Optik modül (optik alıcı-verici, transceiver), elektrik sinyalini ışığa, ışığı yeniden elektrik sinyaline çeviren ve ağ cihazının portuna takılan bileşendir. Yapay zekâ veri merkezlerinde GPU’ları ve anahtarları birbirine bağlayan 800G ve 1.6T modüller bu ailenin en hızlı büyüyen kuşaklarıdır.
Optik modül (optical transceiver, optik alıcı-verici), bir anahtarın, sunucunun ya da ağ kartının portuna takılan, elektrik sinyalini lazer ışığına çevirip fibere gönderen ve karşı uçtan gelen ışığı yeniden elektrik sinyaline dönüştüren bileşendir. Veri merkezlerinde raflar, sıralar ve binalar arasındaki bağlantıların neredeyse tamamı bu modüllerle kurulur. Yapay zekâ kümelerinde her GPU ağa birden fazla yüksek hızlı bağlantıyla çıktığı için modül sayısı hızlandırıcı sayısıyla birlikte artar. Bu yüzden 800G ve 1.6T modüller, Coherent, Lumentum, Zhongji Innolight ve Marvell gibi modül, lazer ve DSP tedarikçilerinin sonuçlarında büyümenin ana kalemidir. Arista gibi anahtar üreticilerinin telekonferanslarında da sık geçer ve Dragonomi notlarında düzenli olarak yer alır.
| Künye | |
|---|---|
| Açılım | Optical transceiver (pluggable optical module) |
| Türkçe karşılık | Optik alıcı-verici, takılabilir optik modül |
| Kullanım alanı | Veri merkezi içi anahtar, sunucu ve ağ kartı bağlantıları, veri merkezleri arası bağlantı (DCI) |
| Başlıca üreticiler | Zhongji Innolight, Eoptolink, Coherent, Applied Optoelectronics, Lumentum, sözleşmeli montajda Fabrinet |
| Kilit bileşenler | Lazer (EML ya da silikon fotonikle birlikte CW lazer), PAM4 DSP (Marvell, Broadcom), sürücü, TIA, fotodiyot |
| Güncel nesil | 800G (8×100G) yüksek hacimde, 1.6T (8×200G) 2026’da hızla artıyor, 3.2T (400G/şerit) gösterim aşamasında |
| Standart durumu | 800 Gb/s Ethernet IEEE 802.3df-2024 ile tamamlandı, 1,6 Tb/s Ethernet (P802.3dj) Haziran 2026 itibarıyla oylama sürecinde |
Bir optik modülün iki yönü vardır. Verici tarafta host cihazdan, yani anahtar çipinden ya da ağ kartından gelen elektrik sinyali önce bir sinyal işlemciden geçer, sonra bir sürücü devresi lazeri ya da modülatörü bu sinyale göre sürer ve ışık fibere çıkar. Alıcı tarafta fiberden gelen ışığı bir fotodiyot akıma çevirir, TIA (transimpedance amplifier, geçiş empedansı yükselticisi) bu zayıf akımı gerilime dönüştürüp yükseltir ve sinyal yeniden işlemciden geçerek host cihaza döner.
Işık kaynağında iki ana tasarım vardır. Birincisi EML’dir (electro-absorption modulated laser, elektro-soğurmalı modülatörlü lazer). Burada lazer ve onu açıp kapayan modülatör aynı indiyum fosfür (InP) yongası üzerindedir. İkincisi silikon fotonik tasarımıdır. Bu yapıda sürekli ışık yayan bir CW lazer (continuous wave, sürekli dalga) kullanılır ve ışığın veriyle kodlanması silikon üzerindeki modülatörlerde yapılır. İki tasarımda da lazerin kendisi InP üzerinde üretilir, bu ayrıntı tedarik zinciri bölümünde önem kazanır.
Modülün içinde bir de sinyal işlemci bulunur. Çoğu modülde bu, aşağıda ayrıca anlatılan optik DSP’dir (digital signal processor, sayısal sinyal işlemci). Lazer, modülatör, sürücü, fotodiyot ve TIA’nın gövdesiz olarak bir alt taşıyıcı üzerinde bir araya getirildiği birime optik motor (optical engine) denir. Modül ise bu motorun, DSP’nin, fiber konnektörünün ve elektrik konnektörünün metal bir gövdeye yerleştirilmiş hâlidir. Bu ayrım yatırımcı için önemlidir, çünkü bazı şirketler bitmiş modül değil yalnızca optik motor ya da onun parçalarını satar. Bir veri merkezi mühendisi için modül, port başına satın alınan ve arızalanınca yenisiyle değiştirilen bir sarf kalemine benzer.
