Toptan ve perakende araç satışı — Otomobil talebini ölçen seriler

Toptan araç satışı (wholesale, sell-in), bir otomobil üreticisinin fabrikadan bayilerine ve yurt dışına sevk ettiği araç sayısıdır. Perakende araç satışı (retail, sell-through) ise bayiden son kullanıcıya geçen araç sayısıdır. İki sayı arasındaki fark ihracatı ve bayi stoğundaki değişimi gösterir. Çin'de Çin Binek Otomobilleri Birliği (CPCA) iki seriyi ayrı ayrı yayımlar. Haftalık sigorta kayıtları perakendeyi en sık izlenebilen yaklaşık göstergedir. ABD'de aynı işi mevsimsellikten arındırılmış yıllık satış hızı (SAAR) görür. Dragonomi'de bu terimler Çinli elektrikli araç hisselerinin haftalık takibinde, BYD ve Tesla'nın aylık sevkiyat haberlerinde ve otomotiv sektörüne dair aracı kurum notlarında sık geçer.

Aynı aracın dört ayrı sayımı

Bir otomobil satışa çıkana kadar dört farklı istatistikte görünür. İlki üretimdir, araç banttan iner. İkincisi toptandır, üretici aracı bayiye ya da ihracat limanına sevk eder ve kendi muhasebesinde satış olarak kaydeder. Üçüncüsü perakendedir, bayi aracı son kullanıcıya satar. Dördüncüsü sigorta kaydı ya da tescildir, araç plaka alır, zorunlu sigortası işlenir ve resmî kayıtlara girer.

Dört sayı aynı ayda birbirine eşit çıkmaz. Üretimle toptan arasında fabrika stoku, toptanla perakende arasında ihracat ve bayi stoğu, perakendeyle sigorta kaydı arasında ise bir işlem gecikmesi vardır. Bir yatırımcı için asıl soru, hangi sayının gerçek son kullanıcı talebine en yakın olduğudur. Cevap çoğunlukla perakende ya da sigorta kaydıdır. Toptan ise üreticinin gelir tablosuna en yakın sayıdır, çünkü üretici geliri araç bayiye ya da ithalatçıya teslim edildiğinde kaydeder.

Aynı ayrım perakende zincirlerinde aynı mağaza satışları gibi ölçülerle izlenir. Otomotivde farkın önemi, üreticinin bir dönem boyunca bayilere talebin üzerinde araç yükleyip toptan büyümesi gösterebilmesidir. Bu durumda gelir büyür ama stok birikir ve bunun bedeli birkaç ay sonra fiyat indirimiyle ya da üretim kesintisiyle ödenir.

CPCA verisi

CPCA (China Passenger Car Association, Çin Binek Otomobilleri Birliği), CnEVPost'un 2021 tarihli açıklamasına göre 139 otomobil üreticisinin üye olduğu bir sektör kuruluşudur. Üyeler verilerini kendileri bildirir. CPCA yalnız binek otomobilleri kapsar, kamyon ve otobüs gibi ticari araçlar dışarıda kalır. Toptan ve perakende rakamlarını ayrı yayımlar ve kendi yorumlarında vurguyu perakendeye verir.

Çin'deki ikinci büyük kaynak CAAM'dir (China Association of Automobile Manufacturers, Çin Otomotiv Üreticileri Birliği). CAAM binek ve ticari araçların tamamını kapsar. Bir aracı bayiye sevk edildiği anda satılmış sayar, yani CAAM'in "satış" rakamı fiilen toptandır ve ihracatı da içerir. CPCA aylık verisini ayın ilk yarısında açıklar, CAAM bir iki gün sonra gelir. CAAM'e göre Çin'in 2025 toplam araç satışı 34,4 milyon (+%9,4), ihracatı 7,098 milyondur (+%21,1).

CPCA'nın 2025 nihai verileri şöyledir. Binek perakende 23,744 milyon (+%3,8), binek toptan yaklaşık 29,5 milyon (+%8,8) oldu. NEV (new energy vehicle, yeni enerjili araç, yani tam elektrikli, plug-in hibrit ve menzil uzatıcılı araçların toplamı) perakendesi 12,81 milyonla %17,6 büyüdü. NEV'in perakendedeki payı, yani NEV penetrasyonu, yaklaşık %54'e ulaştı. NEV toptanı ise yaklaşık 15,3 milyon (+%25) oldu.

