İçeriğe geç

Aynı mağaza satışları (SSS) — Mevcut mağazalarda satış büyümesi

Aynı mağaza satışları (SSS), bir perakendecinin ya da restoran zincirinin belirli bir süredir açık olan mağazalarında satışların geçen yılın aynı dönemine göre değişimidir. Yeni açılan ve kapanan mağazaların etkisini dışarıda bırakarak mevcut ağın büyümesini ölçer.

Aynı mağaza satışları (same-store sales, SSS, karşılaştırılabilir mağaza satışları), bir perakendecinin ya da restoran zincirinin belirli bir süredir açık olan mağazalarındaki satışların geçen yılın aynı dönemine göre yüzde değişimidir. Gıda perakendesinde, kahve ve fast food zincirlerinde, yapı marketlerinde ve indirim mağazalarında her çeyrek açıklanır. Önemi, yeni mağaza açılışının yarattığı büyümeyi ayıklayıp mevcut ağın gerçekten daha fazla satıp satmadığını göstermesidir. Dragonomi'de en çok Starbucks, McDonald's, Walmart, Home Depot ve Yum China gibi şirketlerin telekonferans notlarında "komp satışlar" ya da "aynı mağaza satışları" adıyla geçer.

Terim farklı adlarla dolaşır. ABD'de comparable sales ya da kısaca komp, İngiltere ve Türkiye'de LFL (like-for-like, benzer mağaza), Kroger'da identical sales, Çinli şirketlerde SSSG (same-store sales growth, aynı mağaza satış büyümesi) kullanılır. Dragonomi yazılarında da "komp satışlar", "karşılaştırılabilir mağaza satışları" ve "aynı mağaza satış büyümesi" biçimleri karışık geçer. Hepsi aynı ölçüyü anlatır ama hesap kuralları şirketten şirkete değişir. İki şirketin komp rakamı yan yana konmadan önce tanımları okunur.

Künye
Açılım Same-store sales (SSS), comparable sales (komp), like-for-like (LFL), identical sales
Türkçe karşılık Aynı mağaza satışları, karşılaştırılabilir mağaza satışları, benzer mağaza satışları
Formül (sözlü anlatım) Tabandaki mağazaların bu dönemki satışı bölü aynı mağazaların geçen yılın aynı dönemindeki satışı, eksi bir. Yaklaşık olarak işlem sayısı değişimi artı ortalama sepet değişimi
Taban eşiği Starbucks, McDonald's ve Target'ta 13 ay, Walmart'ta 12 ay, Kroger'da beş tam çeyrek, Avenue Supermarts'ta (DMart) 24 ay
Kullanıldığı sektörler Gıda ve genel perakende, restoran ve kahve zincirleri, yapı marketleri, indirim mağazaları, markalı tüketim ürünleri
Yakın kavramlar Toplam satış büyümesi, sistem satışları, işlem sayısı (trafik), ortalama sepet, net mağaza açılışı, RevPAR

Tanım ve formül

Hesap iki dönemdeki aynı mağaza kümesini karşılaştırır. Önce hangi mağazaların tabana gireceği belirlenir. Sonra bu mağazaların bu dönemdeki toplam satışı, aynı mağazaların geçen yılın aynı dönemindeki satışına bölünür.

SSS büyümesi = (Tabandaki mağazaların bu dönemki satışı ÷ Aynı mağazaların geçen yılki satışı) − 1

Yıllık bazda bir karşılaştırmadır. Bir önceki çeyrekle kıyas yapılmaz, çünkü perakendede mevsimsellik güçlüdür. Aralık satışı her yıl eylülden yüksektir ve bu fark büyüme anlamına gelmez.

Tabana girmeyen mağazalar iki gruptur. Birinci grup, karşılaştırma yapılacak bir geçen yılı olmayan yeni mağazalardır. İkinci grup, bu yıl ya da geçen yıl kapanan mağazalardır. Böylece SSS, ağın genişlemesinden ya da küçülmesinden bağımsız bir mağaza içi büyüme ölçüsü olur.

