LiDAR (Light Detection and Ranging), lazer darbeleri gönderip yansımanın dönüş süresinden mesafe ölçen ve çevrenin üç boyutlu nokta bulutunu çıkaran sensördür. Otomobilde sürücü destek sistemlerinde, robotakside ve robotlarda kullanılır.
LiDAR (Light Detection and Ranging, ışıkla algılama ve mesafe ölçme), lazer darbeleri gönderip yansıyan ışığın dönüş süresinden mesafe ölçen ve çevrenin üç boyutlu bir haritasını çıkaran sensördür. Haritacılıkta, robotlarda ve en çok da otomobillerin sürücü destek sistemlerinde kullanılır. Kameranın zorlandığı karanlıkta ve karşıdan gelen farda bile nesnenin uzaklığını doğrudan ölçtüğü için otonom sürüşün güvenlik katmanı sayılır. Yole Group’a göre 2025’te küresel otomotiv lidar pazarı ilk kez 1 milyar doları aştı ve bu pazarın yaklaşık %95’i Çinli tedarikçilere gitti. Dragonomi yazılarında terim en çok Hesai ve RoboSense telekonferanslarında, EV bültenlerinde ve Çin otonom sürüş notlarında geçer.
| Künye | |
|---|---|
| Açılım | Light Detection and Ranging |
| Türkçe karşılık | Işıkla algılama ve mesafe ölçme, Çin kaynaklarında "lazer radar" |
| Kullanım alanı | Sürücü destek (ADAS), robotaksi, otonom kamyon, robot çim biçme ve süpürge, haritacılık |
| Başlıca üreticiler | Hesai, RoboSense, Huawei, Seyond, Valeo, Ouster, Innoviz |
| İlk seri üretim otomotiv lidarı | Valeo Scala, Audi A8 (2017) |
| Güncel nesil | Hesai ATX (2026’da ~150 $), Hesai ETX (800 kanal), Huawei 896 kanallı lidar |
Lidarın temel fikri sonar ve radarla aynıdır. Sensör bir sinyal gönderir, sinyal bir nesneye çarpıp geri döner ve aradaki süre mesafeyi verir. Lidar bu işi lazer ışığıyla yapar. Çin’de bu yüzden "lazer radar" adıyla anılır. Işık saniyede yaklaşık 300.000 kilometre yol alır. 200 metre ötedeki bir araçtan dönen ışık toplam 400 metre yol alır, bu da yaklaşık 1,33 mikrosaniye eder. Mesafe, ışık hızı ile dönüş süresinin çarpımının yarısıdır. Saat devresindeki 1 nanosaniyelik hata yaklaşık 15 santimetrelik mesafe hatası yaratır. Bu yüzden lidarın en hassas parçası zamanlama elektroniğidir.
Bu yönteme ToF (time of flight, uçuş süresi) denir. 2026 itibarıyla seri üretimdeki otomotiv lidarlarının büyük çoğunluğu ToF ile çalışır. Sensör saniyede yüz binlerce, üst modellerde milyonlarca darbe atar. Her yansıma uzayda bir noktaya karşılık gelir ve bu noktaların toplamına nokta bulutu (point cloud) denir. Nokta bulutu renk ve doku taşımaz, buna karşılık her noktanın üç boyutlu konumu kesin olarak bilinir. Otomobilin yazılımı bu buluttan yayayı, bariyeri ve öndeki aracı ayırır. "Nokta bulutu" ifadesi endüstriyel ölçümde de kullanılır, orada noktalar çoğu zaman temaslı bir probla toplanır. Dragonomi’nin CMM metroloji derin okuması bu ikinci kullanıma örnektir.
Teknik sayfalarda üç ölçü öne çıkar. Kanal ya da hat sayısı, sensörün dikey düzlemde kaç ayrı tarama çizgisi oluşturduğunu gösterir. Menzil, nesnenin ne kadar uzaktan algılandığıdır. Görüş alanı ise taranan açıyı anlatır. Lazer gücü, dedektör hassasiyeti ve göz güvenliği sınırı bu üçü arasında bir denge kurmayı zorunlu kılar.
İlk nesil lidarlar mekanik yapıdaydı ve lazer ile dedektör dizisi bir motorla 360 derece dönerdi. Yarı katı hâl tasarımlarda sensör dönmez, ışık küçük bir ayna, dönen bir prizma ya da MEMS (mikro elektromekanik sistem) ayna ile yönlendirilir. Bu yapı tampona ya da tavan çıkıntısına sığar. Katı hâl lidarda hareketli parça yoktur, menzil daha kısadır ve genellikle kör noktalar için kullanılır.
