İçeriğe geç

Analog çip — Sinyal zinciri ve güç yönetimi

Analog çip, sıcaklık, ses, basınç ya da gerilim gibi sürekli değişen fiziksel büyüklükleri işleyen ve elektronik sistemlere giden gücü düzenleyen entegre devredir. İki ana ailesi sinyal zinciri çipleri ile güç yönetimi çipleridir.

Analog çip (analog integrated circuit, analog entegre devre), sıcaklık, ses, basınç, ışık ya da gerilim gibi sürekli değişen fiziksel büyüklükleri algılayan, yükselten, dönüştüren ve elektronik bir sisteme giden gücü düzenleyen entegre devredir. Otomobilde, fabrika makinesinde, telefonda, tıbbi cihazda ve veri merkezi sunucusunda bulunur. İşlemci ne kadar hızlı olursa olsun, gerçek dünyayla konuşmak ve doğru gerilimle beslenmek için analog çiplere muhtaçtır. WSTS verilerine göre 2025’te 85,6 milyar dolarlık bir pazardır. Dragonomi rapor özetlerinde terim çoğunlukla Texas Instruments, Analog Devices ve SG Micro gibi şirketlerin bilanço notlarında, Çin’in ABD menşeli analog çiplere açtığı damping soruşturmasında ve yapay zekâ veri merkezlerinin güç yönetimi talebinde geçer.

Künye
Açılım Analog integrated circuit (analog IC)
Türkçe karşılık Analog entegre devre, analog yarı iletken
Ana aileler Sinyal zinciri çipleri (ADC, DAC, yükselteç, arayüz) ve güç yönetimi çipleri (PMIC, DC-DC dönüştürücü, gate driver)
Kullanım alanı Sanayi, otomotiv, kişisel elektronik, veri merkezi, iletişim ekipmanı
Başlıca üreticiler Texas Instruments, Analog Devices, Infineon, STMicroelectronics, NXP, Monolithic Power Systems, SG Micro
İlk ticari kullanım 1960’ların ortası, ilk yaygın kullanılan monolitik işlemsel yükselteç Fairchild μA709 (1965)
Pazar büyüklüğü 85,6 milyar $ (WSTS, 2025), 92,0 milyar $ öngörü (WSTS, 2026)

Analog ile dijital arasındaki fark

Gerçek dünyadaki sinyaller süreklidir. Bir odanın sıcaklığı 21 dereceden 22 dereceye atlamaz, aradaki her değerden geçerek yükselir. Mikrofonun zarı sesle birlikte kesintisiz titreşir. Analog devre bu sürekli değişimi olduğu gibi, gerilim ya da akım dalgası olarak işler.

Dijital devre ise dünyayı sıfır ve birlerle görür. İşlemci, bellek ve grafik kartı yalnızca iki durumu ayırt eden milyarlarca transistörden oluşur. Bu yaklaşım hesaplamada çok güçlüdür ama bir termometreyi okuyamaz, hoparlörü süremez, batarya gerilimini işlemcinin istediği düzeye indiremez. Bu işleri analog çipler yapar.

Bu iş bölümü çipin tasarımını da değiştirir. Dijital çipte transistör ne kadar küçülürse o kadar iyidir, çünkü aynı alana daha çok mantık sığar. Analog çipte transistör bir anahtardan çok hassas bir ölçüm aracı gibi çalışır. Gürültü, ısıya bağlı kayma, eşleşme hatası ve yüksek gerilime dayanıklılık, boyuttan daha önemlidir. Bu nedenle analog çipler çoğunlukla 40 nm ve üzerindeki olgun proses düğümlerinde, bazen 180 nm ya da daha eski teknolojilerle üretilir. En ileri düğüm analog için çoğu zaman dezavantajdır.

Bir elektrikli otomobil iş bölümünü somut biçimde gösterir. Batarya yönetim sistemi hücrelerin gerilimini hassas ölçüm çipleriyle izler, dönüştürücüler bu ölçümü sayıya çevirip mikrodenetleyiciye gönderir. Motoru döndüren güç transistörlerini ise aradaki sürücü çipleri açıp kapatır. Ekranlar, kameralar ve radar kendi gerilimlerini güç yönetimi çiplerinden alır. Dijital beyin tek bir çipte toplanabilir, analog işler ise aracın her köşesine dağılmış onlarca çipe bölünür. Analog pazarın büyüklüğü bu dağınıklıktan gelir.