Karşılaştırılabilir taban

En çok kullanılan eşik 12 ya da 13 aydır. Starbucks'ın 2025 mali yılı 10-K beyanına göre komp, yalnızca şirket işletmeli ve en az 13 aydır açık mağazaları kapsar, kur etkisini dışlar. Geçici olarak kapanan mağaza tabanda kalır, kalıcı kapanan mağaza kapanışı izleyen aydan itibaren çıkar. On üçüncü ay, açılışın ilk haftalarındaki merak ziyaretlerinin karşılaştırmayı şişirmesini önler.

Diğer büyük şirketler kendi kurallarını yazar.

Şirket Tabana girme koşulu Öne çıkan ayrıntı
Starbucks Şirket işletmeli, en az 13 aydır açık Lisanslı mağazalar ve kur etkisi hariç
McDonald's Şirket ve franchise restoranlar, en az 13 aydır faaliyette Misafir sayısı (comparable guest counts) ayrıca açıklanır
Walmart Önceki 12 aydır açık mağaza ve kulüpler, yenileme ve taşıma dahil e-ticaret dahil, yakıtlı ve yakıtsız iki rakam
Target 13 aydan kısa süredir açık ya da kapanmış mağazalar hariç tüm satış Mağaza ve dijital kaynaklı komp ayrı verilir
Kroger Genişleme ya da taşınma olmadan beş tam çeyrektir açık Yakıt hariç, eczane ve teslimat dahil
Luckin Coffee Yalnız şirket işletmeli, her iki dönemde ayda ortalama en az 15 işletme günü Ortaklık mağazaları hariç
Avenue Supermarts (DMart) 24 aydan uzun süredir açık Hindistan'da daha uzun olgunlaşma süresi

Tablo bir şeyi açıkça gösterir. "Aynı mağaza" ifadesi Walmart'ta internet siparişini de kapsar, Starbucks'ta lisanslı mağazaları kapsamaz, McDonald's'ta franchise restoranları kapsar. Rakamın adı aynı olsa da ölçülen şey aynı değildir.

Adım adım örnek hesap

Bir restoran zincirinin geçen yılın üçüncü çeyreğinde 100 restoranı ve 1 milyar (1.000 milyon) liralık satışı olsun. Bu restoranlardan 10'u yıl içinde kapanmış ve geçen yıl 60 milyon lira satmış olsun. Geri kalan 90 restoran her iki dönemde açık ve 13 aydan eski olsun. Bunlar karşılaştırılabilir tabandır ve geçen yıl 940 milyon lira satmıştır.

Tabandaki 90 restoran geçen yıl 9,4 milyon işlem yapmış, işlem başına ortalama 100 lira almıştır. 9,4 milyon çarpı 100 lira 940 milyon lira eder. Bu yıl işlem sayısı %2 artarak 9,588 milyon olur. Ortalama sepet %3 artarak 103 liraya çıkar. 9,588 milyon çarpı 103 lira yaklaşık 987,6 milyon lira eder.

SSS = 987,6 ÷ 940 − 1 = %5,06

Kısa yol olarak işlem büyümesi ile sepet büyümesi toplanır, %2 artı %3 yaklaşık %5 verir. Kesin sonuç 1,02 çarpı 1,03 eksi 1, yani %5,06'dır. Aradaki 0,06 puan çapraz terimdir ve büyüme oranları yükseldikçe büyür.

Zincir son 13 ay içinde 25 yeni restoran açmış olsun. Bu restoranlar çeyrekte 75 milyon lira satmış ama henüz tabanda değildir. Toplam satış 987,6 artı 75, yani 1.062,6 milyon liradır. Toplam satış büyümesi 1.062,6 ÷ 1.000 − 1, yani %6,26 olur. Restoran sayısı 100'den 25 açılış ve 10 kapanışla 115'e çıkmıştır. Net açılış 15 restorandır.

Aynı çeyrek için iki farklı büyüme rakamı ortaya çıkar. SSS %5,06, toplam satış büyümesi %6,26'dır. Fark, yeni restoranların katkısı ile kapanan restoranların kaybının net etkisidir.

İşlem sayısı (trafik)

İşlem sayısı (transactions, traffic, guest counts), tabandaki mağazalarda kasadan geçen fiş ya da sipariş sayısıdır. Restoranlarda misafir sayısı, marketlerde müşteri sayısı, perakendede trafik denir. McDonald's bu ölçüyü "comparable guest counts" adıyla komptan ayrı açıklar. Dollar General "müşteri trafiği", Starbucks "işlem" (transactions) der.