Modüller menzile göre de ayrılır. Sektörde yerleşik kısaltmalarla SR çok modlu fiber üzerinde yaklaşık 100 metreye kadar kısa menzili, DR tek modlu fiber üzerinde 500 metreyi, FR 2 kilometreyi, LR 10 kilometreyi anlatır. Sondaki rakam şerit ya da dalga boyu sayısıdır. Örneğin DR8, sekiz ayrı fiber çiftinde sekiz paralel şerit kullanan 500 metrelik modüldür. ZR ise veri merkezleri arasında yüzlerce kilometreye ulaşan, koherent modülasyon kullanan ayrı bir ailedir.
Modül sayısını ağın yapısı belirler. Yapay zekâ kümelerinde ağ genellikle yaprak-omurga (leaf-spine) düzenindedir. Sunucudaki ağ kartı rafın tepesindeki ya da sıranın ucundaki yaprak anahtara, yaprak anahtar da omurga anahtarlara bağlanır. Optik bir bağlantının iki ucunda birer modül bulunur. Bakır kablolar yüksek hızlarda birkaç metreden uzağa sinyal taşıyamadığı için rafın dışına çıkan bağlantıların çoğu optiktir. Küme büyüdükçe ağa yeni anahtar katmanları eklenir ve GPU başına düşen modül sayısı da artar. Bu yüzden modül talebi hızlandırıcı sayısından daha hızlı büyüyebilir. Modül gücü de port sayısıyla çarpıldığında bir veri merkezinin güç bütçesinde fark edilir bir kalem olur.
Takılabilir optik modül (pluggable), host cihazı kapatmadan ön panelden takılıp çıkarılabilen modüldür. Bu yapının iki avantajı vardır. Bir anahtar üreticisi aynı cihazı farklı menzillerde ve farklı tedarikçilerin modülleriyle satabilir. Veri merkezi işletmecisi de arızalı modülü saniyeler içinde değiştirebilir. Modülün dış ölçülerini, elektrik konnektörünü ve ısı sınırını belirleyen ortak tanıma form faktörü denir. Form faktörleri şirketlerin bir araya gelerek yazdığı MSA (multi-source agreement, çok kaynaklı anlaşma) belgeleriyle belirlenir. Ortak tanım, aynı yuvaya birçok üreticinin modülünün girebilmesini sağlar. Alıcı açısından bu, tek tedarikçiye bağımlı kalmamak ve fiyat pazarlığı gücü demektir. Modül üreticileri için ise rekabetin ürün farklılaşmasından çok maliyet, teslim süresi ve nitelendirme hızında yaşanması anlamına gelir.
Kuşaklar boyunca form faktörleri büyüdü. Düşük hızlarda SFP ve QSFP yaygındı. 400G kuşağında 2016’da kurulan iki MSA’nın ürünleri olan QSFP-DD ve OSFP rekabet etti. QSFP-DD eski QSFP yuvalarıyla geriye uyumluluğu öne çıkardı, OSFP ise daha büyük gövdesi sayesinde daha fazla ısı atabiliyordu. Yapay zekâ kümelerinde güç ve ısı belirleyici hâle geldikçe 800G ve 1.6T kuşaklarında OSFP öne geçti.
OSFP MSA’nın belgelerine göre 1.6T için iki yol vardır. OSFP1600, 200G hızında sekiz elektrik şeridi kullanır ve 30 vatın üzerindeki güç için entegre soğutucu tanımlar. OSFP-XD ise 100G hızında 16 şeritle 1.6T’ye ulaşır ve 200G şeritlerle 3.2T’ye çıkacak şekilde tasarlandı. OSFP-XD için verilen güç zarfı yaklaşık 33 vattır, ileride 1600 ve 3200 ZR modülleri için 40 vata kadar çıkar.
PAM4 (four-level pulse amplitude modulation, dört seviyeli darbe genlik modülasyonu), sinyalin her simgede dört farklı genlik seviyesinden birini alması ve böylece simge başına iki bit taşımasıdır. Eski yöntem olan NRZ (non-return-to-zero) yalnızca iki seviye kullanır ve simge başına bir bit taşır. Aynı simge hızında PAM4 iki kat veri taşır.
Bunun bir bedeli vardır. Toplam genlik aynı kaldığında dört seviye arasındaki mesafe, iki seviye arasındaki mesafenin üçte birine iner. Bu, ders kitabı hesabıyla yaklaşık 9,5 desibellik bir sinyal-gürültü kaybı demektir. Seviyeler birbirine yaklaştığı için gürültü, bozulma ve lazerin doğrusal olmayan davranışı hatalara daha kolay yol açar. PAM4’ün yaygınlaşması bu yüzden güçlü hata düzeltme kodlarını ve modül içinde sinyali onaran işlemcileri zorunlu kıldı.