Bir analog çipin değeri tasarımcısının deneyiminden gelir. Dijital tasarımda otomatik araçlar devreyi büyük ölçüde kendileri yerleştirir. Analog tasarımda ise her transistörün boyu, yerleşimi ve komşusuyla etkileşimi elle ayarlanır. Sektörün yeni girişe kapalı olmasının ve kâr marjlarının yüksek kalmasının başlıca nedeni budur.

Sinyal zinciri çipleri

Sinyal zinciri (signal chain), bir fiziksel olayın ölçülüp sayıya dönüştürülmesi ve gerekirse yeniden fiziksel bir etkiye çevrilmesi için arka arkaya dizilen devrelerin bütünüdür. Sinyal zinciri bir çip sınıfının adıdır. Tipik bir zincir sensörle başlar, yükselteçle güçlenir, filtreden geçer, dönüştürücüyle sayıya çevrilir ve işlemciye ulaşır. Dönüş yolunda ise işlemcinin ürettiği sayı yeniden analog sinyale çevrilir.

Yükselteç (amplifier), zayıf bir sinyali güçlendiren devredir. Bir termokupl ya da gerinim ölçerin ürettiği sinyal birkaç milivolt düzeyindedir. Bu sinyal ölçülebilir hale gelmeden önce yüzlerce kat büyütülmelidir. Analog dünyanın en temel yapı taşı işlemsel yükselteç (operational amplifier, op-amp) devresidir. Fairchild’ın 1965’te çıkardığı μA709 ve 1968’de çıkardığı μA741, ilk yaygın kullanılan monolitik işlemsel yükselteçlerdi. μA741’in türevleri 2026’da hâlâ üretilir.

ADC (analog-to-digital converter, analogdan sayısala dönüştürücü), sürekli bir sinyali belirli aralıklarla örnekleyip her örneği bir sayıya çeviren çiptir. İki temel ölçüsü vardır. Çözünürlük, sinyalin kaç basamaklı bir sayıyla ifade edildiğini gösterir ve bit cinsinden verilir. Örnekleme hızı ise saniyede kaç ölçüm alındığını gösterir. Bir tartı yavaş ama çok hassas ölçüm ister, bir radar ise saniyede milyarlarca örnek. Bu iki uç çok farklı devre mimarileri gerektirir.

DAC (digital-to-analog converter, sayısaldan analoga dönüştürücü), ters yönde çalışır. Kulaklıktaki sesi, motor sürücüsündeki kontrol sinyalini ya da kablosuz vericideki dalga biçimini üretir.

Arayüz çipleri (interface IC) ise sinyalin bir devreden ötekine güvenle taşınmasını sağlar. Otomobildeki CAN hattı, sanayideki RS-485 ya da USB bağlantısı için gerilim düzeylerini çeviren, gürültüye karşı koruyan ve yalıtan çipler bu gruptadır. Arayüz çipleri, Çin’in 2025’te açtığı damping soruşturmasının da iki hedefinden biridir.

Sinyal zinciri çiplerinin ortak özelliği, ürün çeşitliliğinin çok yüksek olmasıdır. Her uygulama farklı bir hassasiyet, hız ve güç dengesi ister. Texas Instruments’ın 10-K raporuna göre şirketin 80 binden fazla ürünü vardır. Aynı çipte analog ve dijital devreyi birleştiren ürünlere karma sinyal (mixed-signal) denir. Analog Devices gelirinin neredeyse tamamını analog ve karma sinyal ürünlerden elde eder.

Güç yönetimi çipi (PMIC)

Güç yönetimi çipi (power management IC, PMIC), bir güç kaynağından gelen elektriği sistemin farklı bölümlerinin istediği gerilim ve akıma dönüştüren, dağıtan ve denetleyen çiptir. Bir telefonun bataryası yaklaşık 3,7 volt verir. Oysa işlemci çekirdeği 1 voltun altında, ekran ve radyo ise başka gerilimlerde çalışır. PMIC bu gerilimleri üretir, hangi bölümün ne zaman açılıp kapanacağını sıralar, bataryanın şarjını yönetir ve aşırı akıma karşı korur.

Güç yönetimi ailesinde birkaç temel yapı vardır. Doğrusal regülatör (LDO), fazla gerilimi ısıya çevirerek düşürür. Basit ve sessizdir ama verimi düşüktür. Anahtarlamalı DC-DC dönüştürücü ise gerilimi çok hızlı açıp kapatarak ve bir bobinle süzerek dönüştürür. Verimi yüksektir, ama tasarımı daha zordur ve gürültü üretir. Gate driver (kapı sürücüsü), büyük güç transistörlerinin açılıp kapanmasını yöneten küçük bir kontrol çipidir.