Trafik, kompun en çok önemsenen bileşenidir. Fiyat artışı tek seferlik bir kazançtır ve müşteriyi kaçırma riski taşır. Trafik artışı ise markanın daha fazla insanı çektiğini gösterir. Analistler aynı büyüklükteki iki komptan trafikle gelenini daha kaliteli sayar.

Starbucks bu farkı somut olarak yaşadı. 2025 mali yılının dördüncü çeyreğinde küresel komp %1 arttı ve artışı büyük ölçüde işlemdeki %1'lik artış getirdi. Bu, altı çeyreklik düşüşün ardından gelen ilk pozitif komptu. ABD kompu ise yatay kaldı. Dragonomi'nin Starbucks dördüncü çeyrek notunda yönetim, önceki çeyreklerde indirimlerin, 2025 mali yılının dördüncü çeyreğinde ise hizmet kalitesine yapılan yatırımın işlem getirdiğini anlatır. 2026 mali yılının birinci çeyreğinde (Ekim ile Aralık 2025) küresel komp %4'e çıktı. Bunun 3 puanı işlemden, 1 puanı sepetten geldi. ABD'de komp %4 oldu ve sekiz çeyrekte ilk kez işlem sayısı arttı.

Ters yöndeki örnek Chipotle'dır. Şirketin 2025 tam yıl kompu %1,7 geriledi. İşlem sayısı %2,9 düşerken kişi başı harcama %1,2 arttı. Dördüncü çeyrekte komp %2,5, işlem %3,2 geriledi. Fiyat, kaybedilen müşterinin bir kısmını telafi etti, tamamını edemedi.

Ortalama sepet

Ortalama sepet (average ticket, average check), tabandaki satışın işlem sayısına bölünmesiyle bulunan işlem başına ortalama tutardır. Marketlerde sepet büyüklüğü, restoranlarda kişi başı harcama da denir. Sepet üç şeyden etkilenir. Birincisi fiyat artışıdır. İkincisi müşterinin sepete daha fazla ürün koymasıdır. Üçüncüsü ürün karmasının pahalı ürünlere kaymasıdır.

Şirketler bu üç etkiyi nadiren ayrı açıklar. Sepet artışını doğrudan fiyat artışı saymak bu nedenle hatalıdır. Sepet küçülmesi de her zaman kötü haber değildir. Kasıtlı fiyat indirimi, küçük paket ya da değer menüsü sepeti küçültürken trafiği büyütebilir.

Aşağıdaki tablo, 2025 ve 2026 başında açıklanan dönemlerde kompun iki bileşenini yan yana koyar. Her satırda işlem ve sepet değişiminin çarpımı açıklanan kompu yaklaşık olarak verir.

Şirket ve dönem Komp İşlem (trafik) Sepet
Starbucks küresel, 2026 MY 1Ç (Eki-Ara 2025) +%4 +%3 +%1
Starbucks Çin, 2026 MY 1Ç +%7 +%5 +%2
Walmart ABD, 2026 MY 4Ç (Kas 2025-Oca 2026), yakıt hariç +%4,6 +%2,6 +%2,0
Sam's Club ABD, 2026 MY 4Ç, yakıt hariç +%4,0 +%5,3 -%1,3
Costco, 2026 MY 2Ç (15 Şub 2026'da biten 12 hafta), benzin ve kur hariç +%6,6-6,7 +%3,1 +%3,5
Dollar General, 2025 MY 4Ç (30 Oca 2026'da biten 13 hafta) +%4,3 +%2,6 +%1,7
Chipotle, 2025 tam yıl -%1,7 -%2,9 +%1,2
Yum China Pizza Hut, 2025 4Ç +%1 +%13 -%11