Otomotivde iki dalga boyu ailesi vardır. 905 nanometre sınıfı ucuz lazer diyotlar ve silikon dedektörlerle çalışır. 1.550 nanometre sınıfı indiyum galyum arsenit (InGaAs) dedektör ve daha pahalı lazer ister, karşılığında daha yüksek darbe enerjisine izin verir. Dedektörde tek fotonu yakalayabilen SPAD (tek foton çığ diyotu) dizileri yaygınlaştı. Bu diziler standart çip süreçleriyle üretildiği için lidarın maliyet eğrisi yarı iletken dünyasına yaklaştı.
FMCW (frequency modulated continuous wave, frekans modülasyonlu sürekli dalga) lidar ise darbe atmaz. Frekansı zamanla değişen sürekli bir ışık gönderir ve dönen ışığı giden ışıkla karıştırır. Frekans farkı mesafeyi, Doppler kayması nesnenin hızını verir. Böylece her nokta için uzaklık ve hız aynı anda ölçülür. Yöntem karmaşık ve pahalıdır, çoğu FMCW girişimi optik devreleri tek çipe sığdırmak için silikon fotonik teknolojisine yaslanır.
ADAS (advanced driver assistance systems, gelişmiş sürücü destek sistemleri) çevreyi üç tür sensörle algılar. Kamera rengi, şerit çizgisini ve trafik işaretini en iyi seçen sensördür ama mesafeyi yazılımla tahmin eder. Radar yağmurda ve siste iyi çalışır, hızı doğrudan ölçer ama çözünürlüğü düşüktür. Lidar mesafeyi santimetre hassasiyetinde doğrudan ölçer ve nesnenin şeklini çıkarır. Bu sensörlerin verisinin birleştirilmesine sensör füzyonu denir.
Lidarın değeri otomasyon düzeyiyle artar. ABD’li mühendislik kuruluşu SAE’nin ölçeğinde L2, sürücünün sürekli sorumlu olduğu destek düzeyidir. L3’te belirli koşullarda sorumluluk sisteme geçer, L4’te ise araçta sürücü yoktur. Waymo’nun Ağustos 2024’te tanıttığı 6. nesil sistem 4 lidar, 6 radar ve 13 dış kamera kullanır. Robot çim biçme makineleri, robot süpürgeler, depo ve teslimat robotları da yönünü ve engelleri lidar nokta bulutundan çıkarır.
Lazerle mesafe ölçme 1960’lardan itibaren meteoroloji ve haritacılıkta kullanıldı. Otomobile girişi ABD savunma araştırma ajansı DARPA’nın 2005 ve 2007’deki sürücüsüz araç yarışmalarıyla oldu. Yarışan araçların tavanındaki dönen Velodyne lidarları otonom sürüşün simgesine dönüştü. Velodyne, Temmuz 2020’de duyurulan ve Eylül 2020’de tamamlanan bir SPAC (özel amaçlı satın alma şirketi) birleşmesiyle 1,8 milyar dolar değerleme ve 267 milyon dolar nakitle borsaya geldi.
Seri üretim Avrupa’da başladı. Valeo’nun birinci nesil Scala lidarı 2017’de Audi A8 ile ilk seri üretim otomotiv lidarı oldu. İlk L3 onayını Kasım 2020’de Japonya’da Honda Legend aldı. Mercedes-Benz Drive Pilot ise Aralık 2021’de Alman motorlu taşıtlar dairesi KBA’dan BM’nin R157 düzenlemesi kapsamında Avrupa’daki ilk sistem onayını aldı. Sistem başlangıçta saatte 60 kilometreye kadar çalışıyor ve Valeo Scala kullanıyordu.
Hacim sıçraması 2022’den sonra Çin’de geldi. Çinli otomobil üreticileri şehir içi sürücü desteğini satış argümanı yaptı ve lidarı orta segmente indirdi. Dolphin Research’e göre Hesai’nin Pandar serisinde birim fiyat yaklaşık 100.000 yuandan 2022’deki seri üretimde yaklaşık 5.000 yuana indi. Bu tarihsel rakamlar tahmini niteliktedir.
Bir lidar kabaca beş ana parçadan oluşur. Bunlar lazer kaynağı, tarama birimi, dedektör, sinyal işleme çipleri ve optik merceklerdir. Macquarie’nin Şubat 2026 notu daha ayrıntılı bir döküm kullanır ve Hesai’yi yedi temel bileşenin tamamını kendi geliştiren tek şirket olarak tanımlar. Lidar özel çiplerinin tasarımı şirket içinde, üretimi çoğu zaman bir dökümhanede yapılır.