Verim farkı basit bir hesapla görülür. Bir doğrusal regülatör 3,7 voltu 1 volta indirirken çıkıştaki akım kadar akımı girişten çeker. Verim kabaca çıkış geriliminin giriş gerilimine oranıdır, yani 1 bölü 3,7, yaklaşık %27. Gücün dörtte üçe yakını ısı olarak kaybolur. İyi tasarlanmış bir anahtarlamalı dönüştürücü aynı işi %90 civarında verimle yapabilir. Batarya ömrünü ve veri merkezinin soğutma faturasını bu fark belirler.

Burada en sık karışan sınır, PMIC ile güç yarı iletkeni arasındadır. Güç yarı iletkeni, yani MOSFET, IGBT ya da silisyum karbür (SiC) transistör, yüksek akımı fiilen taşıyan ve anahtarlayan ayrık elemandır. PMIC ve gate driver ise bu anahtarı ne zaman, ne kadar süreyle açacağını belirleyen kontrol katmanıdır. Düşük güçlü uygulamalarda ikisi aynı çipte birleşir. Bir elektrikli aracın invertöründe ya da veri merkezi güç kaynağında ise ayrı ayrı alınır. WSTS’nin analog rakamına da güç transistörleri girmez, onlar ayrık yarı iletkenler başlığında sayılır.

Güç yönetimi, analog pazarın en hızlı değişen bölümüdür. Yapay zekâ veri merkezlerinde raf başına güç arttıkça elektriği az kayıpla dönüştürmek ayrı bir mühendislik alanına dönüştü ve bu alan analog şirketlerinin yeni büyüme kaynağı oldu.

Neden ayrı bir iş modeli

Analog sektörü yarı iletken sanayisinin en eski koludur ve şirketleri bellek ya da işlemci şirketlerinden belirgin biçimde farklı çalışır.

Birincisi, ürün ömrü çok uzundur. Bir işlemci iki üç yılda eskir. Bir sanayi otomasyon sistemine ya da otomobile tasarlanmış bir yükselteç ise on beş yirmi yıl boyunca aynı haliyle sipariş edilebilir. Texas Instruments’ın 10-K raporu, yüksek performanslı analog ürünlerinde yaşam döngüsünün genellikle 10 yılı aştığını ve bazı ürünlerin on yıllarca gelir ürettiğini söyler. Müşteri onaylı bir çipi değiştirmek istemez, çünkü değişiklik tüm sistemin yeniden test edilmesi demektir. Bu yapışkanlığa tasarım kazanımı (design win) denir. Çipi seçen çoğu zaman markanın mühendisidir, kartı dizen OEM ve ODM üreticisi de onaylı parça listesine uymak zorundadır. Bu yüzden bir çip bir ürünün tasarımına girdiğinde, o ürün üretildiği sürece gelir getirir.

Bu uzun ömrün sayısal karşılığı ise bilinmez. Ne Texas Instruments ne de Analog Devices, 10 ya da 20 yaşından eski ürünlerin gelirdeki payını açıklar. Son alım (last-time-buy) uygulamalarına ya da eski parçalara uygulanan fiyat primlerine dair de yayımlanmış bir rakam yoktur. Dolaşımdaki bu tür oranların kamuya açık kaynağı yoktur.

İkincisi, müşteri ve ürün sayısı çok yüksektir. Texas Instruments’ın 10-K raporuna göre şirketin 100 binden fazla müşterisi vardır ve gelirin yarısı ilk 50 müşterinin dışından gelir.

Üçüncüsü, büyük oyuncuların çoğu kendi fabrikasına sahip entegre üreticidir (integrated device manufacturer, IDM). Texas Instruments, Infineon ve STMicroelectronics çiplerinin büyük bölümünü kendi fablarında üretir. SG Micro ve Monolithic Power Systems gibi fabless, yani fabrikası olmayan ve üretimi dökümhanelere veren tasarım şirketleri ise fason üretime dayanır. Analog Devices ikisinin arasında duran hibrit bir model izler. Olgun düğüm, ekipmanı amorti olmuş eski fabrikalarda bile kârlı üretim yapılabilmesini sağlar.

Dördüncüsü, analog büyümesi yavaş ama istikrarlıdır. Pazar, büyük teknoloji sıçramalarıyla değil, ekonominin genel elektrifikasyonuyla büyür. Bu yüzden analog hisseleri çoğunlukla sanayi döngüsünün bir ölçüsü gibi işlem görür. Kısa ve uzun döngülü sanayi ayrımında analog, sanayi siparişlerine yakın seyreden kısa döngülü tarafa daha yakındır.