Tablodaki satırların çoğunda trafik sepetten hızlı büyüyor ve iki bileşen birlikte artıyor. Sam's Club ile Pizza Hut satırlarında ise sepet geriliyor ve trafikteki artışın bir kısmını ya da neredeyse tamamını siliyor. Sam's Club'ta trafik %5,3 artarken sepet %1,3 küçüldü. Dragonomi'nin Walmart ikinci çeyrek notuna göre Sam's Club'ın 2026 mali yılı ikinci çeyrekteki (Mayıs ile Temmuz 2025) %5,9'luk kompu tamamen birim artışından geldi. Üyelikli kulüp modeli fiyatı düşük tutup ziyaret sıklığını büyütmeye dayanır. Pizza Hut'ta 1,13 çarpı 0,89 yaklaşık 1,006 eder. Trafikte %13'lük artış, sepette %11'lik düşüşle neredeyse tamamen silinir. Düşük fiyatlı konsept müşteri kazandırır ama kompu yerinden kıpırdatmaz.

Japonya'da sektör verisi de aynı ayrımla açıklanır. Japonya Franchise Derneği'nin (JFA) 2025 verisine göre market zincirlerinde mevcut mağaza satışı %1,9, tüm mağaza satışı %2,2 arttı. Müşteri sayısı %0,2 azalırken müşteri başı harcama %2,5 artarak 737,9 yene çıktı. Mağaza sayısı 56.054'tü. Bu iki bileşenin çarpımı (0,998 çarpı 1,025, yaklaşık 1,023) mevcut mağaza büyümesine değil tüm mağaza büyümesine uyar. Yani bileşenler büyük olasılıkla tüm mağaza tabanına aittir ve bir sektör verisinde hangi rakamın hangi tabana ait olduğu ayrıca kontrol edilir. Hangi tabanla okunursa okunsun, Japonya'da büyüme gelen müşteriden değil sepetten geldi.

Net mağaza açılışı

Net mağaza açılışı (net new stores, net unit growth), bir dönemde açılan mağaza sayısından kapanan mağaza sayısının çıkarılmasıyla bulunur. Dollar General 2025'te 589 mağaza açtı ve 290 mağaza kapattı. Net açılış 299 oldu ve yıl sonunda mağaza sayısı 20.893'e ulaştı.

Toplam satış büyümesi kabaca iki kaynaktan gelir. Biri mevcut mağazaların büyümesidir ve SSS ile ölçülür. Öbürü ağın genişlemesidir ve net açılışla ölçülür. Yeni mağazanın katkısı, tabana girdiği güne kadar yalnızca toplam satışta görünür. Şirketin eşiğini, çoğunlukla 12 ya da 13 ayı doldurduktan sonra komp hesabına katılır.

Bu ayrım hisse değerlemesinde önemlidir. Kompu zayıf ama hızla mağaza açan bir şirket toplam satışını büyütmeye devam eder. Ancak bu büyüme her yıl yeni sermaye harcaması ister. Kompu güçlü bir şirket ise aynı kira, aynı personel ve aynı ekipmanla daha fazla satar. Bu, işletme kaldıracı yoluyla marja ve hisse başına kâra daha hızlı yansır.

Yum China bu iki motoru birlikte çalıştırır. Şirket 2025'te 1.706 net yeni mağaza açtı ve toplam mağaza sayısı 18.101'e ulaştı. Aynı yıl SSS %1 arttı. Dördüncü çeyrekte 587 net yeni mağazayla dördüncü çeyrek rekoru kırıldı ve bunların %36'sı franchise oldu. Aynı çeyrekte SSS %3, sistem satışları %7 büyüdü. Dragonomi'nin Yum China dördüncü çeyrek notuna göre şirket 2026 için 1.900'ün üzerinde net yeni mağaza hedefliyor.

Toplam satış ve sistem satışından farkı

SSS en sık üç ölçüyle karıştırılır.

Toplam satış büyümesi tüm mağazaları ve mağaza dışı geliri içerir. Örnek hesapta olduğu gibi yeni mağazalar ve kapanışlar bu rakamı SSS'den ayırır. Kur ve mali yıldaki hafta sayısı farkı da toplam satışı oynatır, ikincisi aşağıdaki hafta sayısı bölümünde Home Depot örneğiyle anlatılıyor.

