Şehir kademeleri — Çin şehirlerinin kademe sıralaması

Şehir kademeleri (city tiers, İngilizce kaynaklarda "tier 1", "tier 2" diye geçen sınıflama), Çin şehirlerinin ekonomik büyüklük, ticari yoğunluk, gelir düzeyi ve bölgesel etkiye göre birinci kademeden alt kademelere doğru sıralandığı hiyerarşidir. Konut fiyatı istatistiklerinde, perakende zincirlerinin mağaza planlarında, otomobil satış ağlarında ve internet platformlarının gelir dağılımında kullanılır. Çin'de aynı politika, ürün ve fiyat Pekin'de başka, bir ilçe şehrinde başka sonuç verdiği için konut, perakende ve otomotiv verileri kademeye göre ayrıştırılır. Dragonomi rapor özetlerinde terim en çok konut fiyatı verilerinde, tüketim şirketlerinin telekonferans notlarında ve "alt kademe şehirlere genişleme" stratejilerinde geçer.

Kademe tek bir resmî liste değildir. En az üç ayrı sınıflama vardır. Ulusal İstatistik Bürosu (NBS) aylık konut fiyatı istatistiğinde 70 şehri üç kademeye ayırır. Finans medyası Yicai'nin araştırma birimi Rising Lab her yıl 337 şehri altı kademeye böler. Şirketler ise mağaza ağlarını kendi tanımlarıyla sınıflar. Bir veri serisinde "üçüncü kademe" ifadesi geçtiğinde ilk soru bu yüzden hangi sınıflamanın kullanıldığıdır.

Kademe sistemi nasıl işler

Çin'in idari hiyerarşisi kademe sisteminden ayrıdır. İdari yapının en üstünde merkeze doğrudan bağlı dört belediye (Pekin, Şanghay, Tianjin, Chongqing) bulunur. Altında eyalet merkezleri dâhil il düzeyindeki (prefecture-level) şehirler, onların altında ilçe düzeyindeki şehirler gelir. Kademe ise bir statü değil, bir sıralamadır. Chongqing idari olarak Şanghay'la aynı basamakta olduğu halde hiçbir listede birinci kademe sayılmaz. NBS onu ikinci kademeye, Yicai 2025 sıralamasında yeni birinci kademeye koyar.

Birinci kademe üzerinde neredeyse tam uzlaşma vardır. Hem NBS'in hem Yicai'nin listesinde bu grup Pekin, Şanghay, Guangzhou ve Shenzhen'den oluşur. Ayrışma ikinci kademede başlar ve aşağı indikçe büyür.

NBS'in listesi, her ay yayımlanan "70 büyük ve orta ölçekli şehirde konut satış fiyatları" istatistiğinin altyapısıdır. NBS Şehir Dairesi başistatistikçisi Wang Zhonghua'nın 16 Mart 2026 tarihli yorumunun dipnotuna göre liste 4 birinci, 31 ikinci ve 35 üçüncü kademe şehirden oluşur. İkinci kademede Tianjin, Nanjing, Hangzhou, Ningbo, Hefei, Qingdao, Zhengzhou, Wuhan, Changsha, Chongqing, Chengdu, Xi'an, Kunming ve Haikou gibi eyalet merkezleri ve büyük liman şehirleri bulunur. Üçüncü kademede Tangshan, Wuxi, Xuzhou, Wenzhou, Quanzhou, Huizhou ve Sanya gibi şehirler yer alır. Bu liste sabittir, fiyat serileri yıllardır aynı şehirlerle hesaplanır.

Yicai ve Rising Lab'in hazırladığı Şehir Cazibesi Sıralaması ise piyasada "tier" denince çoğu zaman kastedilen listedir. 2025 baskısı 337 il düzeyi ve üstü şehri altı kademeye ayırdı. Liste her yıl yeniden hesaplanır, şehirler kademe atlar ya da düşer.

Şirket içi kademeler, perakende ve otomotiv şirketlerinin mağaza ağı ve yatırım planlarında kullandığı sınıflamalardır. Çoğu Yicai listesine yaslanır ama onunla birebir aynı değildir. Bazı şirketler birinci ve yeni birinci kademeyi ayrı gösterir, bazıları "üçüncü kademe ve altı" diye tek bir kova kullanır. İnternet ve tüketim sektöründe yaygın olan alt kademe pazar (sinking market, Çincede "aşağı inen pazar" anlamındaki deyimden) genellikle üçüncü kademe ve altındaki şehirlerle ilçe ve kasabaları birlikte anlatır.

