Analist tavsiye notu — Al/Tut/Sat ve Overweight/Underweight ölçekleri

Analist tavsiye notu (stock rating ya da recommendation, kısaca not), bir aracı kurum analistinin izlediği hisse için araştırma raporunun ilk sayfasına koyduğu kategorik hükümdür. En bilinen ölçek Al, Tut ve Sat üçlüsüdür. Morgan Stanley Overweight, Equal-weight ve Underweight, J.P. Morgan Overweight, Neutral ve Underweight dilini kullanır. RBC ve Bernstein ise Outperform ailesine başvurur. Not hedef fiyat, kâr tahminleri ve yatırım teziyle birlikte okunur ve fiyatı oynatabilir. Aynı kelime kurumdan kuruma farklı anlam taşıdığından ABD'de FINRA kuralları her notun anlamını, zaman ufkunu ve ölçütünü yazılı tanımlamayı şart koşar. Dragonomi'nin analist tavsiyesi yazılarında ve Çin aracı kurum raporu özetlerinde not, hedef fiyatla birlikte özetin başında ya da sonunda verilir.

Tanım ve bileşenleri

Tavsiye notu, analistin hisse hakkındaki görüşünü tek kelimeye indirir. Bu kelime her zaman dört bileşenli bir paketin parçasıdır. Birincisi nottur. İkincisi hedef fiyat, yani analistin belirli bir vadenin sonunda hisse için beklediği fiyattır. Üçüncüsü gelir, marj ve hisse başına kâr tahminleridir. Dördüncüsü bu sayıları birbirine bağlayan tez ve risklerdir. FINRA'nın 2241 numaralı kuralı, hedef fiyatın değerleme yöntemi ve riskleriyle birlikte verilmesini şart koşar.

Notu yayımlayan taraf, aracı kurumların araştırma birimlerinden oluşan sell-side'dır. Analistin düzenli olarak izlediği hisse listesine kapsama (coverage) ya da kapsama evreni denir. Fon yöneticileri ve portföy analistlerinden oluşan buy-side ise bu notların müşterisidir.

Her yeni araştırma notunda analist notu ya korur (maintain, reiterate), ya yükseltir (upgrade), ya da düşürür (downgrade). Bir hisseyi ilk kez notlamaya kapsama başlatma (initiation of coverage), notu geçici olarak kaldırmaya askıya alma (suspension) denir. Haber değeri daha çok yükseltme, düşürme ve hedef fiyat değişikliğinden çıkar.

Tavsiye notu üç kavramla sık karışır. Birincisi kredi notudur, yani S&P Global Ratings, Moody's ve Fitch gibi derecelendirme kuruluşlarının şirketin borç ödeme gücüne verdiği harf notu. Upgrade ve downgrade kelimeleri iki bağlamda da kullanıldığı için "notu yükseltildi" cümlesinin hangisini kastettiğine bakılır. İkincisi re-rating'dir, yani hisse çarpanının, örneğin F/K oranının, yukarı doğru yeniden fiyatlanması. Bu bir not değişikliği değildir. Üçüncüsü fon pozisyonudur. HSBC'nin Mayıs 2024'te küresel fonların Çin'de hâlâ underweight olduğunu söylemesi bir tavsiye değildi, fonların fiili ağırlığının tespitiydi (27 Mayıs 2024 piyasa özeti).

Mutlak ve göreli ölçekler

Not sistemleri iki aileye ayrılır. Mutlak sistem, hissenin belirli bir sürede getireceği toplam getiriyi, yani fiyat değişimi artı temettüyü, sabit bir eşikle karşılaştırır. Göreli sistem ise hisseyi bir ölçütle yarıştırır. Ölçüt analistin kapsama evreni, sektör ortalaması ya da geniş piyasa endeksi olabilir.

Citi Research mutlak sistem kullanır. Buy, Neutral ve Sell notları 12 ay içinde beklenen toplam getiriye ve riske dayanır. BofA Global Research'ün not açıklamasına göre Buy, 12 ayda en az %10 toplam getiri beklentisidir, Neutral %10 ya da altıdır, en alt kademe Underperform'dur. BofA ayrıca her kapsama kümesi için bir dağılım kılavuzu uygular. Buy notlarının payı %70'i, Neutral'ın payı %30'u aşmamalı, Underperform'un payı en az %20 olmalıdır.

Morgan Stanley göreli sistemin en açık örneğidir. Overweight, hissenin toplam getirisinin önümüzdeki 12-18 ayda, risk ayarlı bazda, analistin sektör kapsama evreninin ya da ilgili ülke MSCI endeksinin ortalamasını aşacağı beklentisidir. J.P. Morgan'da ölçüt analistin kapsama evrenindeki hisselerin ortalama toplam getirisidir, süre ise hedef fiyatın vadesidir.