CPCA'nın açıkladığı en son aylık veri 9 Nisan 2026 tarihli Mart verisidir. Mart 2026'da binek perakende 1,648 milyon oldu. Bu, yıllık bazda %15,0 düşüş, aylık bazda %59,4 artıştır. Aynı ay üretim 2,364 milyon, toptan 2,378 milyon (-%1,6) oldu. İhracat, CKD (completely knocked down, sökük parça hâlinde gönderilip yurt dışında monte edilen araç) dahil %74,3 artışla 695 bine çıktı ve aylık rekor kırdı. NEV perakendesi 848 bin (-%14,4), perakende penetrasyonu %51,5 oldu. NEV ihracatı 349 binle %139,9 arttı ve binek ihracatının %50,2'sini oluşturdu.

CPCA ay içinde dönemsel ön veriler de yayımlar. 16-17 Nisan 2026'da açıklanan 1-12 Nisan verisine göre binek perakende 377 bin (yıllık -%20), toptan 374 bin (yıllık -%29) oldu ve yılbaşından bu yana perakende yaklaşık 4,6 milyonla %18 geriledi. Gasgoo'ya göre 2018'de CPCA perakendesi yaklaşık %5,8 gerileyerek 22,35 milyona inmişti, JP Morgan Şubat 2026'da vergi avantajı daralınca bu dönemi yeniden gündeme getirdi.

Sigorta kayıtları (haftalık tescil)

Çin'de satılan her yeni aracın zorunlu trafik sigortası yaptırılır. Bu kayıtların marka ve model düzeyinde haftalık toplamı, sigorta kaydı (insurance registration) verisi olarak bilinir. Bu verinin bilinen kaynaklarından biri CATARC'tır (China Automotive Technology and Research Center, Çin Otomotiv Teknoloji ve Araştırma Merkezi).

Çekiciliği sıklığıdır, CPCA aylık veri verirken sigorta kaydı her hafta bir okuma sağlar. Li Auto, Nio, Xpeng, Leapmotor ve Xiaomi gibi girişimlerin teslimat hızı bu sayede çeyrek kapanmadan izlenebilir. Dragonomi'nin 2024'teki EV hisseleri haftalık teslimat ve elektrikli araçlar haftalık satış adetleri yazıları bu pratiği izler. Li Auto da 28 Ağustos 2025 telekonferansında 200.000 yuan üzeri NEV pazarındaki payını sigorta kayıtlarıyla açıkladı.

Sigorta kaydı teslimatla aynı şey değildir. CnEVPost'un 2022 karşılaştırmasına göre kayıt, araç teslim edilip plaka ve sigorta işlemleri tamamlandığında oluşur. Üreticinin kendi bildirdiği teslimat sayısı ise gösteri ve test araçlarını içerebilir. Ay ya da çeyrek sonunda teslim edilmiş sayılan araçlar, işlemleri tamamlanana kadar kayıtlarda görünmez.

Çeyrek sonu kümelenmesinin büyüklüğü ölçülebilir. CnEVPost'un haftalık tablolarını aktaran yayınlara göre Tesla Çin'de 22-28 Eylül 2025 haftasında 19.300 sigorta kaydı topladı. Bu, çeyreğin en yüksek haftasıydı. CPCA verisine göre Tesla'nın üçüncü çeyrek iç perakendesi yaklaşık 169.294 araçtı (Temmuz 40.617, Ağustos 57.152, Eylül yaklaşık 71.525). On üç haftaya bölündüğünde haftalık ortalama yaklaşık 13.000 eder, yani çeyreğin son tam haftası ortalamanın yaklaşık 1,5 katıdır. Üçüncü taraf izleyicilerin çeyreklik sigorta toplamları birbiriyle tutarsız dolaştığı için haftalık tablolar toplanarak çeyrek rakamı üretilmemelidir.