Yicai sıralaması nasıl hesaplanır

Yicai kademesi hükümetin verdiği bir unvan değildir, özel bir medya kuruluşunun hesapladığı bileşik skordur. Yicai Global'in 28 Mayıs 2025 tarihli duyurusuna göre sıralama beş endekse dayanır. Ticari kaynak yoğunluğu şehirdeki marka mağazası ve alışveriş merkezi yoğunluğunu ölçer. Ağ merkezliği (city hub) şehrin ulaşım ağındaki düğüm rolüne bakar. Kent sakinlerinin hareketliliği insanların şehirde ne kadar harcadığını ve ne kadar hareketli olduğunu, yeni ekonomi rekabetçiliği teknoloji ve yeni iş modellerindeki ağırlığı, gelecek potansiyeli ise araştırma kapasitesi ve gelişme eğilimini yansıtır.

Ham veriler arasında marka mağazalarının dağılımı, yüksek hızlı tren kapsamı, Xiaohongshu (Çin'in yaşam tarzı paylaşım ağı) aktivitesi ve araştırma kurumu verileri bulunur. Endeksler temel bileşen analiziyle birleştirilir. Bu yöntem, çok sayıda değişkeni az sayıda ortak etkene indiren bir istatistik tekniğidir.

Yöntem kademe sisteminin karakterini açıklar. Sıralama tüketici markalarının gözünden yapılır. Bir şehrin kaç uluslararası marka mağazası barındırdığı, o şehri üst kademeye taşıyan girdilerden biridir. Kademe bu yüzden doğrudan gelir düzeyini değil, ağırlıkla ticari çekim gücünü ölçer. Bir markanın bir şehre girmesi o şehrin skorunu yükseltir, yükselen skor da başka markaların o şehri planlarına almasını kolaylaştırır.

Yicai'nin 2025'teki 15 yeni birinci kademe şehri sırasıyla Chengdu, Hangzhou, Chongqing, Wuhan, Suzhou, Xi'an, Nanjing, Changsha, Zhengzhou, Tianjin, Hefei, Qingdao, Dongguan, Ningbo ve Foshan'dır. Yeni birinci kademe kategorisi, dört büyük şehrin dışında kalıp ulusal ölçekte rekabet eden eyalet merkezlerini ve sanayi şehirlerini ayırmak için kullanılır. Listede eyalet merkezleri çoğunluktadır ama Suzhou, Dongguan, Foshan ve Ningbo gibi eyalet merkezi olmayan sanayi ve ihracat şehirleri de yer alır.

Resmî şehir ölçeği ve hukou farkı

Devletin şehirleri büyüklüğe göre ayırdığı resmî bir sistem de vardır ve kademe ile sık karıştırılır. Devlet Konseyi'nin 29 Ekim 2014 tarihli ve 20 Kasım 2014'te kamuoyuna duyurulan "Şehir Ölçeği Sınıflandırma Standardının Ayarlanması Bildirisi", şehirleri kent merkezindeki daimi nüfusa göre beş sınıfa ve yedi dilime ayırır. 500 binin altı küçük şehirdir ve 200-500 bin (I. tip) ile 200 binin altı (II. tip) diye ikiye bölünür. 500 bin ile 1 milyon arası orta şehirdir. 1-5 milyon arası büyük şehir sayılır ve kendi içinde 3-5 milyon (I. tip) ile 1-3 milyon (II. tip) diye ikiye ayrılır. 5-10 milyon arası özel büyük şehir, 10 milyonun üstü süper büyük şehir adını alır. Bu ölçek nüfusu sayar, ticari çekimi saymaz.