Otomotiv tedariki uzun soluklu bir süreçtir. Lidar üreticisi önce bir model için tasarım kazanımı (design win, nominasyon) alır. Ardından numune turları, dayanıklılık testleri ve ürün doğrulama gelir. Seri üretimin başladığı tarihe SOP (start of production) denir. Bu zincir lidar işine uzun döngülü sanayi özelliği verir. Batı’da lidar çoğunlukla Valeo gibi bir Tier-1 (birinci kademe tedarikçi) üzerinden araca girer, Çin’de Hesai ve RoboSense otomobil üreticisine doğrudan satar. Tasarım ile üretimin ayrıldığı modeller OEM ve ODM maddesinde anlatılır.
Oyuncular dört grupta toplanır. İlk grup Çinli hacim üreticileridir. Hesai Nasdaq’ta HSAI, Hong Kong’da 2525 koduyla işlem görür. RoboSense Hong Kong’da 2498, Seyond 2665 koduyla listelidir ve Seyond 10 Aralık 2025’te halka açıldı. Seyond, 1.550 nanometrelik Falcon platformuyla NIO’nun tedarikçisidir. Huawei bu grubun borsada olmayan üyesidir. İkinci grup Valeo gibi Batılı Tier-1 tedarikçilerdir. Üçüncü grup Ouster, Innoviz, Aeva ve Luminar gibi Batılı bağımsız şirketlerdir. Dördüncü grup lidarını kendi tasarlayan Waymo ve Aurora’dır.
Yole Group’un 2024 verisine göre Çinli tedarikçiler binek araç lidar pazarının %93’ünü, toplam otomotiv lidar pazarının %89’unu aldı. 2025’te bu pay Yole’ye göre toplam otomotiv pazarında yaklaşık %95’e çıktı. Hesai, RoboSense ve Huawei 2024’te pazarın yaklaşık dörtte üçünü tuttu, Huawei’nin payı %6’dan %19’a çıktı. Bu tablo Çin’in yerli ikame politikasının otomotiv sensörlerindeki somut sonucudur.
| Gösterge | Değer | Kaynak ve dönem |
|---|---|---|
| Küresel otomotiv lidar pazarı | 859 milyon $, 1,6 milyonu aşan adet | Yole, 2024 |
| Küresel otomotiv lidar pazarı | 1 milyar $ üzeri (ilk kez) | Yole, 2025 |
| Binek araçlara sevk edilen lidar | 3,7 milyon adet (3,1 milyonu uzun menzilli) | Yole, 2025 |
| Pazar öngörüsü | 3,56 milyar $ (yıllık bileşik %24) | Yole, 2030 için |
| Çin binek araç lidar montajı | 3,24 milyon adet (yıllık bazda +%112) | Gaogong, 2025 |
| Hesai sevkiyatı | 1.620.406 adet (yıllık bazda +%222,9) | Hesai, 2025 |
| RoboSense satışı | yaklaşık 912.000 adet (yıllık bazda +%67,6) | RoboSense, 2025 |
Gaogong’a göre Çin’de lidar penetrasyonu, yani satılan binek araçlar içinde lidarlı olanların oranı, 2025’te %20’nin üzerine çıktı. Hesai 2025’te 3.027,6 milyon yuan net gelir ve 435,9 milyon yuan GAAP net kâr açıkladı. Sevkiyatın 1.381.133 adedi ADAS, 239.273 adedi robotik üründü. Yole’ye göre Hesai uzun menzilli ADAS lidarda %43 hacim payıyla birinci sırada.
Hesai birim fiyat açıklamaz, gelirin sevkiyata bölünmesiyle bulunan karma birim gelir bir türetmedir. 2024’te yaklaşık 2.077 milyon yuan gelir ve 501.800 adet yaklaşık 4.140 yuan eder. 2025’te bu rakam yaklaşık 1.870 yuana indi. Aynı dönemde brüt marj yalnızca %42,6’dan %41,8’e geriledi. Hesai Kasım 2024’te Reuters’a ATX’i 2025’te 200 doların altında satacağını söylemişti. CFO Andrew Fan, 24 Mart 2026’daki dördüncü çeyrek telekonferansında ATX’in 2026’da yaklaşık 150 dolarlık fiyat etiketi taşıyacağını söyledi. Dragonomi’nin Kasım 2024 tarihli lidar fiyatları yazısı o dönemde ortalama ürünün 400 dolar civarında olduğunu aktarıyordu.
Maliyeti ölçekten çok çip mimarisi düşürdü. Hesai lidar için özel entegre devre (ASIC) geliştirmeye 2017’de başladı. Kasım 2025’te açık kaynaklı RISC-V komut setine dayanan FMC500 yonga sistemini tanıttı. Bu çip mikrodenetleyiciyi, programlanabilir mantık devresi FPGA’yı ve analog-dijital çeviriciyi tek yongada toplar. RoboSense de 2025’teki ADAS marj iyileşmesini üçüncü taraf FPGA yerine kendi işlemci çiplerine geçişle açıklıyor. Çip üretim verimi bu yüzden doğrudan sensör maliyetine yansır.