FEC (forward error correction, ileri hata düzeltme), verici tarafın veriye fazladan denetim bitleri eklemesi ve alıcının bu bitlerle hatalı bitleri yeniden göndermeye gerek kalmadan onarmasıdır. Ethernet’te 100G şeritlerden beri yaygın olan RS(544,514) kodu, her 514 veri simgesine 30 denetim simgesi ekler. Bu yaklaşık %6’lık bir ek yük demektir ve bağlantının kâğıt üzerindeki hızının bir kısmının veriye değil düzeltmeye gittiğini gösterir. Bunun karşılığında bağlantı, ham hata oranı yüksek olsa bile pratikte hatasız çalışır. FEC’in kodlanması ve çözülmesi gecikme ekler. Yapay zekâ eğitiminde binlerce GPU’nun birbirini beklediği düşünüldüğünde bu gecikme, mimari tartışmalarında sık anılan bir maliyettir.
Şerit hızları simge hızına bağlıdır. 100G şerit yaklaşık 53 gigabaud, 200G şerit yaklaşık 106 gigabaud hızında çalışır. LPO MSA’nın 200G şerit taslağında bu değer 106,25 gigabaud PAM4 ve RS(544,514) hata düzeltme kodu olarak geçer. Simge hızı iki katına çıktığında fiziksel sinyal kanalının bant genişliği de iki katına çıkmalıdır. 200G şeritteki zorlukların çoğu buradan gelir.
Bir modülün adı toplam hızını verir. "G" saniyede gigabit, "T" saniyede terabit anlamına gelir, yani 1.6T saniyede 1.600 gigabit taşır. "1.6T" sektörde yerleşmiş bir kuşak adı olduğu için bu maddede noktalı yazılır, birimli değerler ise 1,6 Tb/s biçimindedir. Bu hız her iki yön için ayrı ayrı geçerlidir, modül aynı anda hem bu hızda gönderir hem bu hızda alır. Toplam hız, şerit sayısı ile şerit hızının çarpımıdır. 800G modül 8 şerit × 100G ile 800 gigabit eder. 1.6T modül ise iki yoldan kurulabilir, 8 şerit × 200G ya da 16 şerit × 100G. Sektörde "1.6T" denince çoğunlukla ilki kastedilir, ama OSFP-XD tasarımı ikincisidir. Bu ayrım, bir şirketin "1.6T ürünü" dediği şeyin hangi lazer ve DSP kuşağını kullandığını belirler.
| Kuşak | Tipik şerit yapısı | Şerit başına PAM4 simge hızı | IEEE durumu (18 Haziran 2026) |
|---|---|---|---|
| 400G | 4×100G ya da 8×50G | ~53 GBd (100G şerit) | 802.3bs, 2017’de onaylandı |
| 800G | 8×100G | ~53 GBd | 802.3df-2024, onaylandı |
| 1.6T | 8×200G ya da 16×100G | ~106 GBd (200G şerit) | P802.3dj, oylamada |
| 3.2T | 8×400G ya da 16×200G | 400G şerit gösterimleri | Proje yok, OIF CEI-448G üzerinde çalışıyor |
Kısa tarihçe bu tablonun mantığını açıklar. IEEE 100 Gb/s Ethernet’i 2010’da 802.3ba ile, 400 Gb/s Ethernet’i 2017’de 802.3bs ile tanımladı. Yapay zekâ kümeleri kuşak geçişlerini hızlandırdı. Eğitim sırasında binlerce GPU sürekli veri alışverişi yaptığı için ağ hızı hesaplama hızının gerisinde kaldığında pahalı hızlandırıcılar boşta bekler. 1.6T modüller bu baskıyla, standart onaylanmadan sahaya indi.
IEEE’nin 802.3 çalışma grubu kayıtlarına göre 800 Gb/s Ethernet 802.3df-2024 standardıyla tamamlandı. 1,6 Tb/s Ethernet ve 200 Gb/s şerit çalışması ise Kasım 2022’de ayrı bir proje olarak P802.3dj’ye taşındı. P802.3dj Taslak 3.0 için ilk Standartlar Derneği oylaması 17 Şubat ile 26 Mart 2026 arasında yapıldı. Taslak 3.1 ile ilk yeniden dolaşım turu 6 Haziran 2026’da açıldı. Yani 18 Haziran 2026 itibarıyla 1,6 Tb/s Ethernet standardı henüz onaylanmış değildir. Buna karşın 1.6T modüller seri üretimde ve hiper ölçekleyicilere sevk ediliyor.
Hacmin ağırlığı hâlâ 800G’dedir. Nokia 23 Nisan 2026 telekonferansında yeni optik siparişlerin büyük kısmının hâlâ 800G olduğunu, 1.6T ve ötesinin numune aşamasında kaldığını ve bu yıl sınırlı gelir getireceğini söyledi. Marvell ise 5 Mart 2026’da 1.6T’nin beklenenden hızlı arttığını, 800G’nin de yüksek hacimde kalacağını belirtti. İki ifade çelişmez. 1.6T’nin hızlı yükselişi ABD’li büyük bulut şirketlerinin yapay zekâ kümelerinde yoğunlaşıyor, geri kalan pazar 800G ile ilerliyor.