Sistem satışları (system sales), franchise ve lisanslı mağazalar dahil zincirin tüm mağazalarındaki müşteri harcamasıdır. Şirketin gelir tablosunda yer almaz. Franchise ağırlıklı bir zincirde şirket geliri, franchise mağazalardan alınan royalti ve kira payından oluşur. Sistem geneli komp ile şirket geliri bu yüzden farklı hızlarda büyüyebilir.

Gelir ise şirketin kendi muhasebe kaydıdır. Haidilao'nun 2025 geliri %1,1 artarak 43,23 milyar yuana ulaştı. Şirketin 20 alt markası yıl sonunda toplam 207 restorana ulaştı ve bu sayı 2025'in ortasına göre %60'tan fazla arttı. Ana markanın aynı mağaza satışları ise aşağıdaki Çin bölümünde anlatıldığı gibi geriledi. Yataya yakın gelir büyümesinin içinde ana markanın mağaza içi zayıflığı ile yeni markaların katkısı birbirini dengeledi.

SSS'nin başka sektörlerde akrabaları vardır. Otelcilikte RevPAR doluluk ile oda fiyatının çarpımıdır ve SSS'deki trafik ile sepet ayrımına benzer. Yazılımda NRR, mevcut müşteri tabanından gelir büyümesini ölçer. Platform şirketlerinde GMV bazen "aynı mağaza GMV" biçiminde, online kanalı da içeren bir komp gibi kullanılır.

Kanal ve sahiplik tuzakları

Komp başlığı çoğu zaman şirketin tamamını temsil ediyormuş gibi okunur. Oysa sahiplik yapısı ve kanal tanımı rakamın neyi ölçtüğünü değiştirir.

Starbucks'ın 2026 mali yılı birinci çeyreğinin sonunda, yani 28 Aralık 2025 itibarıyla 41.118 mağazası vardı. Bunların %48'i lisanslıdır ve şirket işletmeli komp tanımının dışında kalır. ABD'de 16.911, Çin'de 8.011 mağaza bulunuyordu. "Küresel komp %4" ifadesi ağın ancak yarısı kadarını ölçer, 13 aydan genç mağazalar da düşüldüğünde bu pay yarının altına iner. Lisanslı kanalın performansı kompa değil, şirketin aldığı lisans gelirine yansır. Kasım 2025'te açıklanan ve 1 Nisan 2026 itibarıyla henüz tamamlanmamış Boyu Capital ortak girişimiyle Çin mağazalarının da lisanslı modele geçmesi bekleniyor. İşlem tamamlandığında şirket işletmeli komp tabanı bir kez daha daralacak.

McDonald's tam tersini yapar. Komp tanımı şirket ve franchise restoranlarını birlikte kapsar. 2025 dördüncü çeyrekte küresel komp %5,7, ABD kompu %6,8 oldu ve küresel misafir sayısı pozitife döndü. Yönetim, rakiplere göre misafir sayısı farkını yakın tarihin en yükseği olarak tanımladı. Ancak bu komp, şirket gelirinin değil sistem satışlarının ölçüsüdür. Şirket geliri royalti oranına bağlı olarak komptan farklı bir hızda hareket eder.

Walmart'ta "aynı mağaza" ifadesi artık fiziksel mağaza anlamına gelmez. Walmart ABD'nin 2026 mali yılı dördüncü çeyrekte (Kasım 2025 ile Ocak 2026) yakıt hariç kompu %4,6 oldu. Şirketin açıklamasına göre e-ticaret bu kompa yaklaşık 520 baz puan katkı verdi. E-ticaret %27 büyüdü ve segment satışlarının %23'ünü oluşturdu. Basit bir çıkarımla 4,6 eksi 5,2, fiziksel mağaza kanalının tek başına yaklaşık yatay ya da hafif negatif olduğunu düşündürür. Bu bir tahmindir, çünkü şirket mağaza içi kompu ayrıca açıklamaz.

Target ise iki kanalı ayrı verir. 2025 dördüncü çeyrekte toplam komp %2,5 geriledi. Mağaza kaynaklı komp %3,9 düşerken dijital kaynaklı komp %1,9 arttı. 2025 tam yıl kompu %2,6 geriledi. Walmart ile Target'ı aynı tabloda okumak için bu kanal ayrımı göz önünde tutulur.