Kamuya açık haftalık veri 2025'te daraldı. CnEVPost'un haberine göre CAAM 18 Mart 2025'te üreticilere haftalık satış sıralamalarını yayımlamayı bırakma çağrısı yaptı. Çağrı gönüllüydü ama Çin medyasının çoğu uydu. Bu yüzden Dragonomi'nin 2024'teki haftalık tabloları Nisan 2026 itibarıyla kamuya açık kaynaklarla aynı kalitede yeniden üretilemez. Pazar payı için güvenilir payda CPCA'nın aylık verisi ya da ücretli sağlayıcılardır.

SAAR (ABD)

SAAR (seasonally adjusted annual rate, mevsimsellikten arındırılmış yıllık oran), ABD'de hafif araç satışlarının aylık hızını yıllık bir sayıya çeviren ölçüdür. Hesap ABD Ekonomik Analiz Bürosu'nun (BEA) aylık satış serisine dayanır. Aylık ham hacim önce mevsim etkisinden ve o aydaki satış günü sayısından arındırılır, sonra yıllık orana çevrilir.

Cox Automotive'in verilerine göre toplam SAAR Mart 2025'te 17,9 milyonla dört yılın zirvesine çıktı, çünkü tüketiciler gümrük tarifeleri öncesinde alımı öne çekti. Mart 2026'da ham satış yaklaşık 1,4 milyon araçtı ve yıllık bazda %12 düştü. Aynı ayın SAAR'ı gerçekleşmiş hâliyle yaklaşık 16,3 milyondur. 2026'nın ilk çeyreğinde ortalama SAAR 15,6 milyon oldu.

Basit bir kontrol, SAAR'ın neden ham hacmin on iki katı olmadığını gösterir. Mart 2026'nın yaklaşık 1,4 milyonluk ham hacmi on ikiyle çarpılırsa 16,8 milyon çıkar. Yayımlanan SAAR ise 16,3 milyondur. Fark, mevsimsel olarak güçlü olan martın faktörle aşağı düzeltilmesinden gelir.

SAAR bir toptan ölçüsü değildir. ABD'de açıklanan satış son kullanıcıya teslimattır, ama kiralama şirketleri, filolar ve kamu kurumları da bunun içindedir. J.D. Power perakende serisini bu yüzden ayrıca yayımlar.

Toptan ile perakende arasındaki farkı ihracatla okumak

Toptan perakendeden büyükse ilk akla gelen yorum "üreticiler bayiye stok yüklüyor" olur. Çin'de bu yorum çoğu ay yanlıştır. CPCA tanımında toptan, yurt içi bayi sevkiyatı ile ihracatın (CKD dahil) toplamıdır. Perakende ise yalnız yurt içinde son kullanıcıya yapılan satıştır. Bu yüzden fark ihracat çıkarılarak okunmalıdır.

Mart 2026 verisiyle hesap şöyledir. Toptan 2,378 milyon, perakende 1,648 milyondur. Fark 2,378 eksi 1,648, yani yaklaşık 730 bindir. Aynı ay ihracat 695 bindir. Farkın yaklaşık %95'i ihracattır. Geriye kalan yaklaşık 35 bin, yurt içi kanal stokundaki net artışa ve sınıflama farklarına karşılık gelir. Toptan perakendeden 730 bin fazla görünse de yurt içi bayilere fazladan yüklenen araç sayısı bunun yirmide birinden azdır.

Aynı hesap NEV için farklı bir tablo verir. NEV toptanı 1,144 milyon, NEV perakendesi 848 bindir ve fark 296 bindir. NEV ihracatı ise 349 bindir, yani farktan büyüktür. Basit çıkarma, NEV tarafında yurt içi kanalın yaklaşık 53 bin araç boşaldığını ima eder. Fazlalık içten yanmalı motorlu (ICE) araçlardadır. Çin medyasına yansıyan, Dongwu Securities'e atfedilen bir tahmin de aynı yönü gösterir. Buna göre Mart 2026'da binek kanal stoku 247 bin arttı, NEV tarafında ise 3 bin azaldı.

İki yöntem arasındaki büyüklük farkı ayrıca öğreticidir. Basit çıkarma 35 bin, aracı kurum hesabı 247 bin artış verir. Yön aynı, büyüklük yaklaşık yedi kat farklıdır. Kanal stoku doğrudan gözlenen bir sayı değil, varsayımlara dayalı bir tahmindir.