Ölçeğin pratik ağırlığı hukou üzerinden hissedilir. Hukou, bir kişinin hangi şehirde kamu hizmetlerinden, okul ve sağlık hakkından yararlanacağını belirleyen hane kaydı sistemidir. Devlet Konseyi'nin 31 Temmuz 2024'te yayımladığı insan merkezli yeni kentleşme beş yıllık eylem planı, kent merkezi nüfusu 3 milyonun altındaki şehirlerde hukou kısıtlarının tamamen kaldırılmasını, 3-5 milyon arasındaki şehirlerde gevşetilmesini öngördü. Plan, şehirlerin %90'ından fazlasının kısıtları kaldırdığını ya da gevşettiğini belirtir. Kentleşme oranını beş yılda yaklaşık %70'e çıkarmayı hedefler.

5 milyonun üstündeki şehirler bu gevşemenin dışında kaldı. Birinci kademenin dört şehri ve yeni birinci kademenin büyük kısmı bu gruba girer. Bu şehirlerde yerleşme hakkı genellikle sosyal sigorta süresi, eğitim ve istihdam gibi ölçütleri tartan puan sistemleriyle verilir. Yüksek kademeli bir şehre taşınmak bu yüzden hâlâ bir politika kapısından geçmeyi gerektirir. Kademe şehrin çekim gücünü, hukou ise o çekime ne kadar izin verildiğini gösterir. Satın alma kısıtları ile hukou kısıtları da farklı takvimlerle gevşer. Bir şehir konut alımını serbestleştirirken yerleşme hakkını sınırlı tutabilir.

Kademeler arasında ne değişir

Kademe aşağı indikçe Çin'in ekonomik coğrafyası değişir. Üst kademede kira, konut fiyatı ve maaşlar yüksektir, uluslararası markalar yoğundur, rekabet serttir. Alt kademede kira ve işgücü ucuzdur, marka yoğunluğu düşüktür, tüketici fiyata daha duyarlıdır. Bu yüzden bir şirketin "alt kademeye genişleme" kararı, daha düşük sepetle daha çok müşteriye ulaşma kararıdır. Mağaza başına satış genellikle düşer, ama kira ve kurulum maliyeti de düşer.

Kademe yatırımcı için üç işe yarar. Birincisi, konut fiyatlarında hangi şehir grubunun dibi gördüğünü ayırır. İkincisi, perakende ve otomotiv şirketlerinin büyümesinin nereden geldiğini, yani yeni mağazaların hangi şehirlerde açıldığını gösterir. Üçüncüsü, politika değişikliklerinin kimi etkilediğini ayırır, çünkü konut alım kısıtları ve hukou kuralları şehirden şehire farklıdır.

Ölçek de bu ilgiyi açıklar. NBS'in 28 Şubat 2026'da yayımladığı 2025 İstatistik Bülteni'ne göre 2025 sonunda kentleşme oranı (daimi nüfus bazında) %67,9'a, kentsel daimi nüfus 953,8 milyona ulaştı. 2025'te toplam perakende satışlar %3,7 artışla 50,12 trilyon yuan oldu. Bunun 43,30 trilyon yuanı kentsel (+%3,6), 6,82 trilyon yuanı kırsal (+%4,1) satışlardan geldi. Kırsalın payı yaklaşık %13,6'dır ama kırsal satışlar kentsel satışlardan hızlı büyüdü. Bu yarım puanlık fark, şirketlerin alt kademe pazara neden yöneldiğinin kısa bir özetidir.

Politika çerçevesi de kademe okumasını değiştiriyor. Merkezi Şehir Çalışmaları Konferansı 14-15 Temmuz 2025'te toplandı. Önceki toplantılar 2015 ve 1978'de yapılmıştı. Xinhua'nın aktardığı ve S&P China Ratings'in 16 Temmuz 2025 notunda özetlenen mesaja göre Çin'in kentleşmesi hızlı büyüme döneminden istikrarlı gelişme dönemine geçiyor. Şehir gelişiminin ağırlığı büyük ölçekli yeni genişlemeden mevcut yapı stokunun kalitesine ve kentsel yenilemeye kayıyor. Bu, yeni arsa ve yeni konutla büyüyen şehirler için yapısal bir yavaşlama anlamına gelir. Satılmamış stokun en uzun sürede eridiği alt kademe şehirler ile stoku birikmiş birinci kademe çevre halkaları bu kaymadan en çok etkilenecek yerler arasında sayılabilir.