Kimler üretiyor ve rakamlarla pazar

WSTS’nin Aralık 2025’te yayımladığı sonbahar tahminine göre analog pazarı 2023’te %8,7 küçülerek 81,2 milyar dolara indi. 2024’te %2,0 daha daralıp 79,6 milyar dolara geriledi. 2025’te %7,5 büyüyerek 85,6 milyar dolara çıktı, WSTS 2026 için de yine %7,5 büyümeyle 92,0 milyar dolar öngörüyor. Aynı tahmine göre toplam yarı iletken pazarı 2025’te %22 büyüyerek 772 milyar dolara ulaştı ve 2026’da 975 milyar dolara çıkması bekleniyor. Analog toplamın yaklaşık %11’ini oluşturuyor. 2023 ve 2024’te iki yıl üst üste küçülen analog, 2025’te bellek ve mantık çiplerinin çok gerisinde kaldı.

Şirket ve dönem Gelir Analog ağırlığı Son pazar dağılımı
Texas Instruments, 2025 17,68 milyar $ Analog segmenti 14,01 milyar $ (%79) Sanayi %33, otomotiv %33, kişisel elektronik %21, veri merkezi %9, iletişim %3
Analog Devices, Kasım 2025’te biten mali yıl Yaklaşık 11,0 milyar $ (+%17) Neredeyse tamamı analog ve karma sinyal Sanayi %45, otomotiv %30, iletişim %13, tüketici %13
SG Micro, 2025 3,9 milyar RMB (+%16,5) Sinyal zinciri ve güç yönetimi Sanayi %55, ağ ve hesaplama %15’in üzeri, otomotiv %7

Tabloya göre Analog Devices sanayiye daha ağırlıklı, Texas Instruments ise otomotiv ve kişisel elektroniğe daha açıktır.

Çin bu pazarın en büyük tüketicisidir. Yicai’nin aktardığı verilere göre Çin analog pazarı 2024’te 300 milyar yuanı aştı ve yerli üreticilerin karşılama oranı yaklaşık %16’da kaldı.

300 mm fab ekonomisi ve muhasebe tuzakları

Analogda yüksek marjın kaynağı eskiden eski fabrikalarda ucuz üretimdi. Texas Instruments bu denklemi değiştirmeye çalışıyor. Şirketin 10-K raporuna göre 300 mm wafer üzerinden çıkan paketlenmemiş bir çip, 200 mm wafer’dakine göre yaklaşık %40 daha ucuzdur. Şirket bu farkı kalıp boyutuna, verime ve fabrika doluluğuna bağlı yapısal bir karşılaştırma olarak verir. Bu strateji üç muhasebe etkisi yaratır ve üçü de marj okumayı zorlaştırır.

Boş kapasite doğrudan gider yazılır

Texas Instruments’ın 10-K raporuna göre kullanılmayan kapasitenin maliyeti oluştuğu dönemde gider yazılır. Fabrika yüklemesi düştüğünde sabit maliyet daha az çipe yayılır ve birim maliyet yükselir. Bu yüzden şirketin brüt marjı 2025’te gelir artarken düştü, 2024’teki %58,1’den %57,0’ye indi. Şirket düşüşü planlı kapasite genişlemesinin maliyetine bağladı ve artan fabrika yüklemelerinin bunu kısmen dengelediğini söyledi.

Texas Instruments boş kapasite maliyetinin dolar tutarını ayrı bir satır olarak vermez. Çeyreklik açıklamalarda yalnızca yükleme etkisinin marj üzerindeki yönü anlatılır. Çağrı özetlerine göre 2024’ün ilk çeyreğinde brüt marj yıllık bazda 820 baz puan gerileyerek %57’ye düştü ve yönetim bunun yalnızca bir kısmını düşük yüklemeye bağladı. Bir analist boş kapasite yükünü bu yüzden marj köprüsünden tahmin etmek zorundadır.

CHIPS teşviki amortismanı düşürüyor

ABD’nin CHIPS Yasası kapsamında alınan duran varlık teşvikleri, Texas Instruments’ın bilançosunda gelir olarak kaydedilmez, ilgili makinenin defter değerinden düşülür. Defter değeri düşük olan makine daha az amortisman yazar. Bu da satışların maliyetini azaltır ve brüt marjı yükseltir. Şirketin 10-K raporuna göre bu yolla kümülatif defter değeri düşüşü 4,51 milyar dolara ulaştı, bunun 1,37 milyar doları 2025’te gerçekleşti. Amortisman düşüşünün 2025’te satışların maliyetine katkısı 353 milyon dolar oldu. Bu tutar 17,68 milyar dolarlık gelirin yaklaşık %2’sidir. Teşvik olmasaydı 2025 brüt marjı kabaca %55 düzeyinde kalırdı.