Yıllık ölçekte de aynı mantık geçerlidir. 2025'te CPCA toptanı yaklaşık 29,5 milyon, perakendesi 23,74 milyondu ve fark yaklaşık 5,8 milyondu. Bu farkın büyük kısmı binek ihracatıdır.

İhracat ayrıştırması tek başına yetmez, çünkü ihracat da bir tür toptandır. CPCA toptanı aracın varış ülkesinde son kullanıcıya satılıp satılmadığını görmez. Rhodium Group'un Ocak 2025 tarihli analizine göre Çinli üreticilerin yurt dışında yaklaşık bir yıllık satış hızına denk satılmamış stoku vardı. Bu oran Avrupa Birliği'nde 28 aya ulaşıyordu. Yurt içi stok sorununu ihracatla çözen bir üretici, stoku yalnızca sınır dışına taşımış olabilir. Çin'in ihracat teşvikleri için ihracat vergi iadesi maddesine bakılabilir.

Stok, gün sayısı ve bayinin üzerindeki baskı

CPCA, üretici ve bayi stoklarını birlikte sayan bir sektör stoku serisi yayımlar. CPCA genel sekreteri Cui Dongshu'nun açıklamalarına göre sektör stoku Ocak 2026 sonunda 3,57 milyondu. Bu aylık 80 bin düşüş, yıllık 580 bin artış demekti. Aynı ay toplam stokta üreticinin payı %32 ile tarihî zirveye çıktı. Şubat 2026 sonunda stok 3,33 milyon ve yaklaşık 60 gündü.

Yorumun anahtarı gün sayısının nasıl hesaplandığıdır. CPCA stoku geçmiş satışlara değil, önümüzdeki üç aya ait kendi perakende tahminine böler. Perakende tahmini aşağı çekilirse stok adedi değişmeden gün sayısı yükselir. ABD'de ise Cox Automotive gün sayısını mevcut satış hızına böler. Cox'a göre ABD'nin ulusal stoku Şubat 2026'da 92 gündü (Ocak 98 gün). Toyota, Lexus ve Honda 65 günün altında, BMW ve Mercedes 100 günün üzerindeydi. Çin'in yaklaşık 60 günü ile ABD'nin 92 günü bu nedenle doğrudan karşılaştırılamaz.

Stoğun üretici ile bayi arasındaki kayması da izlenir. Eylül 2025'te üreticiler çeyrek hedefi için ay sonuna sevkiyat yükledi, sektör stoku 3,28 milyona çıktı ve üreticinin payı %24,6'ydı. Ocak 2026'da bu pay %32'ye yükseldi, yani stok bayiden fabrikaya kaydı.

Bayinin durumunu CADA (China Automobile Dealers Association, Çin Otomobil Bayileri Birliği) ölçer. Aylık bayi stok uyarı endeksi bir anket ölçüsüdür ve 50'nin üzeri stok baskısını gösterir. CADA'ya göre endeks Şubat 2026'da %56,2, Mart 2026'da %57,5 oldu. Mart ayında bayi stok katsayısı 1,76'ydı, yani bayi elinde yaklaşık 1,76 aylık satışa denk araç vardı. CPCA stoku bir sayım, CADA endeksi ise bayilerin beyanına dayanan bir duygu ölçüsüdür.

Rebate sözleşmelerinin içi

Toptanı perakendeden bağımsız olarak şişiren mekanizma rebate (hedefe bağlı geri ödeme) sistemidir. Üretici, alım ya da satış hedefini tutturan bayiye araç başına prim öder ve bayi primi yakalamak için gerçek talebin üzerinde araç alır. Yicai Global'in Temmuz 2025 haberine göre Yangtze Deltası'ndaki bayi dernekleri stok tavanını bayinin belirlemesini, rebate yapısının sadeleşmesini ve ödemenin 30 güne inmesini istedi.

Sözleşme koşullarını en ayrıntılı gösteren belge, Tüm Çin Otomobil Bayileri Ticaret Odası'nın (CADCC) 23 Haziran 2025'te yayımladığı 42 markalık rebate anketidir. IT Home'un aktardığına göre sabit rebate'te 17 marka 30 gün içinde, 9 marka 60 gün içinde, 12 marka 90 gün içinde öder, 4 marka ise ödemeyi 180 güne yayar. Hedefe bağlı değişken rebate'te aynı dağılım 18, 9, 7 ve 2 markadır, 6 markada değişken rebate yoktur. Bayilerin bir ay sonra istediği 30 gün, 42 markanın 17-18'inde zaten uygulanıyordu. Sabit rebate'te 16 markada ödeme 60 günü aşıyordu. Tek bir "ortalama vade" rakamı bu dağılımı gizler.