Optik DSP (PAM4 DSP), modülün içinde host cihazdan gelen elektrik sinyalini yeniden zamanlayan, bozulmalarını düzelten, hata düzeltme kodlarını işleyen ve optik tarafa temiz bir sinyal veren yongadır. Sektörde bu işleve "retimer" (yeniden zamanlayıcı) da denir. DSP, host cihaz ile modül arasındaki elektrik kanalını optik kanaldan ayırır. Böylece anahtar çipinin bağlantı devreleri (SerDes) ile lazer arasında birbirini bozan etkiler sınırlanır ve modüller farklı cihazlarla sorunsuz çalışır.
Bu iş pahalı ve güç tüketen bir iştir. Meta’nın 2025’te paylaştığı güç verilerine göre DSP, modül gücünün %30 ile %50’sini tüketir. Fiyat tarafında elde yalnızca Global Tech Research adlı bağımsız bir bültenin tedarik zinciri tahmini var. Bu tahmine göre Marvell 800G DSP için 90 ila 100 dolar, yeni nitelendirme aşamasındaki Broadcom ve MaxLinear ise 50 ila 60 dolar alıyor. Şirketler bu fiyatları açıklamıyor, ama DSP’nin modül malzeme listesindeki en büyük silikon kalemi olduğu genel kabul görür.
Pazarın iki büyük tedarikçisi Marvell ve Broadcom’dur. Marvell 3 Aralık 2024’te 3 nanometrede üretilen Ara adlı DSP’yi duyurdu. Ara, sekiz adet 200G elektrik şeridi ve sekiz adet 200G optik şerit taşır, lazer ve modülatör sürücülerini yongaya katar. Marvell, önceki kuşak 5 nanometrelik Nova 2’ye göre 1.6T modül gücünde %20’den fazla düşüş vaat eder ve Zhongji Innolight’ı ilk ortak olarak andı. Aynı duyuruda Marvell, LightCounting’in bir tahminini de aktardı. Buna göre PAM4 DSP adetleri 2024 ile 2029 arasında üç katına çıkarak yılda yaklaşık 127 milyona ulaşacak. Broadcom’un 3 nanometrelik Sian3’ü de 800G ve 1.6T tek modlu modüller için 200G şerit DSP’sidir ve şirket Sian2’ye göre %20’den fazla güç düşüşü iddia eder. Sian2M ise çok modlu kısa menzil için VCSEL (vertical-cavity surface-emitting laser, yüzeyden ışıyan dikey kovuklu lazer) sürücüsünü yongaya katar.
1.6T modül gücü için Naddod ve Lightwave gibi kaynakların verdiği değerler 15 ile 25 vat arasında toplanır. Satıcı belgelerinde 5 nanometrelik DSP’li bir DR8 modül için tipik 22 vat, 3 nanometrelik DSP’li bir modül için en fazla 25 vat geçer. Bunlardan biri tipik, öteki azami değerdir, bu yüzden doğrudan kıyaslanamaz ve 3 nanometrenin daha çok güç çektiği sonucunu vermez. Asıl karşılaştırma ölçüsü bit başına pikojul olmalıdır ve bu ölçünün host SerDes gücünü de içermesi gerekir. Satıcılar bu toplam değeri nadiren yayımlar.
LPO (linear pluggable optics, lineer takılabilir optik), içinde DSP bulunmayan takılabilir modüldür. Sinyal düzeltme işi modülden çıkarılıp anahtar ya da ağ kartı çipinin kendi SerDes devrelerine bırakılır, modülde yalnızca doğrusal sürücü ve TIA kalır. DSP’yi yalnızca bir yönde kullanan yarı yeniden zamanlanmış tasarımlar da vardır.
LPO MSA 2024’te kuruldu ve Mart 2025 itibarıyla yaklaşık 50 üyeye ulaştı. Grup, Şubat 2025’te birlikte çalışabilirlik testlerini tamamladıktan sonra 25 Mart 2025’te 100G şerit için 100G-DR-LPO belirtimini yayımladı. ECOC 2025’te en az 500 metrelik 400G-FR4-LPO bunu izledi. 200G şerit taslağı 200G-DR-LPO, 106,25 gigabaud PAM4, 500 metre menzil ve RS(544,514) hata düzeltme kodu öngörür. Taslak host tarafta MLSD (maximum likelihood sequence detection, en olası dizi tespiti) yapabilen SerDes de ister. OIF de 2024’ün ikinci çeyreğinde tamamen lineer 224G modüller için CEI-224G-Linear projesini başlattı.