Doğrudan fon 1,6 milyar dolara kadar çıkabiliyor ve geri alım (clawback) hükümleri içeriyor. Şirket 2026’nın ilk çeyreğinde Sherman fabrikasındaki üretim başlangıcı nedeniyle 555 milyon dolar tahsil etti.

Serbest nakit akışı tanımı teşviki içeriyor

Texas Instruments’ın serbest nakit akışı tanımı, işletme nakit akışından sermaye harcamasını düştükten sonra CHIPS teşvik tahsilatını geri ekler. 2025’te işletme nakit akışı 7,15 milyar dolar, sermaye harcaması 4,55 milyar dolardı ve fark 2,60 milyar dolar eder. Şirketin açıkladığı serbest nakit akışı ise 2,94 milyar dolardır, yani aradaki yaklaşık 0,34 milyar dolar teşvik tahsilatından gelir. Açıklanan rakam gelirin %16,6’sına denk gelir. Teşvik hariç tutulduğunda oran yaklaşık %14,7’ye iner (2,60 bölü 17,68). Analog Devices’ın Kasım 2025’te biten mali yılındaki %39’luk serbest nakit akışı oranıyla (4,3 milyar dolar) bu rakamı yan yana koymak yanıltıcıdır, çünkü hem yatırım döngüleri hem tanımlar farklıdır.

Amortisman zirvesi henüz geride değil

Texas Instruments’ın amortismanı 2024’te 1,508 milyar dolardan 2025’te 1,918 milyar dolara çıktı, yani yaklaşık %27 arttı. Sermaye harcaması ise 2024’te 4,82 milyar dolar, 2025’te 4,55 milyar dolar oldu ve şirketin 2026 hedefi 2 ile 3 milyar dolar arasındadır. Yönetim amortisman baskısının 2027’ye kadar süreceğini söylüyor. Harcamanın zirvesi geride, amortismanın zirvesi öndedir.

Segment rakamları aynı gerilimi gösterir. Texas Instruments’ın analog segmenti 2025’te 5,41 milyar dolar faaliyet kârı ve %38,6 marj üretti. Gömülü işlemci segmenti (embedded processing) ise yalnızca 304 milyon dolar kâr bıraktı ve marjı %11,3’e indi. Şirket bunu Lehi’deki LFAB fabrikasının devreye alınmasına bağladı.

Sabit maliyetin yeri ve tedarik sözleşmeleri

Texas Instruments sabit maliyeti fiziksel olarak taşır. Fabrikalar şirketindir, yük amortisman ve boş kapasite gideri olarak gelir tablosuna düşer. Analog Devices ise 10-K raporuna göre yıllık wafer ihtiyacının yarıdan fazlasını TSMC gibi üçüncü taraf dökümhanelerden alır, kalanı Wilmington, Camas, Beaverton ve Limerick’teki dört iç tesiste üretir. Şirketin 2025 mali yılı sonundaki tedarikçi alım taahhütleri toplamı yalnızca 269,7 milyon dolardır ve bunun 122,6 milyon doları bir yıl içinde ödenecektir. Analog Devices Şubat 2025’te TSMC ile ayrıca uzun vadeli bir kapasite anlaşması duyurdu.

Hibrit modelin döngüdeki işlevi 2024’te görüldü. Analog Devices’ın finans yöneticisi 2024’ün son çeyreğine ait telekonferansta iç fabrikaların iki çeyrek boyunca düşük kullanıldığını, ardından dış dökümhanedeki işin içeri çekilmesiyle durumun iyileştiğini ama normalin hâlâ uzağında olduğunu söyledi. Talep düştüğünde iş içeri alınır ve düşüşün yükünün bir kısmını dökümhane taşır.

NXP ise sabit maliyeti sözleşmeyle taşır. Şirketin 10-K raporuna göre dökümhane ortaklıkları hariç alım taahhütleri 31 Aralık 2025’te 3,087 milyar dolardır, bunun 1,423 milyar doları 12 ay içinde ödenecektir. Singapur’daki 300 mm ortak girişim VSMC ile yapılan sözleşme ise 37 yıla yayılan yaklaşık 14,1 milyar dolarlık bir alım taahhüdü içerir. Bu tutar Analog Devices’ın toplam taahhüdünün yaklaşık 50 katıdır. NXP ayrıca sektörde kapasite karşılığında uzun vadeli tedarik sözleşmesi yapma eğiliminin güçlendiğini de not eder.