Anketin daha az bilinen bulgusu ödemenin biçimidir. Yalnız 9 marka rebate'i tam nakit öder, 8 marka nakit ile sistem hesabını karıştırır. 25 marka ise rebate'i yalnız yeni araç ya da parça alımında kullanılabilen bir sistem hesabına yatırır. Bütün markalar ödemeyi satış hedefine ya da teslim hacmine bağlar. Bu yapıda bayi, kazandığı primi kullanmak için yeniden üreticiden araç almak zorundadır. Rebate böylece bir sonraki ayın toptanını da besler ve toptan ile perakende arasındaki boşluk kendi kendini büyütür. Aynı ankete göre ana akım modellerin yaklaşık %80'inde fiyat ters dönmesi, yani bayinin aracı alış maliyetinin altında satması vardı ve fark genelde %20'yi aşıyordu.

Vade sorunu 2025 yazında da sürdü. Çin medyasının ve KrASIA'nın aktardığına göre Haziran 2025'te GAC, Dongfeng, FAW, Geely ve BYD dahil 17 üretici tedarikçi ödemelerini 60 güne indirmeyi taahhüt etti, birçoğu bayi rebate'i için de 60 gün sözü verdi. Ancak 60 günün fatura tarihinden mi teslim tarihinden mi başladığı sözleşmelerde çoğu zaman tanımsızdır, bu yüzden fiilî süre uzayabilir. Rebate'in araç fiyatına oranı sözleşme eklerinde kalır, markaya özgü doğrulanabilir bir kamu rakamı yoktur. CADA'nın 1.375 yanıtlı 2025 bayi anketinde bayilerin %55,7'si zarar ettiğini bildirdi.

Şirket rakamlarını pazar verisine bağlamak

Bir şirketin aylık "satış" duyurusu çoğunlukla toptandır ve ihracatı içerir. Pazar verisiyle karşılaştırmadan önce bu rakamı iç perakende ve ihracat olarak ayırmak gerekir. Tesla'nın Şanghay fabrikası bunun en net örneğidir. CnEVPost'un CPCA verisinden derlediği rakamlar şöyledir.

Ocak 2026'da toptan büyürken araçların yaklaşık %73'ü ihraç edildi. İç perakende 18.485 ile Kasım 2022'den bu yana en düşük aylık değerine indi. İlk çeyrekte iç perakende, bir yıl önceki 134.607'den 112.798'e geriledi. Mart 2026'daki 29.563 araçlık ihracat, Mart 2025'in 4.701'lik tabanının yaklaşık 6,3 katıdır ve bu artış talepten çok düşük tabanı anlatır.

Bu ayrışmanın eski bir örneği de vardır. CnEVPost'a göre Tesla Ağustos 2021'de CPCA toptanında 44.264 araçla rekor kırdı. Bunun 31.379'u ihracattı. Aynı ay CATARC sigorta kaydı yalnız 2.802 araç gösterdi ve Tesla bu veriye itiraz etti. Farkın nedeni toptanın ihracatı içermesi ve doğrudan satış modelinde kaydın gecikmesiydi. Kasım 2022'de ise Tesla'nın sigorta kaydı 62.070, CPCA perakendesi 62.493'tü ve fark kapanmıştı.

Grup düzeyinde aynı ayrıştırma sıralamayı değiştirir. China Daily ve Gasgoo'nun derlediği şirket verilerine göre 2026'nın ilk çeyreğinde tablo şöyledir.

Chery'nin toptanının yaklaşık %65'i ihracattır. Başlıkta BYD'ye yakın görünen bu grubun yurt içi sevkiyatı BYD'ninkinin yaklaşık %55'i kadardır. Geely ise iç sevkiyatta BYD'nin önündedir. SAIC yaklaşık 973 bin, Changan yaklaşık 558 binlik toptanla listeye girer, Changan'ın ihracatı Mart'ta ilk kez 100 bini aştı. İki grup için ihracat ayrımı kamuya açık tablolarda yoktur. İhracat dışı rakam ticari araçları da içerebilir, bu yüzden beş grubun aylık kanal stoku değişimi kamuya açık veriden hesaplanamaz.