Maliyetin nerede yoğunlaştığına dair kamuya açık nadir veri sökümlerden gelir. TechInsights’ın Huawei L306 sökümüne göre AITO M9’un 192 hatlı ön lidarı dört yüzlü dönen bir prizma kullanan yarı katı hâl bir sensördür. 905 nanometrelik verici ve 189 × 600 piksellik SPAD alıcı taşır, 120 × 20 derece görüş alanı ve %10 yansıtmada 180 metre menzil sunar. Yalnızca paslanmaz çelik kart kapağı ve ara kart yaklaşık 67 dolar tutar. TechInsights mekanik parçaların ortalamadan çok pahalı olduğunu not eder. Söküm tarihi sayfada yoktur ve bulgu tek bir ürüne aittir. Yine de yarı katı hâl tasarımlarda maliyetin optik ve elektronik kadar mekanikte de toplandığını gösterir.
| Şirket | Brüt marj | Birim gelir | Dönem ve not |
|---|---|---|---|
| Hesai | %41,8 (grup) | ~1.870 RMB (~260 $), karma | 2025, türetilmiş |
| RoboSense ADAS | %19,1 | ~1.800 RMB (~250 $) | 2025, yıllık rapor |
| RoboSense robotik | %39,7 | ~2.300 RMB (~320 $) | 2025, yıllık rapor |
| Seyond | %7,9 | açıklanmadı | 2025, bildirildiğine göre |
| Ouster | %60 (yaklaşık 19 puanı telif) | ürün geliri ~5.000 $/sensör | 2025 4. çeyrek, türetilmiş |
| Luminar | birim ekonomisi zararda | ~3.400 $/Iris (NRE dahil) | 2025 3. çeyrek, türetilmiş |
RoboSense’in 2025 yıllık raporuna göre ADAS lidar satışı 519.800 adetten 609.000 adede çıktı. ADAS geliri ise 1.335,3 milyon yuandan 1.105,9 milyon yuana, %17,2 düştü. Ortalama ADAS birim fiyatı 2.600 yuandan yaklaşık 1.800 yuana indi. 2025’in ilk yarısında bu rakam 2.300 yuandı, yani düşüş ikinci yarıda hızlandı. Yönetim düşüşü ucuz MX ve EM serilerinin payının artmasına bağlıyor. ADAS brüt marjı yine de %13,4’ten %19,1’e çıktı.
Seyond’un 2025 geliri yaklaşık 1,10 milyar yuan, brüt marjı bildirildiğine göre %7,9’du. Bu üçlü kıyas, 1.550 nanometrelik bir platformun ölçekte bile marj getirmediğini ve Hesai’nin maliyet önderliğinin genişliğini gösterir. Tablonun son iki satırı ise bambaşka bir iş modelidir. Batılı üreticilerin sensör başına geliri Çinli ADAS lidarından 10 ile 20 kat yüksektir, çünkü bu şirketler endüstriyel, robotik ve savunma müşterilerine düşük hacimde satar.
Lidar fiyat düşüşünün sözleşmedeki izi Hesai’nin 2025 yılı 20-F raporunda görülür. Şirkete göre otomobil üreticileriyle sözleşmelerin çoğu kısa vadelidir ve bazen yıllık sıklıkla yeniden müzakere edilebilir. Çerçeve anlaşmaların siparişe dönüşmesi de garanti değildir. Çin otomotivinde yaygın olan yıllık fiyat düşüşü pazarlığının yüzdesi ve hacim tetikleyicileri açıklanmaz. 20-F’nin gelir notunda iskonto gibi münferit fiyat ayarlamaları 2023’te sıfırdır, 2024 ve 2025’te ise toplam gelire göre çok küçük kalır. Yani fiyat baskısı gelirden düşülen bir indirim kalemi olarak değil, doğrudan liste fiyatında görünür.
Aynı döngü tedarikçi tarafında da işler. Hesai lazer, alıcı ve çip gibi kritik bileşenleri Çin’de ve yurt dışında birden fazla tedarikçiden alır, tedarikçilerin çoğu Çin’dedir. Lazer ve alıcılarda çerçeve anlaşmalar tipik olarak 12 aylıktır, fiyat ve miktar sipariş başına belirlenir. Şirket iç stokta tahmini talebin 2 hafta ile 1 aylık kısmını, dış stokta yaklaşık 1 aylık kısmını güvenlik stoku olarak tutar. Bileşen maliyetindeki düşüş, otomobil üreticisine verilen yıllık fiyat indirimiyle aynı takvimde pazarlığa girer.
