiae’ye göre bileşen bölümünün yatırımı 2025’in ilk dokuz ayında 335,8 milyar wona çıktı, bu 2024’ün tamamındaki 163,4 milyar wonun iki katından fazlaydı. Murata’nın en görünür adımı Izumo’daki yeni MLCC binasıdır. Evertiq’e göre bina 3 Nisan 2026’da tamamlandı, 10 katlı ve yaklaşık 70.000 metrekaredir. Ekipman dahil toplam yatırım yaklaşık 47 milyar yendir ve inşaat Mart 2024’te başlamıştı.

Bu rakamlar yan yana konunca bir asimetri görünür. Murata’nın kendi tahminine göre yapay zekâ sunucusu MLCC talebi beş yılda 3,3 katına, yani yılda yaklaşık %27 büyüyecek. Taiyo Yuden de orta vadede bu kesimde yıllık %32 talep büyümesi varsayıyor, ama kendi kapasitesini yılda yaklaşık %10 artırmayı planlıyor. Yapay zekâ kesimi toplam talebin yalnızca bir bölümü olduğu için bu iki rakam doğrudan karşılaştırılamaz. Yine de yüksek uç parçada fiyat gücünün neden kalıcı olabileceği tartışmasının dayanağı budur.