BYD'de kapsam sorunu belirgindir. Gasgoo'ya göre BYD Mart 2026'da yaklaşık 300.222 araç sattı ve satışlar yıllık bazda %20,4 gerileyerek üst üste yedinci kez düştü. Yurt dışı satış 120.083 araçla %65,1 arttı. Aynı ay CPCA'ya göre BYD'nin iç perakendesi 194.131 araçtı. BYD'nin 2025 yurt dışı satışı 1.046.083 araçtı. 2026 yurt dışı hedefi Ocak'ta 1,3 milyondu, Bloomberg Mart sonunda hedefin 1,5 milyona çıktığını bildirdi. Bu bir sevkiyat hedefidir ve sevk edilen araç ile yurt dışında satılan araç arasındaki fark Rhodium'un sözünü ettiği yurt dışı stoku oluşturur. Şirket hedeflerinin genel mantığı için rehberlik maddesine bakılabilir.

Sıfır kilometre ikinci el ve 180 gün kuralı

Sigorta kaydının en ciddi sapma kanalı sıfır kilometre ikinci el araçlardır. Yeni bir araç önce sigortalanır ve tescil edilir, sonra ikinci el olarak satılır, çoğu zaman da yurt dışına gönderilir. Araç perakende ve sigorta kaydında satış olarak görünür ama yurt içinde bir son kullanıcıya gitmemiştir. Reuters, Nezha'nın bu yöntemi yurt dışı satışlarını şişirmek için kullandığını bildirdi.

Resmî bir sıfır kilometre serisi yoktur, ama ikinci el ihracatı bir üst sınır verir. Yicai Global'in CADA verisine dayanan Eylül 2025 haberine göre ikinci el araç ihracatı 2019'daki pilot uygulamada 3.000'in altındaydı, 2024'te 436.000'e çıktı. 2025'in ilk sekiz ayında 400.000'i aştı ve bunun %30'dan fazlası NEV'di. Sektörün 2025 tam yıl beklentisi 500-600 bindi. CADA'ya göre ihraç edilen ikinci el elektrikli araçların %90'ından fazlası "neredeyse yeni" araçlardı ve bayiler bu araçların yeni modele göre yaklaşık %20 indirimle satıldığını söylüyordu. İhracatın içinde sıfır kilometrenin payı için doğrulanabilir bir rakam yoktur.

Düzenleme 14 Kasım 2025'te geldi. Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı (MIIT), Kamu Güvenliği Bakanlığı ve Gümrük İdaresi'nin ortak bildirimi 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi. Tescilinin üzerinden 180 gün geçmemiş bir araç, üreticinin satış sonrası hizmet onay mektubu olmadan ihraç edilemez. Mektupta varış ülkesi, araç, servis noktası ve üretici mührü yer alır. Bildirimden önce devri yapılmış araçlar için geçiş hükmü vardır, yerel ticaret daireleri de kara liste tutar. Cui Dongshu kuralın yurt dışı fiyat düzenini bozan "yeni sayılan araç" kanalını doğrudan keseceğini söyledi.

Veri okuru için önemli nokta, kuralın tescilli araç ihracatını yasaklamaması, üretici onayına bağlamasıdır. Üretici aynı aracı ikinci el tüccarı yerine kendi kanalıyla ihraç ederse araç sigorta kaydına ve iç perakendeye hiç girmeden toptanın ihracat kalemine yazılır. Bu durumda 2026'da iç perakendenin bir kısmı kâğıt üzerinde ihracata kayabilir. Mart 2026'daki %74,3'lük ihracat artışı ile %15'lik perakende düşüşünün ne kadarının bu kaymadan geldiği 21 Nisan 2026 itibarıyla nicel olarak yayımlanmış değildir. Kuralın sigorta verisinden kaç tescili çıkardığına dair kamuya açık bir tahmin de yoktur.