| Şirket | En büyük müşteri | En büyük beş müşteri | Kaynak ve dönem |
|---|---|---|---|
| Hesai | %17,1 | %55,8 (2024 %59,9, 2023 %67,5) | 20-F, 2025 |
| RoboSense | %26,7 (2024 %34,7) | %59,7 (2024 %83,4) | Yıllık rapor, 2025 |
| Seyond | NIO %86,2 | açıklanmadı | İzahname, 2025’in ilk beş ayı |
| Innoviz | Müşteri A %81 (2024 %55) | açıklanmadı | 20-F, 2025 |
Hesai’nin 2024’teki en büyük müşterisi olan Çinli yeni enerjili araç üreticisinin gelir payı %33,7’den %14,7’ye indi. 20-F bu müşteriyi adıyla anmaz. 2025’te %17,1 ve %10,0 paylı iki başka müşteri %10 eşiğini geçti. Aynı müşterinin alacaklar, sözleşme varlıkları ve alacak senetleri içindeki payı ise 2023’te %41,3, 2024’te %23,5 ve 2025’te %5,3’tü. Gelir payı yarıya inerken alacak payının çok daha hızlı düşmesi, bu müşteriyle ödeme koşullarının da değiştiğine işaret eder. 2023’te gelirin %28,4’ünü oluşturan ABD merkezli büyük bir küresel otomobil üreticisinin payı 2024 ve 2025’te %5’in altına indi.
20-F iki yapısal kaymayı daha gösterir. AT serisinin gelirdeki payı 2023’te %37,0 iken 2025’te %63,0’a çıktı. Yurt dışı satışların payı ise %47,2’den 2024’te %25,7’ye ve 2025’te %22,2’ye geriledi. Macquarie’nin Şubat 2026 notundaki yaklaşık %25’lik yurt dışı payı 2024 düzeyine yakındır. Hesai’nin gelir hikâyesi üç yılda Çin ADAS’ına kaydı.
RoboSense’te en büyük beş müşterinin payı bir yılda 23,7 puan düşerek Hesai’nin düzeyine yaklaştı. En büyük tedarikçinin alımlardaki payı %46,6’dan %15,8’e, en büyük beş tedarikçininki %59,4’ten %32,5’e indi. Bu düşüş, kendi işlemci çipine geçişle tek kaynaklı çip bağımlılığının azaldığını düşündürür. Seyond ise tek müşteriye bağlı kalmaya devam ediyor. CnEVPost’un aktardığı izahnameye göre NIO’nun gelirdeki payı 2022’de %88,7, 2023’te %90,6, 2024’te %91,6’ydı. Bu yapıda fiyat pazarlığı gücü fiilen müşteridedir.
Otomotiv tedarikçisi olmak bir sertifika listesi gerektirir. Hesai’nin 20-F’sine göre şirket 60’tan fazla otomobil üreticisi standardına göre güvenilirlik testi yapar. IATF 16949 kalite yönetimi, ASPICE CL2 yazılım süreç olgunluğu, ISO 21434 siber güvenlik ve TISAX AL3 bilgi güvenliği belgelerine sahiptir. SGS’den ISO 26262 işlevsel güvenlik standardında ASIL-B ürün sertifikası almıştır. 31 Aralık 2025 itibarıyla kendi çiplerinden 16’sı AEC-Q otomotiv sınıfı sertifikalıdır. Innoviz ise 20-F’sinde ASPICE CL1 ve yazılımda ASIL B(D) bildirir, süreç olgunluğunda Çinli rakibinin bir basamak gerisindedir.
Garanti tarafı daha az konuşulur. Hesai’nin standart sınırlı garantisi genellikle kabulden itibaren en fazla bir yıldır. Kalite sorunları belirli koşullarda ücretsiz onarım ya da değişimle karşılanır. Otomobil üreticisinin tüketiciye verdiği garanti genellikle bundan uzundur ve aradaki riskin nasıl paylaşıldığı açıklanmaz.
Saha arızasının maliyetine en yakın kamuya açık ölçü RoboSense’in garanti karşılığıdır. Şirketin 2025 yıllık raporuna göre karşılık bakiyesi yıl sonunda 39,1 milyon yuandı (2024 sonu 35,1 milyon). Yıl içinde 12,8 milyon yuan yeni karşılık ayrıldı, yalnızca 2,1 milyon yuan fiilen kullanıldı ve 6,8 milyon yuan geri çevrildi. Kullanılan tutar, 912.000 lidar satan şirkette satılan lidar başına yaklaşık 2,3 yuana denk gelir. Karşılığın yarısından fazlası 12 aydan uzun vadeli sınıflanır. Rakamlar 2025’te saha arızasının beklenenden düşük çıktığını gösterir. Kamuya açık belgelerde lidara bağlı bir geri çağırma ayrıntısı bulunmaz.