NBS ve Yicai listeleri neden örtüşmez

NBS'in 70 şehir listesinde Suzhou, Dongguan ve Foshan yoktur. Üçü de Yicai'nin 2025 yeni birinci kademe listesindedir, Suzhou bu listede beşinci sıradadır. Yicai'nin ilk 19 şehri arasına koyduğu üç şehrin konut fiyatları resmî aylık endekste hiç izlenmez. Tersine, NBS'in üçüncü kademe listesinde Wuxi, Wenzhou, Quanzhou ve Huizhou gibi ekonomik olarak büyük şehirler bulunur. Wuxi, Yicai'nin 2024 sıralamasında yeni birinci kademedeydi.

Bu yüzden "NBS üçüncü kademesi" ile bir tüketim şirketinin "üçüncü kademesi" farklı evrenlerdir. NBS'in üçüncü kademesi, Yicai'nin 2024 listesinde yeni birinci kademede yer alan Wuxi gibi, Yicai ölçeğinde üst sıralara yakın şehirleri de içerir. Bir analist notu "üçüncü kademe konut fiyatları düştü" ile "üçüncü kademe mağaza satışları arttı" cümlelerini yan yana koyduğunda iki sayı aynı şehirleri anlatmıyor olabilir. Kademeler arası fiyat karşılaştırması bu liste uyumsuzluğunu taşır.

Yicai kademelerinin sınırı her yıl oynar. 2025 sıralamasında Foshan yeni birinci kademeye girdi. 2024'te bu gruptaki Wuxi 2025'in 15 şehri arasında yer almadı. Hefei 15. sıradan 11. sıraya çıkarak listenin on yıllık geçmişindeki en yüksek sırasına ulaştı ve Dongguan, Wuxi, Ningbo ile Qingdao'yu geçti. Yicai geçmiş yılları yeni kademelere göre yeniden sınıflamaz. Bir şirketin "yeni birinci kademe gelir payı" serisi bu yüzden listenin değiştiği yıllarda kırılma taşıyabilir. Şirketler hangi yılın listesini kullandığını çoğu zaman dipnotta bile yazmaz.

Konut fiyatlarında kademe okuması

NBS'in 16 Mart 2026'da yayımladığı Şubat 2026 verisi, kademe ortalamalarının neyi gizlediğini gösterir. Wang Zhonghua'nın yorumuna göre birinci kademede yeni konut fiyatı aylık bazda değişmedi, Ocak'ta %0,3 düşmüştü. İkinci kademede %0,2, üçüncü kademede %0,3 geriledi. 70 şehrin 10'unda fiyat arttı, 7'sinde değişmedi, kalan 53'ünde düştü.

Birinci kademe tek bir seri değil

Şanghay'da yeni konut fiyatı yıllık %4,2 yükselirken Shenzhen'de %5,5 düştü. Aynı kademenin içinde 9,7 puanlık makas var. Birinci kademe ortalaması olan -%2,2 dört şehrin hiçbirini doğru anlatmaz. Pekin ortalamaya yakın, Şanghay çok üstünde, Guangzhou ve Shenzhen ise belirgin biçimde altındadır.

Yeni konut ve ikinci el ters sıralanıyor

Yeni konutta yıllık sıralama beklenen hiyerarşiyi izler. Birinci kademe -%2,2 ile en iyi, üçüncü kademe -%4,0 ile en kötü durumdadır. İkinci elde tablo tersine döner. Birinci kademe yıllık -%7,6 ile en kötü seridir, ikinci kademe -%6,2, üçüncü kademe -%6,3'tür. Dört birinci kademe şehrinin hepsinde ikinci el yıllık düşüş %6'yı aşar.

Aylık ivmede ise birinci kademe yine öndedir. Şubat'ta ikinci el fiyatlar birinci kademede yalnızca %0,1 geriledi, Pekin ve Şanghay'da arttı. NBS'e göre birinci kademedeki aylık düşüş Ocak'a göre 0,4 puan daraldı. Kısacası momentum birinci kademe lehine, yıllık seviye ise aleyhinedir. "Çekirdek şehirler daha dirençli" tezi, hangi seriye ve hangi zaman ufkuna bakıldığına göre doğru ya da yanlış çıkar.