LPO’nun lehine en çok anılan kanıt, Meta’nın Ekim 2025 OCP Küresel Zirvesi’nde paylaştığı verilerdir. Bu veriler bugüne kadar teknoloji basınındaki aktarımlar üzerinden yayıldı, Meta’nın kendi sunum dosyası bu maddede ayrıca incelenmedi. Laboratuvar testinde yaklaşık 1.000 LPO modülü, MiniPack3 anahtarında 2×400G olarak geri döngü (loopback, sinyalin aynı cihaza geri gönderildiği test) düzeninde çalıştı. Meta modül başına %46 daha düşük güç ve 17,5 derece daha düşük sıcaklık ölçtü. 2,96 milyon bağlantı saatinde modüle bağlanan arıza görülmedi. Şirket 512 portlu bir anahtarda soğutma dahil 1 kilovata kadar tasarruf hesapladı.
Üretim çalışması daha öğreticidir. Meta dört ay boyunca 800G olarak çalışan 4.000 LPO modülünü (2×400G FR4) izledi. Modüller, iki ucu da LPO olan ve arada başka anahtar bulunmayan tek atlamalı anahtar bağlantılarındaydı. Bağlantı kesintileri yeniden zamanlayıcılı modüllere göre yaklaşık yarıya, hizmeti etkileyen arızalar yaklaşık 2,6 kat aşağı indi. Modül düzeyindeki arıza oranları ise benzer çıktı. Kazanç modülün kendisinden değil, host ile optik arasındaki kanalda yaşanan olayların azalmasından geldi ve yalnızca LPO’dan LPO’ya bağlantılar için geçerli. Mutlak arıza sayıları ve güven aralıkları açıklanmadı.
LPO maliyeti ortadan kaldırmaz, yerini değiştirir. Semtech’in ve LPO MSA’nın 2026 değerlendirmelerine göre 200G şeritte LPO, host tarafında DSP düzeyinde denkleştirme, yani MLSD’li uzun menzilli SerDes gerektirir. OIF’in CEI-224G-Linear hedefi, sinyalin bir çip kalıbından öteki çip kalıbına giderken uğradığı toplam kayıp için yaklaşık 22 desibeldir. 200G LPO projesi de yalnızca 500 metrelik DR sınıfını hedefler, daha uzun menziller DSP’li modüle kalır.
LPO’da asıl mesele sistem uyumudur. Anahtar çipi üreticisi ile modül üreticisinin aynı kanal bütçesinde anlaşması gerekir. LPO bu yüzden anahtarını, ağ kartını ve modülünü birlikte seçen hiper ölçekleyici ağlarında yayılır. OIF belgelerinde sık karıştırılan bir ayrım da vardır. CEI-224G-LR çipten çipe ve arka panel bağlantısının belirtimidir, host cihazdan takılabilir optiğe giden bağlantınınki CEI-224G-VSR’dir.
Ticari tarafta Çinli üreticiler öne çıkıyor. Eoptolink, Nisan 2026 sonuç açıklamalarında 1.6T ve LPO modüllerini ilk seri üretip teslim eden şirketler arasında olduğunu söyledi.
1.6T kuşağının asıl darboğazı lazerdir. Lumentum, Mart 2026’da biten mali üçüncü çeyreğine (FQ3 2026) ait 5 Mayıs 2026 telekonferansında EML arz-talep açığının %30’un üzerine çıktığını söyledi. Bir önceki değerlendirme %25 ile %30 arasıydı. 200G EML geliri çeyreklik bazda iki katından fazla arttı, ama rekor EML sevkiyatlarını hâlâ 100G şerit ürünleri sürükledi. 1.6T DR8 için gereken 200G EML, tahsisle dağıtılan ince kısımdır. Lumentum, Aralık 2026 çeyreğinde EML adetlerini bir yıl öncesine göre %50 artırmayı hedefliyor.
Yaygın bir varsayım, silikon fotoniğin lazer kıtlığından kurtuluş yolu olduğudur. Coherent’in 6 Mayıs 2026 telekonferansı bunu düzeltir. Şirketin CEO’su, 1.6T’de iki tasarım arasında brüt marj açısından anlamlı fark görmediğini, silikon fotonik modüllerin de InP üzerinde üretilen bir CW lazere ihtiyaç duyduğunu söyledi. Silikon fotonik EML’nin yerine CW lazer koyar, ama iki lazer de aynı InP fabrikalarından çıkar. Silikon modülatörlerin bant genişliği sınırlı olduğu için 8×200G silikon fotonik tasarım zordur.