Batı’da program takvimi çok daha uzundur. Innoviz’in 20-F’sine göre BMW’nin ilk tasarım kazanımı 2018’de geldi ve program ancak 2024’te satışa dönüştü, yani yaklaşık altı yıl sürdü. Volkswagen seçimi 2022’de iki yıldan uzun bir inceleme ve yeterlilik sürecinden sonra geldi. Daimler Truck, Eylül 2025’te Innoviz’i gelecekteki seri üretim tedarikçisi seçti. Üretim Magna ve Tayland’da Fabrinet üzerinden yapılıyor.
Uzun takvimin bedeli NRE (non-recurring engineering) ödemeleriyle karşılanır, bu müşterinin bir defalığına ödediği mühendislik ücretidir. Innoviz 2025’te 55,1 milyon dolar gelir açıkladı. Bunun yaklaşık 37,2 milyon doları NRE gelirdi, 2024’te bu kalem yaklaşık 18,0 milyon dolardı. Yani gelirin kabaca üçte ikisi sensör satışından değil mühendislik ödemesinden geldi. Müşteri A gelirin %81’ini ve alacakların yaklaşık %73’ünü oluşturuyordu. InnovizTwo için NRE ödeme planı yaklaşık 95 milyon dolara genişledi. VW ID. Buzz L4 programında SOP 2026 sonuna, L3 programlarında 2027’ye işaret ediliyor.
2026’ya gelindiğinde üst segmentte rekabetin ekseni menzilden kanal sayısına kaydı. Hesai ATX 2025’in ilk çeyreğinde seri üretime girdi. 300 metre azami algılama, 256 hatta kadar destek ve 120 ile 140 derece yatay görüş alanı sunar. 256 hatlı sürümün teslimatının Nisan 2026’da başlaması planlandı. Eylül 2025’te IAA Mobility fuarında tanıtılan ETX 800 kanal ve %10 yansıtmada 400 metre menzil sunar, seri üretimi 2026 sonu için hedefleniyor. FTX, L3 ve L4 araçlarda kör nokta için tam katı hâl, 180 derece görüş alanlı bir sensördür. JT serisi robotlar için 360 × 40 derece görüş alanına sahip, yaklaşık 200 gramlık bir sensördür.
Huawei’nin 896 kanallı lidarı seri üretimdeki en üst spesifikasyon olarak sunuluyor. Huawei’nin otomobil ittifakı HIMA’nın ön sipariş fiyatlarını aktaran 4 Mart 2026 tarihli EV Bülteni bu farkı rakamla gösterir. Maextro S800’de 896 kanallı sürüm 728.000 yuan, 192 kanallı sürüm 708.000 yuandı. Aito M9’da fark 10.000 yuandı (479.800 ve 469.800 yuan). Tüketiciye yansıyan 10.000 ile 20.000 yuanlık fark, üst segmentte lidarın hâlâ kanal sayısıyla fiyatlandığını gösterir.
Menzil rakamları koşulsuz karşılaştırılamaz. Siyah bir lastik ışığın küçük bir kısmını geri gönderir, beyaz bir tabela çoğunu yansıtır. Sektör bu yüzden "%10 yansıtmada menzil" ölçüsünü kullanır. Hesai ATX için %10 yansıtmada 200 metre ve azami 300 metre olmak üzere iki rakam yayımlar. Teknik sayfada yansıtma koşulu yazmıyorsa rakam pazarlama ölçüsüdür.
Batılı lidar şirketlerinin bir kısmı menzil için 1.550 nanometreye yatırım yaptı. IEEE Spectrum’un Luminar incelemesine göre 1.400 nanometrenin üzerindeki dalga boylarını gözün sıvısı güçlü biçimde emer. Bu yüzden izin verilen darbe enerjisi yüksektir ve Luminar’ın lazerleri 905 nanometre darbelerinden yaklaşık 40 kat güçlü darbe atabiliyordu. "1.550 nm göz için güvenlidir" cümlesi ise yanlıştır, bu dalga boyu yüksek güçte kornea ve göz merceğine zarar verebilir. Avantaj, düzenleyici darbe enerjisi sınırının daha yüksek olmasından gelir.
Bu farkın pratikte ne kadar kullanılabildiği tartışmalıdır. Lazer diyot üreticisi SemiNex’in mühendisleri 2021’de Laser Focus World’de somut bir hesap yayımladı. Sınıf 1 göz güvenliği sınırında 905 nanometrelik silikon dedektörlü bir sistemde pratik darbe enerjisi yaklaşık 92 nanojul çıkıyordu. 1.550 nanometrelik bir diyotta bu değer yaklaşık 1,1 mikrojul, yani 12 kat fazlaydı. Kuramsal tavan 29 mikrojul, yaklaşık 300 kattı. Pratik değer kuramsal sınırın 26’da biri kadardır, çünkü diyot verimi ve tepe güç sınırlıdır. Hesap bir satıcının 2021 tarihli varsayımlarına dayanır. Yine de "1.550 nm 40 ile 1.000 kat enerji verir" genellemelerinin darbe genişliğine ve açıklığa bağlı olduğunu gösterir.