Kanibalizasyon ve hayatta kalan mağaza yanlılığı

Yeni mağaza, yakınındaki eski mağazanın müşterisinin bir kısmını alır. Buna kanibalizasyon (cannibalization, yamyamlık ya da satış transferi) denir. Yeni mağaza tabanda olmadığı için kazancı kompta görünmez, eski mağazanın kaybı ise görünür. Hızlı açılış yapan zincirlerde komp bu nedenle mekanik olarak aşağı çekilir.

Chipotle bu etkiyi nadir görülen bir açıklıkla ölçtü. Yönetim 2025 üçüncü çeyrek telekonferansında yeni açılışların kompa yaklaşık 100 baz puan baskı yaptığını söyledi. Kanibalizasyondan etkilenen restoranlar yaklaşık 12 ile 13 ayda toparlanıyor. Yeni restoranlar ilk yıl olgun bir restoranın yaklaşık %80'i kadar satıyor, ikinci yıl nakit getirisi yaklaşık %60 oluyor. Şirket 2026 için kompun yaklaşık yatay kalmasını ve 350 ile 370 yeni restoran açmayı bekliyor. Yeni restoranların yaklaşık %80'i arabalı servis şeridine (Chipotlane) sahip olacak. Büyüme mağaza içi verimlilikten değil birim sayısından geliyor.

Luckin Coffee'de takas daha da belirgindir. Şirket 2025'te 8.708 net yeni mağaza açtı ve toplam mağaza sayısı 31.048'e ulaştı. Bunun 20.234'ü şirket işletmeli, 10.814'ü ortaklık mağazasıydı. Ağ yılda yaklaşık %39 büyüdü, yani 22 binin biraz üzerinden 31 bine çıktı. Aynı dönemde şirket işletmeli SSSG 2025 tam yılında %7,5, dördüncü çeyrekte ise %1,2 oldu. Ortalama aylık işlem yapan müşteri dördüncü çeyrekte %26,5 artarak 98,4 milyona ulaştı. Müşteri büyüdü, mağaza başına satış çok daha az büyüdü.

Kapanışlar ters yönde çalışır. Dollar General'in 2025'teki 290 kapanışı gibi programlarda kapanan mağazalar genellikle en zayıf mağazalardır. Tabandan çıktıkları anda geride kalan mağazaların ortalaması iyileşir. Buna hayatta kalan mağaza yanlılığı (survivorship bias) denir.

Marketing Science dergisinde 2025'te yayımlanan bir çalışma (Ye ve Shankar, cilt 44, sayı 4) bu yanlılığın bedelini gösterir. Çalışmaya göre bir mağaza kapandığında markanın toplam kaybı, kapanan mağazanın ortalama satışını aşar. Müşteriler kalan mağazalara ya da dijital kanala yeterince taşınmaz. Kapanan mağaza komp tabanından çıktığı için bu kayıp kompta hiç görünmez. Kapanış programı yürüten bir perakendecide iyileşen komp ile küçülen toplam satış aynı anda görülebilir.

Takvim, hava, kur ve yakıt gürültüsü

Komp, iki dönemin karşılaştırılabilir olduğunu varsayar. Takvim, hava, döviz kuru ve akaryakıt fiyatı bu varsayımı bozar.

Hafta sayısı

ABD perakendecileri 52 haftalık mali yıl kullanır ve birkaç yılda bir 53 haftalık yıl gelir. Home Depot'da 2024 mali yılı 53, 2025 mali yılı 52 haftaydı. Şirketin Aralık 2025 strateji güncellemesine göre 53. hafta, 2024 dördüncü çeyreğine yaklaşık 2,5 milyar dolar satış ekledi. Toplam satış bu yüzden 2025'te yüksek bir bazla karşılaştı. Komp ise karşılaştırılabilir 52 hafta üzerinden hesaplandı ve 2025 tam yıl toplam komp %0,3 (ABD %0,5) oldu. Dördüncü çeyrekte toplam komp %0,4, ABD kompu %0,3 arttı. Şirketin Aralık 2025'te verdiği 2026 rehberliği yaklaşık yatay ile %2 arasında bir komp öngörüyor.