Fiyat tarafında da düzenleme geldi. Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi (SAMR), Aralık 2025'te taslağını yayımladığı "Otomotiv Sektörü Fiyat Davranışı Uyum Kılavuzu"nun nihai metnini 12 Şubat 2026'da yayımladı. 28 maddelik kılavuz maliyetin altında satışı, rebate koşullarının sözleşmede tanımlanmasını ve sıfır kilometre ikinci el uygulamalarını ele alır.

SAAR'ın ince ayarları

SAAR'ın mevsim faktörleri sabit değildir. Federal Reserve'ün G.17 açıklamasına göre motorlu araç satışlarının mevsim faktörleri BEA'nın kullandığı faktörlerle özünde aynıdır ve yılda bir kez X-13ARIMA yöntemiyle yeniden tahmin edilir. 2025 güzündeki revizyon Nisan 2025'e kadarki veriyi kullandı ve bazı ayları aykırı değer saydı. Tamamlanmış yıllarda BEA'nın faktörleri, yıllık toplamı ham veriyle hizalamak için Fed'inkinden biraz farklı olabilir. İleriye dönük projeksiyon faktörleri her yıl daha büyük revizyona açıktır. Aynı ham satış için geçmiş SAAR değerleri yılda bir yeniden yazılır. Wards da 2014 ve 2015 revizyonlarının temmuzun ağırlığını değiştirdiğini aktarmıştı.

Tek bir ayın SAAR'ı da tek sayı değildir. Mart 2026 için ilk tahminler sağlayıcıya göre dağıldı. Cox Automotive 25 Mart'ta 15,8 milyon, Fountain Forward 15,9 milyon, J.D. Power ve GlobalData 16,0 milyon bekledi. J.D. Power'ın perakende SAAR tahmini 13,1 milyondu. Gerçekleşme yaklaşık 16,3 milyon oldu. Tahminler arası yayılma 0,2 milyon, tahmin ile gerçekleşme arası fark 0,3-0,5 milyondu. Cox yukarı yönlü sürprizi Koreli markaların ve Stellantis'in filo satışlarına bağladı. "Martın SAAR'ı" diye geçen bir rakamın tahmin mi gerçekleşme mi olduğu kontrol edilmeden kıyas yapılamaz.

Sürprizin filodan gelmesi rastlantı değildir. Cox Automotive ve Emkay'in Fleet Insights yayınının verilerine göre ABD filo satışları 2025'te 2,23 milyonla %4,8 arttı ama 2019'un yaklaşık %20 altında kaldı. Büyümeyi kiralama (rental) şirketleri taşıdı. Rental alımları %16,4 arttı ve filo alımlarının %54'ünü, yani yaklaşık 1,2 milyon aracı oluşturdu. Ticari filo %4, kamu filosu %12,8 geriledi. Aralık 2025'te filo payı %17,2'ye çıktı (Aralık 2024'te %15), aynı ay perakende yaklaşık %5 düştü. 2,23 milyon, NADA'nın yaklaşık 16,2 milyonluk 2025 toplamının %13,8'i eder. Cox 2026'da filonun yeniden düşmesini bekliyordu. Üretici bazında filo payı düzenli kamuya açık veride yoktur.

Taban etkisi ayrıca hesaba katılmalıdır. Mart 2025'teki 17,9 milyonluk SAAR tarife öncesi öne çekilmiş bir alım dalgasıydı. Bu yüzden Mart 2026 SAAR'ı yıllık bazda mekanik olarak yaklaşık %9 düşük görünür. J.D. Power'ın satış günü ayarlı perakende serisi ilk çeyrekte %7,4 geriledi. Teşvik değişiklikleri de bileşimi değiştirir. Federal elektrikli araç vergi kredisi 30 Eylül 2025'te sona erince elektrikli araçların satış payı Eylül'deki %11,8'lik rekordan Aralık'ta %5,9'a düştü.

Aylık serinin yönetilebildiğine dair kayıtlı bir örnek de vardır. SEC, 27 Eylül 2019'da Fiat Chrysler (FCA) ile 40 milyon dolarlık bir uzlaşmaya vardı. SEC'e göre FCA 2012-2016 arasında bildirmediği satışları "cookie jar" (kurabiye kavanozu) denen bir havuzda biriktirip aylık büyüme serisini korudu. GM Nisan 2018'den, Ford 2019 başından itibaren satışlarını çeyreklik açıklamaya geçti.