Lazer kıtlığının coğrafyası da önemlidir. TrendForce ve ticari basının 2026 değerlendirmelerine göre üst düzey 200G EML arzı Çin dışında yoğunlaşıyor ve ilk beş tedarikçi yaklaşık %70 paya sahip. Aynı kaynaklar Çinli DSP’lerin çok geride olduğunu yazıyor. Bu tahminler şirketlerce doğrulanmış değil, ama yönü açıktır. Çinli modül liderleri 200G EML ve PAM4 DSP ithal ediyor ve yerli ikame tam da 1.6T’nin darboğaz parçalarında en zayıf.
Optikte maliyet eğrisinin asıl kaldıracı InP yonga plakasının (wafer) büyüklüğüdür. Coherent’e göre 6 inçlik plaka, 3 inçliğe kıyasla dört kattan fazla cihaz verir ve maliyeti yarının altına indirir. İlk 6 inçlik parçalı modüller Ocak-Mart 2026’da sevk edildi, şirket 2026 sonunda kapasitesinin yaklaşık yarısının 6 inç olmasını bekliyor. İlk tesis Teksas’taki Sherman’dır. Coherent InP kapasitesini 2026 sonuna kadar ikiye katlamayı, 2027 sonuna kadar bunun da iki katından fazlasına çıkarmayı hedefliyor. Plaka büyüklüğüyle birlikte üretim verimi de maliyeti belirler, çünkü daha büyük plakadan çıkan cihazların ne kadarının sağlam olduğu birim maliyeti doğrudan etkiler.
Lumentum’un takvimi daha uzundur. Şirketin GaAs’tan dönüştürdüğü Greensboro InP fabrikası ancak 2028’de hacme katkı verecek, Japon InP yonga plakası arzı ise tamamen tahsis edilmiş durumda. Yönetime göre kısa vadeli kısıt alt tabakada (substrate) değil, büyük ölçüde kendi fabrika kapasitesinde.
Coherent, InP cihaz üretimi ile modül geliri arasında 2 ila 3 aylık bir gecikme olduğunu açıkladı. Mart çeyreğinde sevk edilen modüller, Eylül ile Aralık başı arasındaki çeyrekte üretilen InP cihazlarını kullandı. Montaj ve nitelendirme süresi bu gecikmeyi yaratır. Var olan bir hatta üretilen lazer bu yüzden modül gelirine yaklaşık bir çeyrek sonra yansır. Yeni bir fabrika genişlemesinde bu süreye hattın devreye girmesi ve nitelendirilmesi de eklenir, bu yüzden kapasite haberi ile gelir artışı arasındaki mesafe daha uzundur.
Pekin Şubat 2025’te indiyum fosfürü ihracat kontrol listesine ekledi, izinler yaklaşık 60 iş günü sürüyor. Kasım 2025’te Çin galyum, germanyum ve antimon kontrollerini askıya aldı, ama indiyum bileşiklerini kısıtlama altında tuttu. Tablo nadir toprak elementlerindekine benzer. Digitimes, Mayıs 2026 sonunda yeni bir InP alt tabaka ihracat onayı partisinin çıktığını, arzın yine de sıkı kaldığını bildirdi. AXT’nin Çin’deki iştiraki Tongmei bu arzın merkezinde duruyor. KuCoin ve Igor's Lab gibi ikincil derlemeler plaka ve indiyum fiyatlarının kontrollerden bu yana belirgin biçimde yükseldiğini yazıyor, ama bu rakamlar bir gösterge fiyat kaynağıyla doğrulanmış değil. Plaka maliyeti modül başına küçük kalır, bağlayıcı kısıt izin süresidir.
Kıtlık, alımın biçimini değiştirdi. Coherent 4 Şubat 2026’da 800G ve 1.6T alıcı-vericilerde siparişlerin teslimata oranının 4 katı aştığını açıklamıştı (COHR ikinci çeyrek notu). Şirketin Mayıs 2026’da anlattığı uzun vadeli anlaşmalar (LTA) genellikle üç parçalıdır. Müşteri peşin yatırım yapar, Coherent arz taahhüdü verir, müşteri asgari talep taahhüdü üstlenir. Siparişler 2028 takvim yılına, anlaşmalar on yılın sonuna uzanıyor. Bu yapı bellek ya da dökümhane sözleşmelerindeki kapasite rezervasyonuna benzer.
En büyük adımı Nvidia attı. Mart 2026’da Lumentum ve Coherent’e ayrı ayrı 2 milyar dolarlık yatırım duyurdu. Haberlere göre yatırımlara münhasır olmayan çok yıllı tedarik düzenlemeleri eşlik ediyor. Lumentum’un nakit varlıkları büyük ölçüde bu yatırımla 2,02 milyar dolar arttı. GPU üreticisi, takılabilir modüller ve CPO için lazer kapasitesini doğrudan finanse ediyor.