Mobileye, 9 Eylül 2024’te kendi FMCW lidar programını kapattı. Gerekçeler arasında üçüncü taraf ToF lidar maliyetlerinin beklenenden iyi düşmesi vardı. FMCW bunun üzerine kamyona kaydı, çünkü ağır bir kamyonun fren mesafesi uzundur ve uzaktaki nesnenin hızını erken bilmek değerlidir. Aeva, Daimler Truck’ın seri üretim otonom kamyon programı için seçildi. Aurora’nın ikinci nesil FirstLight FMCW lidarı Ekim 2025 açıklamasına göre 1.000 metrede nesne algılıyor. Dragonomi’nin CES 2025 sonrası yeni teknolojiler yazısı Scantinel ve Voyant’ın FMCW lidarlarını aynı eğilimin parçası olarak aktarıyordu.
Velodyne 2023’te Ouster ile birleşti, yaklaşık 100 milyon dolarlık şerefiye silindi. Quanergy SPAC birleşmesinden yaklaşık 10 ay sonra, Aralık 2022’de iflas etti. En büyük kırılma Luminar oldu. Şirket 2025’in üçüncü çeyreğinde çoğu Volvo’ya giden yaklaşık 5.400 Iris sensörü sattı ve birim ekonomisi zarardaydı. İki müşteri çeyrek gelirinin %33’ünü ve %18’ini oluşturuyordu. Volvo 14 Kasım 2025’te Mart 2020’den beri süren sözleşmeyi feshetti, Luminar 15 Aralık 2025’te Chapter 11 korumasına başvurdu. 29 Ocak 2026 tarihli bildirime göre yarı iletken kolunun 110 milyon dolara, lidar işinin MicroVision’a 33 milyon dolara satılması öngörülüyordu. Pazar payı kayıp veren birim ekonomisiyle ve tek müşteriyle satın alınamadı.
Ayakta kalanların sonuçları da dikkatli okunmalıdır. Ouster 2025’in dördüncü çeyreğinde yıllık bazda %107 artışla 62 milyon dolar gelir ve 4 milyon dolar GAAP net kâr açıkladı. Gelirin yaklaşık 21 milyon doları çoğu tek seferlik bir fikrî mülkiyet lisansından gelen telifti ve %60’lık GAAP brüt marjının yaklaşık 19 puanını oluşturdu. Ürün geliri 41 milyon dolardı ve 8.100’den fazla sensörden geldi. Ouster 2025 tam yılında 169 milyon dolar gelire karşın 60 milyon dolar GAAP net zarar yazdı. Batılı şirketlerin marjı Hesai’ninkiyle kıyaslanırken telif ve NRE ayıklanmalıdır. Batı’daki istikrarlı istisna Valeo’dur. Üçüncü nesil Scala siparişleri, Stellantis’in L3 programı dahil, 2023’te 1 milyar euroyu aştı.
2025’te lidar talebinin en hızlı büyüyen kısmı robotlar oldu. Hesai’nin robotik sevkiyatı 239.273 adede ulaştı, dördüncü çeyrekte yıllık bazda %178,9 artışla 80.372 adet sevk edildi. RoboSense’in robotik ve diğer lidar satışı 2024’teki 24.400 adetten 2025’te 303.000 adede çıktı.
Robotik lidarın ucuz olduğu varsayılır, RoboSense verisi tersini gösterir. Şirketin robotik birim fiyatı 2024’te 8.100 yuandan 2025’te yaklaşık 2.300 yuana indi. 2024’te Helios ve Bpearl gibi pahalı mekanik ürünler ağırlıktaydı, 2025’te ucuz E1R ve Airy’nin çim biçme robotu üreticilerine satışı patladı. Buna rağmen 2025’te robotik birim fiyat ADAS’ın yaklaşık 1.800 yuanından %28 yüksekti. Robotik gelir 198,5 milyon yuandan 709,8 milyon yuana çıktı, brüt marj %34,5’ten %39,7’ye yükseldi. Robotik birim ADAS’tan 20,6 puan yüksek marj getiriyor. Dördüncü çeyrekte robotik marj %41,5’e ulaştı, şirket geneli %28,5’te kaldı.