Yıllık ikinci el düşüşü birinci kademede bir süredir derinleşiyordu. Caixin'in 16 Aralık 2025'te aktardığı NBS verisine göre Kasım 2025'te dört birinci kademe şehirde ikinci el fiyatların yıllık düşüşü %7'ye ulaştı, Ekim'de %5,8'di. Oysa Dragonomi'nin Eylül 2025 verisini aktaran 20 Ekim 2025 tarihli Çin konut tablosu notunda ikinci el düşüş hâlâ "alt kademe daha kötü" kalıbındaydı, yani en hafif düşüş birinci kademede, en sert düşüş üçüncü kademedeydi. Aynı notta 70 şehrin 63'ünde yeni konut fiyatının aylık bazda gerilediği aktarıldı. Notta ikinci el rakamlarının aylık mı yıllık mı olduğu belirtilmediği için iki dönem sayısal olarak kıyaslanamaz. Yine de yön değişikliği açıktır, Şubat 2026'da yıllık ikinci el sıralaması birinci kademe aleyhine dönmüştür.

Yeni konut endeksi karışıma duyarlı

Şanghay'ın yeni konuttaki güçlü görüntüsünün bir kısmı yapısaldır. 36Kr'ın Ağustos 2025 yeni konut fiyatlarına dair analizine göre Şanghay o ay yıllık %4,8 artış gösterirken 90 metrekarenin altındaki yeni konutlarda artış %3,8'de kaldı. Satışa çıkan projelerde 144 metrekarenin üstündeki büyük daireler ve "iyileştirilmiş konut" (ikinci ya da daha büyük evini arayan alıcıya yönelik ürün) ağırlıktaydı. Yeni konut endeksi bu yüzden saf bir fiyat endeksi değildir. Bir şehirde lüks proje arzı artınca o şehir endekste "yükseliyor" görünür. İkinci el serisi bu karışım etkisinden daha az etkilenir.

Stok, başlangıçlar ve ticari alan

Satılmamış stok artık alt kademeye özgü bir sorun değildir. Caixin Global'in 15 Aralık 2025'te aktardığı sektör verisine göre birinci kademede yeni konut stokunun erime süresi yaklaşık 27 aya çıktı ve bu en az yedi yılın en uzun düzeyiydi. Bazı üçüncü ve dördüncü kademe şehirlerde süre 30 ayı aşıyordu. İlk 100 şehirde Kasım 2025 itibarıyla stok 27,4 ayda eriyordu. Aynı kaynak sağlıklı sınırı genellikle 12-14 ay olarak verir. Birinci kademe ile alt kademe arasındaki stok farkı böylece birkaç aya indi.

Arz tarafındaki düşüş ulusal ölçekte sürüyor. JPMorgan'ın Kasım 2025 NBS verisine dair değerlendirmesine göre yeni konut başlangıçları yıllık %28 geriledi, Ekim'de düşüş %25'ti. Ticari gayrimenkulde de birinci kademe zayıftır. Dragonomi'nin 8 Eylül 2025 tarihli ofis kiraları notunda aktarılan Savills verisine göre Haziran 2025 sonunda ofis boşluk oranı Shenzhen'de %30,6, Şanghay'da %23,7, Guangzhou'da %22,6, Pekin'de %19,6'ydı. Savills'e göre dört şehirde A sınıfı ofis kiraları 2020'den bu yana yaklaşık %20 ile %40 arasında düştü.

Birinci kademenin içinde çekirdek ve çevre

Birinci kademede konut politikası artık şehir bazında değil, şehir içi halka bazında yürüyor. Ağustos ve Eylül 2025'te üç birinci kademe şehir dış bölgelerdeki kısıtları gevşetti. Caixin'in aktardığına göre Pekin Ağustos'ta 5. Çevre Yolu dışında konut sayısı sınırını kaldırdı. Şanghay 25 Ağustos'ta Dış Halka dışında alım sınırını kaldırdı ve sosyal sigorta eşiğini düşürdü. Shenzhen 5 Eylül'de kısıtları yalnızca çekirdek bölgelerde bıraktı. Guangzhou kısıtları daha önce tamamen kaldırmıştı.