Lumentum bazı ürünlerde fiyatların yükseldiğini de söyledi. Lazer zammının modül fiyatına ne kadar yansıtılabildiği, modül üreticilerinin marjında belirleyici değişkendir. Lumentum FQ3 2026’da kendi CW lazerlerini dahili kullanmaya başladı ve FQ4 2026 kılavuzundaki modüllerin yaklaşık %20’sinde kendi lazerini kullanmayı bekliyor. Bu adımla Lumentum, lazer sattığı modül üreticileriyle modül pazarında da rekabet eder hâle geliyor.
Zincirde dört ayrı rol vardır ve bir şirket haberini okurken hangisinin söz konusu olduğunu ayırmak gerekir. Modül üreticileri (Innolight, Eoptolink, AOI) bitmiş modülü satar. Lazer ve bileşen üreticileri (Lumentum, Coherent’in lazer kolu, Suzhou TFC) EML, CW lazer, optik motor ve fiber parçalarını satar. DSP üreticileri (Marvell, Broadcom) modülün içindeki sinyal işlemciyi satar. Anahtar üreticileri ve sözleşmeli üreticiler (Arista, Foxconn Industrial Internet) ise modülün takıldığı portları sevk eder. Coherent ve Lumentum hem lazer hem modül sattığı için birden fazla role girer.
Pazar Çin ağırlıklıdır. LightCounting’in Mayıs 2026 tahminlerine göre Zhongji Innolight’ın 2025 geliri %61 artışla 5,3 milyar dolar oldu. Kurumun sıralamasının kapsadığı toplam optik pazarı aynı yıl yaklaşık %58 büyüdü. LightCounting’in Mayıs 2025 tablosunda Eoptolink’in 2024 geliri %175 artışla 1,2 milyar dolara çıktı ve şirket yedinci sıradan üçüncüye yükseldi. 36Kr’nin aktardığı doğrulanmamış bir analist tahmini, Eoptolink’in Nvidia’nın 1.6T alımlarının yaklaşık %80’ini karşıladığını öne sürer. En büyük ABD’li bulut şirketlerine iki Çinli firma hizmet ediyor ve ABD-Çin politika riski tedarik zincirinin üstünde duruyor.
Dikey yapılar farklıdır. Coherent ve Lumentum hem lazer hem modül üretir, Applied Optoelectronics (AOI) ise ikinci kademe bir ABD’li modül üreticisidir. Fabrinet Tayland’da sözleşmeli montaj yapar. Şirketin 27 Mart 2026’da biten mali üçüncü çeyrek geliri, bir yıl önceki 871,8 milyon dolardan %39 artışla 1.214,3 milyon dolara çıktı. 800G ve 1.6T montajının bir kısmı bu tür sözleşmeli üreticilerde yapılır. Katmanların yeri yarı iletken değer zinciri maddesinde ayrıntılıdır.
| Şirket | Dönem | Gelir | Brüt marj | Not |
|---|---|---|---|---|
| Zhongji Innolight | 2025 mali yılı | ¥38,23 milyar (+%60,25) | %42,6 (2024’te %34,7) | 4Ç25 brüt marj %44,5 |
| Zhongji Innolight | 1Ç 2026 | ¥19,50 milyar (+%192,12) | %46,1 | Net kâr ¥5,735 milyar |
| Eoptolink | 2025 mali yılı | ¥24,84 milyar (+%187,29) | %47,81 | Yurt dışı payı %96,16 |
| Coherent | FQ3 2026 (Oca-Mar 2026) | $1.805,6 milyon | %39,6 (GAAP dışı) | Veri merkezi ve iletişim %75,4 |
| Lumentum | FQ3 2026 (Oca-Mar 2026) | $808,4 milyon (+%90) | %47,9 (GAAP dışı) | Lazer ağırlıklı |
| Applied Optoelectronics | 1Ç 2026 | $151,1 milyon | Bu tabloda yok | 2Ç kılavuzu %29-30 (GAAP dışı), 800G yalnızca $4,6 milyon |
| Suzhou TFC | 2025 mali yılı (marj 4Ç25) | Aktif cihazlar ¥2.998 milyon (+%81,11) | %60,56 (yalnızca 4Ç25) | Optik motor, FAU, ELS |
Tablodaki ABD’li şirketlerin marjları GAAP dışı (non-GAAP) verilir. Yani hisse bazlı ödemeler, satın alma kaynaklı amortisman ve bazı tek seferlik kalemler çıkarılarak hesaplanır. Çinli şirketlerin marjları ise Çin muhasebe standartlarına göre raporlanan resmî rakamlardır, bu yüzden iki grup arasındaki birkaç puanlık fark tek başına yorumlanmamalıdır.