Farkı kurgusal bir örnek gösterir. 100 dolardan işlem gören bir hisse için 12 aylık hedef fiyat 108 dolar, beklenen temettü 1 dolar olsun. Toplam getiri beklentisi (108 − 100 + 1) / 100 = %9 olur. Bu hisse BofA'nın eşiğine göre Neutral'dır, çünkü %10'un altında kalır. Analist sektördeki diğer hisselerin ortalama %3 getireceğini düşünüyorsa aynı hisse göreli bir sistemde Overweight alabilir.

Tersi de mümkündür. Morgan Stanley'nin Aralık 2025 tarihli Sanhua Intelligent raporunda not Equal-weight, hedef fiyat 42 yuan, hisse fiyatı 45,42 yuandı (Sanhua yazısı). Hedef fiyat cari fiyatın (45,42 − 42) / 45,42 = %7,5 altındaydı. Hedef, gelecekteki nakdi bugüne indiren bir indirgenmiş nakit akışı modeline dayanıyordu. Modelde ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti (WACC) %12, terminal (sürekli) büyüme oranı %3 alınmıştı. Equal-weight burada "ne al ne sat" demek değildir. Not kapsama evreninin ortalaması kadar getiri beklentisini, hedef fiyat mutlak %7,5 düşüşü anlatır.

Overweight, Equal-weight, Underweight

Overweight (ağırlık artır), Equal-weight (eşit ağırlık) ve Underweight (ağırlık azalt) portföy yönetiminin dilinden gelir. Bir fon yöneticisi bir endeksi ölçüt alır ve her hisseyi o endeksteki ağırlığına göre tutar. Overweight, hisseyi ölçütteki payından fazla tutmayı önerir. Underweight daha az tutmayı, Equal-weight ölçüt ağırlığında kalmayı önerir. Dil alım satım emrini değil, portföy içindeki payı anlatır.

Morgan Stanley bu ayrımı açıklama metninde yazılı yapar. Kuruma göre notlar al, tut ve sat karşılığı değildir, göreli ağırlık önerisidir. Hisseyi alıp almamaya yatırımcının mevcut pozisyonu gibi kişisel koşulları karar verir. Bu mantıkla Underweight, hissesi olmayan biri için açığa satış önerisi sayılmaz. Hisseyi taşıyan bir fon için endeks payının altına inme önerisidir.

Düzenleme ise bu inceliği üç kovaya indirir. FINRA 2241, kurumun notladığı hisselerin yüzde kaçına al, tut ve sat karşılığı not verdiğini her raporunun ekinde açıklamasını ister. Morgan Stanley bu tablo için Overweight'i al, Equal-weight ile Not-Rated'ı tut, Underweight'i sat kovasına koyar.

Aynı kelimeler üç ayrı katmanda kullanılır. Birincisi hisse notudur. Morgan Stanley Aralık 2024'te yayımladığı Amerika madencilik görünümünde Vale'yi Overweight'ten Equal-weight'e indirdi. Southern Copper ve Nexa Resources'u Underweight'ten Equal-weight'e çıkardı (Madencilik raporu). İkincisi sektör ve ülke tahsisidir. J.P. Morgan Mart 2025'te Avrupa madencilik sektörünü Underweight'ten iki basamak birden Overweight'e yükseltti (24 Mart 2025 sektör notları). Citi Aralık 2025'te Çin'i ağırlık artırdan nötre indirdi, Tayvan'ı yapay zekâ donanım zincirindeki rolü nedeniyle yükseltti (23 Aralık 2025 sabah notları). Morgan Stanley'nin sektör görüşü ise ayrı bir ölçek kullanır, Attractive, In-Line ve Cautious. Bu görüş sektörün 12-18 aylık performansını Kuzey Amerika'da S&P 500, Avrupa'da MSCI Europe, Japonya'da TOPIX ile karşılaştırır. Üçüncü katman, tanım bölümünde anlatılan fon pozisyonudur.

Outperform, Market Perform, Underperform

Outperform (piyasadan iyi performans), Market Perform (piyasa performansı) ve Underperform (piyasadan zayıf performans) ailesi de göreli bir dildir. Bu ailede asıl ayrım ölçüttedir. Kurumların rapor eklerindeki tanımlara göre RBC Capital Markets orta kademeye Sector Perform der ve hisseyi sektör ortalamasıyla karşılaştırır. Bernstein ise Market Perform der ve bölgesel piyasa endeksini ölçüt alır. Sektörü bütün olarak zayıf gören bir RBC analisti, geniş piyasanın gerisinde kalacak ama sektör ortalamasını yakalayacak bir hisseye Sector Perform verebilir.

Aynı kelime farklı basamaklarda da durabilir. RBC'de Outperform en üst nottur. Çinli Kaiyuan Securities ise dört kademeli ölçeğinin ikinci basamağını İngilizceye outperform diye çevirir. BofA'da en alt kademenin adı Underperform'dur, ama üstündeki Buy ve Neutral mutlak eşiklere bağlıdır. Oppenheimer da aynı aileyi kullanır ve 8 Ocak 2026'da IBM için Outperform notunu ve 360 dolarlık hedef fiyatını korudu (IBM yazısı).