Uzun vadeli tedarik anlaşması (long-term supply agreement, LTSA) başlığındaki rakam kilitli gelir anlamına gelmez. onsemi Temmuz 2023’te güneş invertörü üreticileriyle 1,95 milyar dolarlık LTSA’lar duyurmuştu. CEO’su bu anlaşmaların gelir ön ödemesi ile ekipman konsinyasyonunun karışımı olduğunu söyledi. Sonradan açılan bir toplu davada bu gelirin müşteri talebiyle bozulabildiği iddia edildi, mahkeme sonucu bilinmiyor.

Texas Instruments ise fablarını doldurmak için satın almaya yöneldi. Şirket 4 Şubat 2026’da Silicon Labs’i yaklaşık 7,5 milyar dolara almayı duyurdu. Fason üretilen yaklaşık 1.200 ürün Texas Instruments’ın 300 mm fablarına taşınacak, hedef üç yılda yıllık yaklaşık 450 milyon dolarlık sinerjidir.

Kanal, fiyat koruma ve envanter günü

Doğrudan satışa geçen Texas Instruments

Texas Instruments’ın 10-K raporuna göre 2025’te gelirinin %80’inden fazlası TI.com dahil doğrudan satıştan geldi, distribütör payı %20’nin altında kaldı. Bu yapı yenidir. Şirketin 2016 tarihli 10-K raporunda satışların yaklaşık %60’ı dağıtım kanalından geçiyordu. Konsinye stokta gelir, müşteri ya da distribütör ürünü stoktan çektiği anda tanınır. Gelirden düşülen fiyat ayarlamaları için ayrılan karşılık 2025’te yalnızca 22 milyon dolardır. Fiyat artışı ya da indirimi dönemlerinde Texas Instruments’ın geliri bu yüzden daha az kanal gürültüsü taşır.

Analog Devices ve NXP’de fiyat koruma yükümlülüğü

Analog Devices’ta tablo farklıdır. Fiyat koruma (price protection), üreticinin liste fiyatını düşürdüğünde distribütörün elindeki stok için aradaki farkı kredi olarak ödemesidir. Analog Devices geliri distribütöre satışta tanır, ama beklenen fiyat koruma ve stok rotasyonu kredilerini düşerek tanır. Yani model, distribütörün son müşteriye sattığı anı beklemez, distribütöre yapılan satıştan tahmini krediyi çıkarır.

Bu tahminin büyüklüğü bilançoda görülür. Şirketin 10-K raporlarına göre distribütör kredisi yükümlülüğü 28 Ekim 2023’te 525,4 milyon dolardı, 1 Kasım 2025’te 785 milyon dolara çıktı. Denetçi bu kalemi kilit denetim konusu saydı ve büyük çoğunluğunun fiyat koruma kredisi olduğunu belirtti. Aynı dönemde distribütörlere satış 2023 mali yılındaki 7,53 milyar dolardan (gelirin %61’i) 2025 mali yılında 6,14 milyar dolara (%56) indi. İki yılda yükümlülük yaklaşık %49 büyürken distribütör satışları yaklaşık %18 düştü.

NXP’de kanal ağırlığı daha da yüksektir. Şirketin 10-K raporuna göre 2025’in son çeyreğinde 3,335 milyar dolarlık gelirin 2,025 milyar doları, yani yaklaşık %61’i distribütörlerden geldi. Avnet tek başına 2025 gelirinin %23’ünü oluşturdu. NXP de yayımlanmış fiyat düşürüldüğünde distribütöre fiyat koruma kredisi verir ve bu değişken bedeli tarihsel deneyime dayanarak tahmin eder.

Analog Devices’ta bir seferlik kanal etkisi

Fiyat artışı da kanal üzerinden gelire yansır. Analog Devices 31 Ocak 2026’da biten mali ilk çeyreğinde 3,16 milyar dolar gelir açıkladı, gelir yıllık bazda %30 arttı. Mali ikinci çeyrek için rehberi 3,5 milyar dolar, artı eksi 100 milyon dolardı. Yönetim, çeyrekten çeyreğe beklenen artışın yaklaşık yarısının kanal envanterinin yeni fiyattan yeniden değerlenmesinden geleceğini ve bunun mali üçüncü çeyrekte tekrarlanmayacağını söyledi. Basit hesapla beklenen artış 3,5 eksi 3,16, yani yaklaşık 340 milyon dolardır ve bunun yaklaşık 170 milyon doları tek seferlik fiyat etkisidir.

Aynı çeyrekte Analog Devices’ın GAAP, yani ABD genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre brüt marjı %64,7, GAAP dışı brüt marjı ise %71,2 oldu. Yaklaşık 650 baz puanlık fark büyük ölçüde edinimlerden kalan, nakit dışı maddi olmayan varlık amortismanından gelir. Texas Instruments ile kıyasta iki şirket aynı tanımla okunmalıdır.