Pekin'in 25 Aralık 2025 gevşetmesi bu ayrımın ölçeğini gösterdi. Caixin Global'e göre 2025'te Pekin'deki yeni konut satışlarının %80'inden fazlası ve ikinci el işlemlerin yarısından fazlası 5. Çevre Yolu dışında gerçekleşmişti. Yani kısıtların sürdüğü çekirdek bölgeler hacmin azınlığıydı. Pekin'de yeni konut satışları 2025'in ilk 11 ayında yıllık %12,4 düşmüştü. Dış halkada Pekin fiilen bir ikinci kademe şehir gibi işliyor.

Şanghay 25 Şubat 2026'da yedi maddelik yeni bir paket açıkladı. Şanghay Belediyesi'nin duyurusuna göre 27 Şubat'tan itibaren Dış Halka içinde konut almak isteyen yerel olmayanlar için sosyal sigorta ya da vergi ödeme süresi şartı 3 yıldan 1 yıla indi. Üç yıl ödeme yapanlar çekirdek bölgede ikinci bir konut alabilir hâle geldi. Beş yıllık oturma iznine sahip olanlar vergi şartı aranmadan bir konut alabiliyor. Bu kurallar hukou benzeri süre eşikleriyle çalışır. Kademe yalnızca fiyat değil, kimin nerede ev alabileceği sorusunu da belirler.

Yatırımcı açısından sonuç şudur. "Birinci kademede kısıtlar gevşedi" haberi, hacmin zaten büyük kısmının gerçekleştiği çevre halkalar için yeni bir şey söylemeyebilir. Etkiyi ölçmek için gevşemenin hangi halkayı kapsadığına ve o halkanın işlem payına bakmak gerekir.

Gecekondu dönüşümü ve alt kademe konut patlaması

Alt kademe şehirlerin konut piyasası 2016-2018'de organik talepten değil, merkez bankası fonlu bir programdan beslenen bir yükseliş yaşadı. 2014-2018 döneminde Çin, gecekondu dönüşüm programını (shantytown redevelopment) nakit tazminatla yürüttü. Program, Çin Halk Bankası'nın (PBoC) PSL (pledged supplementary lending, teminatlı ek kredi) aracıyla finanse edildi. Caixin Global'in 28 Haziran 2018 tarihli haberine göre PBoC 2016'da 971,4 milyar yuan, 2017'de 635 milyar yuan PSL kullandırdı. Shenwan Hongyuan'ın hesabına göre 2015-2018 döneminde gecekondu dönüşümü için verilen özel krediler toplam 4,53 trilyon yuana ulaştı.

Mekanizma basitti. Evleri yıkılan haneler konut yerine nakit aldı ve bu nakdi çoğunlukla aynı şehirde yeni konuta yatırdı. Üçüncü ve dördüncü kademe şehirlerde satılmamış stok hızla eridi, fiyatlar sıçradı. 2019'da yerel yönetimler programın ölçeğini küçülttü ve bu itici güç tekrarlanmadı. Alt kademe konut piyasasının sonraki yıllardaki zayıflığının bir kısmı, bu merkez bankası fonlu talebin geri çekilmesiyle ilgilidir.

Bu dönemin en büyük kazananı alt kademeye yoğunlaşan geliştiricilerdi, sonraki dönemin en büyük kaybedeni de onlar oldu. SCMP'nin 2023'teki haberine göre Country Garden 2022'de satışlarının %62'sini üçüncü ve dördüncü kademe şehirlerden yaptı ve arazi rezervinin dörtte üçünden fazlasını bu şehirlerde tutuyordu. Birinci ve ikinci kademe şehirlerin arazi rezervindeki payı yaklaşık %13'tü. Şirket 2023'te üçüncü ve dördüncü kademede arazi alımını durdurdu. Country Garden örneği, geliştiricilerin değerlemesinde arazi rezervinin kademe dağılımının neden ayrı bir risk kalemi olarak okunduğunu gösterir. Aynı mantık bankaların konut ve KOBİ kredilerinde de geçerlidir, alt kademe ağırlıklı portföyler takipteki kredi oranı açısından ayrı izlenir.

Tüketimde ters piramit

Franchise modeliyle büyüyen tüketim zincirlerinde kademe piramidi tersine döner. Mixue'nun (Mixue Bingcheng) 30 Haziran 2025 itibarıyla açıkladığı mağaza dağılımı bunun en net örneğidir.