Hesai 19 Mart 2026’da Dreame ile 10 milyon adetlik JT lidar anlaşması imzaladı ve 26 Mart’ta duyurdu. Anlaşma Hesai’yi Dreame ve MOVA markalı robot çim biçme makinelerinde münhasır lidar tedarikçisi yapıyor. Fiyat ve teslimat takvimi açıklanmadı. Bu yüzden 10 milyon adet bir sevkiyat ya da sipariş defteri değil, münhasırlık kapsamı olarak okunmalıdır. Rakam Yole’nin 2025 küresel binek araç lidar sevkiyatının yaklaşık 2,7 katıdır, ama adet büyüklüğü gelir büyüklüğü anlamına gelmez. JT’nin birim fiyatı açıklanmaz ve RoboSense örneği robotik fiyatların ürün karışımıyla dört kata yakın oynayabildiğini gösterir.
Hesai de yönelimini aynı yöne çevirdi. Şirket 2026’da robotik "göz ve kas" ürünleri için 200 milyon yuan ek Ar-Ge harcayacağını ve bu yüzden toplam işletme giderinin yaklaşık %15 artacağını söyledi. Bu kalem hariç giderlerin yatay kalması ya da tek haneli düşmesi bekleniyor.
Çin’de lidar talebini sensörden çok yasal çerçeve belirler. MIIT Eylül 2025’te L2 sürücü destek sistemleri için zorunlu güvenlik standardı taslağı yayımladı. Taslak sürücü izleme ve pazarlama ifadelerine kısıt getiriyor, lidar sayısı ya da türü dayatmıyor. 18 Mayıs 2026 itibarıyla bu metin taslak olarak okunmalıdır.
Aralık 2025’te MIIT ilk kez iki seri üretim L3 modele belirli güzergâhlarda pilot kullanım izni verdi. Changan modeli Chongqing’de saatte 50 kilometre, BAIC Arcfox modeli Pekin’de saatte 80 kilometre sınırıyla, tek şeritte ve yalnızca bağlı filo operatörleri aracılığıyla çalışabiliyor. Arcfox 3 lidar ve 13 kamera kullanıyor, Changan ise 200 megapiksellik ön kameraya, ultrasonik sensörlere ve milimetre dalga radara dayanıyor (Goldman Sachs Çin notu). Yani L3 onayı lidarı şart koşmuyor.
BYD’nin God's Eye sistemi üç kademeye ayrılır. A kademesi üç lidar taşır, B kademesi kaynağa göre bir ya da iki lidar kullanır, C kademesi lidarsızdır. BYD, B seçeneğinin ücretini 1 Mayıs 2026’dan itibaren 9.900 yuandan 12.000 yuana çıkardı ve donanım maliyetindeki artışı gerekçe gösterdi. Seagull’ün 2026 sürümünde lidarlı God's Eye B 90.900 yuanlık sürümden itibaren sunuluyor, bu yaklaşık 13.000 dolarlık giriş fiyatına denk gelir. Lidar 2026’da 90.000 yuandan başlayan otomobillere inmiş durumdadır. 12.000 yuanlık opsiyon ücreti 150 ile 200 dolarlık sensör fiyatının çok üzerindedir, otomobil üreticisi için lidarlı paket fiyatı artırılabilir bir marj kalemidir.
ABD Savunma Bakanlığı Hesai’yi 31 Ocak 2024’te 1260H listesine (ABD’de faaliyet gösteren Çinli askerî şirketler) aldı. Temmuz 2025’te bir bölge mahkemesi, askerî kullanım kanıtı bulunmadığı tespitine rağmen listelemeyi onadı. 2025 mali yılı savunma yetki yasası (NDAA) Pentagon’un Çin lidarı satın almasını yasakladı. 1260H listesi bir satış yasağı değildir, daha çok itibar ve yaptırım riski taşır. ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı BIS’in bağlantılı araç nihai kuralı 14 Ocak 2025’te açıklandı, 16 Ocak’ta Federal Register’da yayımlandı ve 17 Mart 2025’te yürürlüğe girdi. Kural Çin bağlantılı yazılımı 2027, donanımı 2030 model yılından itibaren yasaklıyor. Lidar kuralda adıyla geçmiyor. Kongre’deki Krishnamoorthi ve Moolenaar önerileri 18 Mayıs 2026 itibarıyla yasalaşmamıştır.
Hesai Mart 2025’te adı açıklanmayan büyük bir Avrupalı otomobil üreticisiyle çok yıllı bir anlaşma duyurdu. 20-F’ye göre Mayıs 2025’te Tayland’da bir fabrika binası kiraladı, bu yatırım sermaye harcaması planının parçasıdır. NVIDIA Ocak 2026’da Hesai’yi DRIVE Hyperion 10 platformunun lidar ortağı seçti (Hesai ve Nvidia ortaklığı). RoboSense de Dongfeng Nissan’a yaklaşık 1 milyon, FAW Toyota’ya beş yılda yaklaşık 1 milyon adet lidar tedarik edecek (15 Aralık 2025 tarihli EV Bülteni).