Envanter günü analogda başka okunur

Birçok sektörde 200 günü aşan stok alarm işareti sayılır. Analogda ise bilinçli bir tampondur. Texas Instruments 10-K raporunda stoğu uzun ömürlü ve geniş müşteri tabanlı ürünlerde orantısız biçimde fazla tuttuğunu söyler, çünkü bu ürünlerde eskime riski düşüktür. Şirketin envanteri 2025 sonunda 222 gündü (2024’te 241 gün), 2026’nın ilk çeyreğinin sonunda 209 güne indi. Yönetim, toparlanma sürerken 150 ile 250 gün arasındaki hedef bandın alt ucuna doğru inilmesini bekliyor.

Gün sayısının düşmesi stoğun azaldığı anlamına gelmez. Texas Instruments’ın envanteri dolar olarak 2024 sonundaki 4,527 milyar dolardan 2025 sonunda 4,804 milyar dolara çıktı, yani 277 milyon dolar arttı. Çağrı özetlerine göre yönetim 2025’in üçüncü çeyreğinde envanterin yaklaşık 4,8 milyar doları aşmaması için fabrika yüklemesini kıstı ve bunun karşılığında boş kapasite maliyetini kabul etti.

STMicroelectronics’te envanter 2026’nın ilk çeyreğinde 130 günden 140 güne çıktı. Yönetim aynı anda tüm uç pazarlarda sipariş-sevkiyat oranının (book-to-bill) 1’in çok üzerinde olduğunu söyledi ve ikinci çeyrek için 3,10 milyar dolardan 3,45 milyar dolara gelir rehberi verdi. Artış gelir sıçraması öncesinde yapılan stoktur (STMicroelectronics telekonferans notu).

2025–2026 döngü dönüşü

Fiyat artışları ve daralan 8 inç kapasite

EMSNow ve TrendForce haberlerine göre Texas Instruments Ağustos 2025’te Çin’de 60 binden fazla üründe %10 ile %30 arasında zam yaptı. Aynı kaynaklara göre Analog Devices 1 Şubat 2026’dan geçerli olarak ticari sınıf ürünlerde yaklaşık %10 ile %15, bazı askeri sınıf parçalarda %30’a kadar fiyat artırdı. Analog Devices’ın bu konuda kendi resmî açıklaması yoktur. TrendForce ve Digitimes’ın derlemesine göre Infineon, onsemi ve NXP de Nisan 2026’da seçili ürünlerde fiyat artırdı.

Fiyat gücünü besleyen ikinci etken arzdır. Analog ve PMIC’in büyük bölümü 200 mm, yani 8 inç wafer’larda üretilir. TrendForce’un Ocak 2026 tahminine göre küresel 8 inç kapasite 2026’da yaklaşık %2,4 azalacak ve ortalama doluluk 2025’teki %75–80 düzeyinden %85–90’a çıkacak. UMC yönetimi ise 29 Ekim 2025 telekonferansında 2026’da PMIC segmentinde yüksek tek haneli büyüme beklediğini söyledi (UMC telekonferans notu). Dökümhane tarafındaki sıkışma fabless analog şirketlerinin maliyetini yükseltir, kendi fabrikası olan IDM’lere ise avantaj sağlar.

Sanayi hâlâ zirvenin altında

Texas Instruments 2026’nın ilk çeyreğinde 4,8 milyar dolar gelir açıkladı. Gelir yıllık bazda %19, çeyreklik bazda %9 arttı. Sanayi geliri yıllık bazda %30’un üzerinde, veri merkezi geliri yaklaşık %90 büyüdü. Brüt marj %58’e çıktı. Bu oran bir önceki çeyreğin yaklaşık %55,9’undan 210 baz puan yukarıda, Eylül 2024’teki %59,6’nın ise altındadır. Yönetim, toparlanmaya rağmen sanayi gelirinin 2022 zirvesinin yaklaşık %15 altında olduğunu söyledi (TXN telekonferans notu). Yönetime göre ek gelirin %75 ile %85’i faaliyet kârına geçiyor. Döngü yukarı dönerken analog kârı bu yüzden gelirden çok daha hızlı büyüyebilir.

Yapay zekâ veri merkezinde güç yönetimi

Analog pazarının 2025–2026’daki en büyük yeni talep kaynağı yapay zekâ veri merkezlerinin güç yönetimidir. GPU gücü arttıkça elektriği şebekeden çekirdeğe az kayıpla taşımak başlı başına bir mühendislik sorunu oldu.