Hava

Home Depot'nun 2025 üçüncü çeyreğinde (Ağustos ile Ekim) fırtına kaynaklı talep neredeyse sıfırdı. Dragonomi'nin Home Depot üçüncü çeyrek notuna göre çeyrek kompu %0,2 arttı, ekim ayında ise %1,7 geriledi. Yönetim fırtınadan arındırılmış talebi ikinci çeyrekteki gibi yaklaşık %1 olarak verdi. Dördüncü çeyrekte ise ocak fırtınaları satışlara katkı yaptı. Yönetimin "altta yatan" kompu denetlenmiş bir veri değil, yönetim tahminidir.

Bayram kayması

Çin Yeni Yılı 2025'te 29 Ocak'a, 2026'da 17 Şubat'a denk geldi. Bayram alışverişi bir yıl ocakta, öbür yıl şubatta yoğunlaştığı için bu iki ay tek tek karşılaştırıldığında biri şişkin, öbürü zayıf görünür. Hong Kong gibi bayram etkisinin güçlü olduğu pazarlarda ocak ve şubat verisi bu nedenle birlikte okunur. Aylık komp açıklayan Çinli zincirlerde de bayram kayması iki ayı tek tek anlamsız kılar. Çeyrek toplamında etki azalır ama kaybolmaz. Paskalya da benzer bir etki yaratır. 2025'te 20 Nisan'da olan Paskalya 2026'da 5 Nisan'a denk geliyor ve bayram öncesi alışverişin bir kısmı marta kayıyor. ABD perakendecilerinin mart ve nisan aylarını içeren dönemlerinde bu kayma kompu oynatır. Ramazan Bayramı'nın her yıl yaklaşık on bir gün öne gelmesi Türkiye ve Körfez perakendesinde benzer bir kaymaya yol açar.

Kur ve akaryakıt

Costco'nun 2026 mali yılı ikinci çeyreğinde (15 Şubat 2026'da biten 12 hafta) açıklanan toplam komp %7,4, benzin fiyatı ve kur etkisinden arındırılmış komp %6,6 ile %6,7 arasındaydı. ABD'de açıklanan komp %5,9, arındırılmış komp %6,4 oldu, çünkü düşen benzin fiyatı açıklanan rakamı aşağı çekti. Kanada'da açıklanan %10,1 arındırılınca %7,6'ya, Diğer Uluslararası bölümünde %13,0'dan %7,1'e indi. Diğer Uluslararası'daki kur etkisi yaklaşık 590 baz puandır. Arındırılmış trafik %3,1, sepet %3,5 arttı. e-ticaret kompu ise %22,6 oldu.

Kur etkisi komp dışındaki büyüme ölçülerinde de aynı biçimde çalışır. Inditex'in 2025 üçüncü çeyreğinde (Ağustos ile Ekim) satışları 9,8 milyar euro oldu. Bu rakam karşılaştırılabilir mağaza değil, toplam satış büyümesidir. Açıklanan büyüme %4,9, sabit kurla büyüme %8,4 idi. Aradaki yaklaşık 3,5 puanlık fark, sabit kurla büyümenin yaklaşık beşte ikisine denk gelir. Şirket 1 Kasım ile 1 Aralık 2025 arasında mağaza ve online satışlarının sabit kurla %10,6 arttığını açıkladı.

Baz etkisi

Luckin'in şirket işletmeli SSSG'si 2024'te %16,7 geriledi, 2025'te %7,5 arttı. 2025'teki artış, büyük ölçüde çöken bir 2024'ün üzerine kuruldu. Analistler bu nedenle tek yıllık komp yerine iki yıllık birikimli kompa da bakar. Luckin'de 0,833 çarpı 1,075 yaklaşık 0,895 eder. Yani 2025 sonunda tabandaki mağazaların satışı hâlâ 2023 düzeyinin yaklaşık %10,5 altındaydı. Tek yıllık %7,5 bir toparlanma gibi okunur, iki yıllık hesap ise kaybın henüz kapanmadığını gösterir.

Enflasyonlu ekonomilerde nominal ve reel komp

Yüksek enflasyonlu ülkelerde kompun nominal mi reel mi olduğu ilk sorulacak sorudur.