Düşük fiyatlı içecek modeli, kiranın ve işgücünün ucuz olduğu şehirlerde kârlıdır. Mağaza sayısı birinci kademede değil, alt kademede büyür.

Üst segmentten gelen markalar için alt kademe genişlemesinin fiyatı ortalama sepettir. Starbucks'ın Eylül 2025'te biten 2025 mali yılı sonuçlarına göre Starbucks China mağaza sayısı 7.596'dan 8.011'e çıktı (+%5, yıl boyunca net 415 mağaza). Şirket dördüncü çeyrekte 47 yeni ilçe düzeyi şehre girdi. Aynı çeyrekte aynı mağaza satışları %2 arttı. Bu artışın arkasında %9 işlem artışı ve %7 sepet düşüşü vardı. Tüm yılda karşılaştırılabilir satışlar %1 geriledi, ortalama sepet %5 düştü. Starbucks resmî tablolarında kademe dağılımı vermez, yalnızca şehir sayısını açıklar. Yine de işlem artarken sepetin düşmesi, aşağı kademeye inmenin fiyat bedelini gösterir.

Yum China 2025'te 1.706 net yeni mağazayla rekor kırdı. Şirketin Şubat 2026 başında açıkladığı sonuçlara göre yıl sonunda 18.101 mağazası vardı, bunların 12.997'si KFC (+1.349), 4.168'i Pizza Hut (+444). 2026 için 1.900'den fazla net yeni mağaza ve 20.000'in üzerinde mağaza hedefliyor. Dragonomi'nin YUMC telekonferans notuna göre yeni mağazalarda franchise oranının %40-50'ye çıkması bekleniyor ve Pizza Hut, WOW formatıyla 2025'te 100'den fazla yeni şehre girdi. Franchise payının artması, alt kademe büyümesinin sermaye harcaması yükünü franchise ortağına aktarır ve şirketin serbest nakit akışını korur. Aynı notta analistlerin alt kademede salonda yemek ile paket servis dengesini sorduğu aktarılır. Yönetim teslimatın büyümeyi sürdürdüğünü, salonda yemeğin KFC'de %30, Pizza Hut'ta %45 pay tuttuğunu ve alt kademe şehirlerde bu payın daha yüksek olabileceğini söyledi.

Luckin Coffee 2025'in üçüncü çeyreği sonunda 29.214 mağazaya ulaştı. SEC'e sunduğu bültene göre bunların 18.882'si şirket işletmeli, 10.332'si ortaklık (franchise benzeri) mağazaydı. Çeyrekte net 3.008 mağaza eklendi, 2.979'u Çin'deydi. Şirket, fiyat savaşının yavaşlamasıyla alt kademe şehirlerde yayılmayı hızlandırdığını belirtti. Kademe dağılımı açıklanmasa da toplamın yaklaşık %35'ini oluşturan ortaklık mağazaları, şirketin küçük şehirlere ortak sermayesiyle girdiği kanaldır.

İnternet platformları kademeyi gelir payıyla raporlar. Dragonomi'nin Kanzhun dördüncü çeyrek telekonferansı notuna göre BOSS Zhipin'in sahibi Kanzhun'da üçüncü ve alt kademe şehirlerin gelire katkısı dört yılda iki katına çıkarak %25'e ulaştı. 100'den az çalışanı olan KOBİ'lerin gelir katkısı ilk kez %50'yi aştı. Bir önceki çeyrekte de birinci kademede talep toparlanırken alt kademenin payı yükselmeye devam etmişti. Bu, alt kademe payının birinci kademe zayıflığının yan ürünü değil, yapısal bir kayma olduğunu düşündürür. JD.com da dördüncü çeyrek telekonferansında Jingxi platformuyla alt kademe şehirlerde kullanıcı tabanını genişlettiğini anlattı.

Alt kademe pazar kavramı en çok Pinduoduo ile özdeşleşir. Daxue Consulting ve 36Kr derlemeleri "sinking market" terimini Pinduoduo ve Kuaishou bağlamında tanımlar. Dragonomi'nin PDD dördüncü çeyrek telekonferansı notuna göre şirket ücretsiz köy teslimatı projesiyle 10'dan fazla eyalette ilçe düzeyinde aktarma depoları ve köy düzeyinde teslim noktaları kurdu. Platform köye teslimatın ikinci aşamasındaki nakliye ücretini üstleniyor. Alt kademenin lojistik maliyeti burada doğrudan platformun gider kalemine dönüşür.