800 voltluk raflar ve bölünmüş ortak listesi

2026 itibarıyla sunucu rafları elektriği çoğunlukla 48 volt ile dağıtır. Texas Instruments’ın hesabına göre 1 MW’lık bir rafa 48 volt ile güç vermek yaklaşık 204 kilogram bakır ister. Texas Instruments raf gücünün yaklaşık 100 kW’tan 1 MW’a çıkacağını öngörüyor. NVIDIA bu nedenle 2025’te 800 voltluk doğru akım (800 VDC) mimarisini duyurdu ve Ekim 2025’teki OCP zirvesinde 20’den fazla ortakla ayrıntılandırdı. NVIDIA’ya göre 1 MW’lık raflar 2027’de başlıyor.

NVIDIA’nın saydığı silikon ortakları Analog Devices, Infineon, Innoscience, Monolithic Power Systems, Navitas, onsemi, Renesas, ROHM, STMicroelectronics ve Texas Instruments’tır. On şirketin aynı listede yer alması, 800 voltta tek bir kazanan olmayacağını ve soket payının ortaklar arasında bölüneceğini gösterir. Raf ya da GPU başına analog içeriğe dair birincil kaynaklı bir dolar rakamı da yoktur, dolaşımdaki tahminler tanıtım niteliğindedir.

Dikey güç dağıtımı

eeNews Europe’a göre GPU ve hızlandırıcı çekirdek akımları 1.000 amperi aşıyor. Google araştırmacıları ise bazı hızlandırıcılar için 10.000 ampere varan akımlardan söz ediyor. Aynı araştırmaya göre akım kart yüzeyinde yatay taşındığında direnç kaybı işlemcinin termal tasarım gücünün %20’sini aşabilir. Dikey güç dağıtımı (vertical power delivery, VPD) bu yüzden dönüştürücüleri işlemcinin tam altına, kartın arka yüzüne yerleştirir. eeNews Europe, Vicor ile Empower’ı bu alanın öncüleri arasında sayar. Vicor 1 MHz’in üzerinde anahtarlama frekansıyla çalışır. Geleneksel çözümlerde frekans 300 kHz civarındadır. Yüksek frekans daha küçük bobin ve kondansatör demektir, bu yüzden rekabet kontrol çipi ve entegre manyetik bileşende yoğunlaşır.

Soket payı kırılgandır

Veri merkezi gücünde gelir birkaç büyük müşterinin soket kararına bağlıdır ve bu kararlar hızla değişebilir. Edgewater Research 11 Kasım 2024’te Monolithic Power Systems’ın gerilim regülatörlerinde performans sorunları olduğunu ve şirketin NVIDIA Blackwell payının ciddi biçimde sınırlanacağını öne sürdü. Nota göre GB200 payı Infineon’a gidecek, birikmiş siparişlerin yarısı iptal edilecekti. Monolithic Power Systems bu teknik sorunlardan haberdar olmadığını ve NVIDIA’dan iptal bildirimi almadığını açıkladı. Hisse o gün yaklaşık %20 düşerek 610,76 dolara indi. İddialar analist kaynaklıdır ve doğrulanmadı.

Sonraki veriler bu anlatıyla uyuşmadı. Monolithic Power Systems’ın 2026 ilk çeyrek geliri yıllık bazda %26,1 artarak 804,2 milyon dolara çıktı. Veri merkezi güç çözümlerini içeren Enterprise Data segmenti %97,7 büyüyerek 262,8 milyon dolara ulaştı ve gelirin %32,7’sini oluşturdu. Tek bir notun soket kaybı senaryosu fiyatlara hızla girebilir, gerçek pay ise ancak birkaç çeyrek sonra segment gelirinden okunur.

Şirketlerin veri merkezi hedefleri

Infineon 6 Mayıs 2026’da mali ikinci çeyrekte 3,812 milyar avro gelir bildirdi ve veri merkezi güç çözümlerinden yapay zekâ gelirinin 2026 mali yılında yaklaşık 1,5 milyar avroya, 2027 mali yılında yaklaşık 2,5 milyar avroya ulaşmasını hedeflediğini açıkladı (IFNNY telekonferans notu). STMicroelectronics’in aynı hedefi 2026 için 500 milyon dolar, 2027 için 1 milyar dolardır.

Harika! Başarıyla kaydoldunuz.

Tekrar hoş geldiniz! Başarıyla giriş yaptınız.

Başarıyla Dragonomi abonesi oldunuz.

Başarılı! Giriş yapmak için sihirli bağlantıyı e-postanızda kontrol edin.

Başarılı! Fatura bilgileriniz güncellendi.

Faturanız güncellenmedi.