2026 ilk çeyreği, vergi değişikliğinin veriye izi

Çin'de NEV'ler 2025 sonuna kadar alım vergisinden tamamen muaftı. 1 Ocak 2026'dan 31 Aralık 2027'ye kadar muafiyet yarıya indi, efektif vergi %5 oldu ve araç başına indirim 15.000 yuanla sınırlandı. Takas ve hurda sübvansiyonu da sabit tutardan fiyat yüzdesine geçti. CnEVPost'un aktardığı kurallara göre aracını hurdaya çıkarıp NEV alan kişi fiyatın %12'sini, en çok 20.000 yuan alır. Deutsche Bank'ın örneğinde 80.000 yuanlık bir NEV için destek 20.000 yuandan 9.600 yuana iner (80.000 çarpı %12). Politika çerçevesi için yeni enerji maddesine bakılabilir.

CarNewsChina'ya göre Xiaomi, Nio ve Li Auto, 2025 sonunda verilen ve 2026'da teslim edilecek siparişlerde vergi farkını üstlenmeyi taahhüt etti. CPCA bu durum için "öne çekme etkisi" ifadesini kullandı. Aralık 2025'te NEV perakendesi ön veriye göre 1,387 milyonla %7 artarken toplam binek perakende nihai veride %13 düştü.

2026'nın ilk çeyreğinde binek perakende yaklaşık 4,23 milyonla %17,4, NEV perakendesi yaklaşık 1,91 milyonla %21 geriledi. Ocak perakendesi 1,544 milyon (-%13,9), Şubat 1,034 milyon, Mart 1,648 milyondu. Şubat rakamı çeyrek toplamından Ocak ve Mart çıkarılarak bulunur. Yicai Global'e göre 2026'da Bahar Bayramı tatili 15-23 Şubat arasındaydı, 2025'te ise ocak sonundaydı. Mart'taki %59,4'lük aylık sıçrama bu yüzden büyük ölçüde mekaniktir.

CPCA ilk çeyreği "mali ve vergi politikasına uyum dönemi" olarak tanımladı. NEV binek ihracatı Ocak'ta 286 bin (+%103,6), Şubat'ta 269 bin (+%124,7), Mart'ta 349 bin (+%139,9) oldu. China Daily'nin aktardığı toplam araç ihracatı ise Ocak-Şubat'ta 1,55 milyondu (+%61), yalnız Şubat 750 bindi (+%79). Aynı iki ayda binek perakende 2,578 milyonla %18,9 düştü. Kapsamları farklı bu iki sayı yan yana konduğunda ihracat, iç perakendenin yaklaşık %60'ı büyüklüğünde ikinci bir kanaldır. Kapsam farkı NEV'de de görülür. Aynı kaynakta Ocak-Şubat NEV ihracatı 670 bindir (+%88), CPCA'nın binek NEV ihracatı ise 286 artı 269, yani 555 bindir.

Segment kırılımı düşüşün nereye düştüğünü gösterir. CPCA'ya göre Mart 2026'da en küçük bütçe sınıfı A00 tam elektriklilerin toptanı %52 düşerek 66 bine indi, bu sınıfta maliyet avantajını büyük ölçüde LFP bataryalar sağlar. Mart'ta NEV perakendesi tam elektrikli (BEV) için 568 bin (-%11,7), plug-in hibrit için 204 bin (-%23,5), menzil uzatıcılı (EREV) için 76 bindi (-%6,0). Marka gruplarına göre NEV penetrasyonu yerli markalarda %73,5, lüks markalarda %33,9, ana akım ortak girişim markalarında %6,2'ydi. Yerli markaların bu üstünlüğü yerli ikame eğiliminin otomotivdeki görünümüdür.

En önemli ders penetrasyonla ilgilidir. NEV perakende penetrasyonu Ocak'ta %38,6, Şubat'ta %44,9, Mart'ta %51,5 oldu ve 1-6 Nisan döneminde yaklaşık %57,7'ye çıktı. Şubat'ta NEV perakendesi 464 bindi, bir yıl önce 686 bindi. ICE perakendesi ise 570 bine (-%19) indi. Pay, ICE'nin NEV'den daha hızlı düşmesi yüzünden yükseldi.