Üst kademeye dönüş ve lüksün ikinci kademeye kayması

On yıl boyunca perakendede ana strateji aşağı doğru yayılmaktı. 2025-2026'da bazı şirketler bu yönü tersine çevirdi. Dragonomi'nin 8 Ocak 2026 tarihli Miniso strateji değişikliği notunda aktarılan Bloomberg Intelligence yorumuna göre Miniso artık alt kademe şehirlere yayılmak yerine birinci ve ikinci kademe şehirlerin alışveriş bölgelerinde büyük mağazalar açıyor. Aynı nota göre Çin'deki 4.400'den fazla mağazanın 4.358'i bayiler tarafından işletiliyor ve 2025'in ilk çeyreğinde 111 net kapanış vardı. Şirketin 31 Mart 2026'daki dördüncü çeyrek telekonferansına göre 2025 sonunda Çin anakarasında 26 "MINISO Land" mağazası vardı. Bu mağazalar Pekin, Şanghay, Guangzhou ve Shenzhen'in yanında Haikou, Guiyang, Urumqi ve Nantong'da da bulunuyor. Aynı görüşmede Nantong mağazasının bulunduğu alışveriş merkezinin trafiğini yıllık %80 artırdığı belirtildi.

Li Auto'nun stratejisi iki yönlüdür. Şirket 31 Aralık 2025 itibarıyla 159 şehirde 548 perakende mağaza ve 561 servis merkezine sahipti. "Yüz Şehir Yıldız Planı" ile üçüncü ve dördüncü kademede ortaklarla maliyet paylaşımlı küçük mağazalar kuruyor. CarNewsChina ve CnEVPost'un Ocak 2026 haberlerine göre aynı dönemde birinci ve ikinci kademe alışveriş merkezlerindeki yaklaşık 100 düşük verimli mağazayı 2026'nın ilk yarısında kapatmayı planlıyor. Şirket "toplu kapanış" haberini yalanladı, sınırlı sayıda kapanışı doğruladı. Li Auto 2025'te 406 bin araç teslim etti. Aynı marka üst kademede pahalı alışveriş merkezi kirasından çıkarken alt kademede ortak sermayesiyle büyüyor. Bu örnekte kademe tercihini kira maliyeti ve mağaza verimliliği belirliyor.

Lüks tüketimde ağırlık ikinci kademeye kaydı. SCMP ve Jing Daily'nin derlediği verilere göre Nanjing'deki Deji Plaza 2024'te 24,5 milyar yuan satışla Pekin SKP'yi (22,2 milyar yuan) geçerek Çin'in en yüksek satışlı üst segment alışveriş merkezi oldu. Louis Vuitton, La Beauté güzellik hattını Çin'de ilk olarak Nanjing Deji'de başlattı. Dragonomi'nin 28 Ocak 2026 tarihli Ekonomi Bülteni, Nanjing ve Changsha gibi şehirlerin lüks harcamada Pekin ve Şanghay'ı geçtiğini aktarır. Açıklamalardan biri, orta üst gelirli hanelerin yaşam maliyeti düşük şehirlerde kalıp yüksek harcamalarını yerelde yapmasıdır.

Yabancı markalar da kademe dilini kullanır. Dragonomi'nin LULU ikinci çeyrek notunda Lululemon "birinci kademe şehirlerde makro yavaşlama sinyalleri" bildirmiş ve 2025 Çin büyüme tahminini %20-25'e çekmişti. Bir sonraki üçüncü çeyrek notunda Çin anakarası geliri %46 arttı ve şirket tüm şehir kademelerinde başarılı olduğunu söyledi. Hizmet işlerinde sıra farklıdır. Beke'nin (KE Holdings) yönetimi, Dragonomi'nin Beke üçüncü çeyrek notuna göre tadilat işinde "önce çekirdek şehirlerde olgunlaşma, ardından yaygınlaşma" stratejisini anlattı. Tadilat gibi yerel ekip ve tedarikçi ağı isteyen bir hizmet, alt kademeye ancak üst kademede yoğunluk kurulduktan sonra iniyor.