BİM 2025 için nominal TL bazında %32,4'lük aynı mağaza satış artışı açıkladı. Aynı yıl müşteri trafiği %2,3 geriledi. 1,324 bölü 0,977 yaklaşık 1,355 eder, yani sepet nominal olarak yaklaşık %35,5 büyüdü. TÜİK verisine göre yıl sonu enflasyonu %31 civarındaydı. Bu oranla arındırıldığında reel SSS yaklaşık %1'de kalır (1,324 bölü 1,31). Reel sepet yaklaşık %3 ile %4 büyür, trafik ise geriler. BİM'in cirosu TMS 29 sonrası %6 reel artışla 721,1 milyar TL oldu, mağaza sayısı 14.231'e ulaştı. Şirket 2026 için TMS 29 etkisi dahil satışlarda yaklaşık %6 (artı eksi 2 puan) büyüme, TFRS 16 dahil yaklaşık %6,5 FAVÖK marjı ve satışların %3 ile %3,5'i kadar yatırım bekliyor.

Migros ve Şok ise enflasyondan arındırılmış, yani reel LFL verir. Migros'un 2025 üçüncü çeyrek LFL'i %4,2 oldu, bunun %3,4'ü sepetten, %0,8'i trafikten geldi. Dördüncü çeyrekte mağaza sepet büyüklüğü %3,6, mağaza satışları %4,1 arttı. Migros 2025'te 413 milyar TL ciroya ulaştı, dördüncü çeyrek cirosu %8 artışla 105 milyar TL oldu. Yıl içinde 259 mağaza açarak 250'lik hedefini aştı ve mağaza sayısını 171 artışla 3.792'ye çıkardı. Bunların 2.103'ü online hizmet veriyor. 2026 hedefi 180 ile 200 açılış. Şok Marketler'in 2025 dördüncü çeyrek sonuçlarına göre şirketin reel LFL'i %4 oldu. Mağaza başına günlük müşteri %1,3 artarak 337'ye, mağaza başına günlük sepet %2,7 artarak 204 liraya çıktı. Şok 2025'te 93 mağaza açtı ve 11.074 mağaza ile 51 depoya ulaştı.

BİM'in %32'si ile Migros'un %4'ü yan yana konduğunda BİM sekiz kata yakın hızlı büyüyormuş gibi görünür. Oysa biri nominal, öbürü reeldir. Reel bazda BİM'in SSS'si Migros ve Şok'un gerisinde kalır. Türk gıda perakendesinde LFL'i sepet ve trafik olarak iki bileşene ayırmak rutindir ve 2025'te reel büyümenin büyük kısmı sepetten geldi.

Aynı soru düşük enflasyonlu ülkelerde de sorulur. ABD'de gıda ve restoran fiyatlarının hızlı arttığı dönemlerde pozitif bir komp, trafik gerilerken yalnızca fiyatla da gelebilir. Bu yüzden trafik ve sepet ayrımı, enflasyonun düşük olduğu pazarlarda da reel büyümeyi ayıklamanın en pratik yoludur.

Latin Amerika'da başka bir pratik vardır. Bölgede McDonald's restoranlarını franchise olarak işleten Arcos Dorados, 2025 dördüncü çeyrekte sistem geneli kompu %16,0 olarak açıkladı ve bunu "harmanlanmış enflasyonun 1,0 katı" diye ifade etti. Arjantin'de komp enflasyonun 1,3 katı, Meksika'da 1,5 katı oldu. SLAD (Güney Latin Amerika) bölümünde komp %49,5 ile enflasyonun 1,2 katıydı. Dijital kanal sistem satışlarının %62'sini oluşturdu. Bu yöntemde 1,0'ın altı reel küçülme, üstü reel büyüme anlamına gelir. Türk şirketlerinin nominal kompunu da aynı çarpanla okumak mümkündür. BİM'in 2025'teki %32,4'ü, %31 civarındaki enflasyonla yaklaşık 1,05 kata denk gelir.

Harika! Başarıyla kaydoldunuz.

Tekrar hoş geldiniz! Başarıyla giriş yaptınız.

Başarıyla Dragonomi abonesi oldunuz.

Başarılı! Giriş yapmak için sihirli bağlantıyı e-postanızda kontrol edin.

Başarılı! Fatura bilgileriniz güncellendi.

Faturanız güncellenmedi.