Yaygın kanı, optik modüllerin fiyatı her yıl düşen bir emtia olduğudur. Zhongji Innolight’ın rakamları tersini gösterir. Brüt marj 2024’teki %34,7’den 2025’te %42,6’ya, 2025’in dördüncü çeyreğinde %44,5’e, 2026’nın ilk çeyreğinde %46,1’e çıktı. Aynı çeyrekte gelir yıllık bazda %192 arttı. Şirkete ve CMBI’nin değerlendirmesine göre artış 1.6T payının ve silikon fotonik kullanımının yükselmesinden geliyor. Ürün karışımındaki kayma fiyat indirimlerinden hızlı ilerlediği için ölçek marjı sulandırmıyor.
Bu mekanizma bir şirketin kendi içindeki değişimi açıklar. Şirketler arasındaki marj farklarını ise hızdan çok ölçek ve dikey entegrasyon belirler. Yıllık rakamlarla kıyaslandığında Eoptolink 2025’te %47,81 ile Innolight’ın aynı yılki %42,6’lık marjının üzerindedir. Coherent’in Ocak-Mart 2026 çeyreğindeki %39,6’lık karma marjı, aynı çeyrekte %46,1’e ulaşan Innolight’ın altında kalır. Bunda endüstriyel segmentin ve farklı ürün karışımının ortalamayı aşağı çekmesi etkilidir. AOI’nin ikinci çeyrek için verdiği %29 ile %30 arasındaki kılavuz, ikinci kademe bir üreticinin konumunu gösterir. Bileşen tarafında Suzhou TFC’nin 2025 dördüncü çeyrek brüt marjı %60’ı geçti ve aktif optik cihazlar gelirinin %58’inden fazlasını oluşturdu. Değer, montajcıdan çok yukarı akıştaki optik motor ve fiber dizisi üreticilerinde birikiyor.
AOI ölçeklenme hızını da gösterir. 2026 ilk çeyreğinde 800G geliri yalnızca 4,6 milyon dolardı, ama şirket bir hiper ölçekleyiciden ilk hacimli 1.6T siparişini aldı. Ayda yaklaşık 100 bin 800G olan kapasiteyi 2026 sonunda 800G ve 1.6T için ayda 650 binin üzerine çıkarmayı planlıyor.
Pazar rakamlarında önce kapsama bakılır. LightCounting’in Ocak 2026 tahmini POET Technologies’in SEC dosyasında aktarılıyor. Bu tahmine göre yapay zekâ kümelerine yönelik Ethernet optikleri, yani modüller ve CPO birlikte, 2025’te 16,5 milyar dolardı. Aynı kalemin 2026’da yaklaşık %60 artışla 26 milyar dolara çıkması bekleniyor. İkincil bir kaynağın aktardığı Mayıs 2026 güncellemesinde LightCounting, 800G sevkiyatlarının 2026’da iki katından fazla artmasını ve 1.6T yonga seti satışlarının 2 milyar doları aşmasını bekliyor. Aynı kuruma göre Ethernet alıcı-vericileri, yani toplam optik pazarının daha dar ve daha hızlı büyüyen dilimi, 2024’te gelirini ikiye katladı ve 2025’te yaklaşık %90 büyüdü. Önceki bölümdeki %58 ise kurumun izlediği daha geniş pazara aittir. Bu rakamlar farklı kapsamlara ait olduğu için bir şirketin gelirini "pazar büyüklüğü" ile kıyaslamadan önce kapsam kontrol edilmelidir.
Talep zinciri hiper ölçekleyicilerin sermaye harcamasından başlar, ama tek sürücü bu değildir. Marvell’in 31 Ocak 2026’da biten mali çeyreğinde veri merkezi geliri yıllık bazda %21 artışla 1.651,3 milyon dolara ulaştı ve toplam gelirin %74’ü oldu. 5 Mart 2026’da yönetim 2027 mali yılı ara bağlantı büyüme beklentisini yaklaşık %30’dan %50’nin üzerine çıkardı. Aynı telekonferansta 200G şerit DSP’yi ilk ürünleştiren şirket olduğunu ve 400G şeritli 3.2T yol haritasının hazır olduğunu söyledi (MRVL dördüncü çeyrek notu). Marvell ara bağlantı gelirini bulut yatırım dolarına değil, GPU ve ASIC sevkiyat adetlerine bağlıyor.
Öncü göstergeler zincirin farklı halkalarında görünür. Keysight 23 Şubat 2026’da kablolu (wireline) siparişlerinin ilk kez kablosuz siparişleri geçtiğini açıkladı. Şirket bunu 800G, 1.6T ve 3.2T için eş zamanlı Ar-Ge ve üretim testi talebine bağladı (KEYS birinci çeyrek notu). Test ekipmanı siparişleri modül hacminin birkaç çeyrek önünde gider. Foxconn Industrial Internet ise 2026’nın ilk çeyreğinde 800G ve üzeri anahtar sevkiyatlarının yıllık bazda belirgin, çeyreklik bazda %46 arttığını bildirdi. Şirket ilk tamamen optik CPO anahtar numunelerini de gönderdi (Foxconn Industrial notu).