Farklı ailelerin notları doğrudan toplanamaz. Mercedes Eylül 2024'te kâr uyarısı yaptığında Stifel hold, RBC outperform, UBS ve Jefferies buy notuyla yorum yaptı (Mercedes analist yorumları). Özette üç farklı etiket göründü, ama her kurumun notu kendi ölçeğine aitti. Veri sağlayıcılar bu notları konsensüse çevirmek için eşleme yapar. LSEG I/B/E/S notları 1 (Strong Buy) ile 5 (Sell) arasında beş kademeye çevirir, FactSet ise al, tut ve sat olarak üç kovaya toplar. Bloomberg'in konsensüs puanında ölçek ters kurulur, 5 al, 1 sat anlamına gelir.

Nötr ve Tut

Orta kademe, ölçeklerin en az anlaşılan parçasıdır. Goldman Sachs'ta Neutral bir artık kategoridir. Analist aktif notu olan bir hisseyi Buy ya da Sell olarak yatırım listesine önermezse hisse kendiliğinden Neutral sayılır. Neutral olumlu ya da olumsuz bir görüşün seçilmediğini söyler, tarafsız bir getiri hesabını değil.

Not-Rated (NR) kısaltması iki büyük kurumda iki farklı şey anlatır. Morgan Stanley'de NR, analistin göreli getiri konusunda yeterli kanaati olmadığını söyler ve dağılım tablosunda tut kovasına girer. J.P. Morgan'da NR, notun hukuki ya da politika nedeniyle veya temel dayanak kalmadığı için kaldırıldığını gösterir. Bu NR not sayılmaz ve dağılım tablosuna girmez. Goldman Sachs ise birleşme ya da stratejik bir işlemde danışmanlık yaparken not, hedef fiyat ve tahminleri kaldırır. Aynı kurum, Faz II aşamasını geçmiş ürünü ya da lisansı olmayan erken aşama biyoteknoloji şirketlerine not ve hedef fiyat vermez. Bir özette NR görüldüğünde hangi kurumun NR'si olduğu ayrıca sorulur.

Tut, pratikte sık sık yumuşak bir sat işlevi görür. FactSet'e göre 9 Ocak 2026'da S&P 500 hisselerindeki notların yalnızca %5,0'ı sat notuydu. Kadan, Madureira, Wang ve Zach'in 2009 çalışmasına göre şirketle yatırım bankacılığı ilişkisi olan analistler, Global Settlement sonrasında da kötümser not vermekte isteksiz kaldı. Malmendier ve Shanthikumar'ın 2007 çalışması da küçük yatırımcıların tavsiyeleri lafzen izlediğini, büyük yatırımcıların ise not enflasyonunu hesaba kattığını gösterdi. Büyük yatırımcı için al pratikte nötr, güçlü al ise gerçek alım sinyalidir. Bu okumayla al notundan tut notuna inmek, kurumsal yatırımcı için örtük bir sat mesajı taşır.

Mutlak ölçekli bir kurumda aynı indirme daha dar bir anlam taşır. BofA 8 Ocak 2026'da Digital Realty Trust'ı Buy'dan Neutral'a indirdi ve hedef fiyatı 210 dolardan 170 dolara, yani %19 düşürdü (Digital Realty yazısı). BofA'nın tanımında Neutral, beklenen 12 aylık toplam getirinin %10 ya da altında kaldığını söyler.

Skandallar ve kuralların doğuşu

ABD'de 2026 başında geçerli açıklama kuralları, 1990'ların sonundaki internet balonunun ardından yazıldı. CIBC Oppenheimer analisti Henry Blodget 1998 sonunda yaklaşık 240 dolardan işlem gören Amazon için 400 dolar hedefi verdi ve hisse bu seviyeyi üç haftada aştı. New York Başsavcısı Eliot Spitzer'in 2002'de yayımladığı Merrill Lynch iç yazışmaları, sonradan bu bankaya geçen Blodget'in olumlu not verdiği bazı hisseleri özelde küçümsediğini gösterdi. Salomon Smith Barney'nin telekom analisti Jack Grubman 1999'da AT&T notunu nötrden al'a yükseltti. 2001 tarihli bir e-postası bu değişikliği çocuklarının 92nd Street Y anaokuluna kabulüyle ilişkilendirdi.

Enron, notların ne kadar geç döndüğünü gösterdi. ABD Senatosu'nun Ekim 2002 tarihli incelemesi Thomson Financial listesindeki 15 büyük kurumu izledi. 1 milyar dolarlık zarar yazımının ertesi günü olan 17 Ekim 2001'de 15'in 15'i al ya da güçlü al veriyordu. 8 Kasım'da şirket dört yılı aşkın mali tablolarını düzelteceğini açıklamış, hisse 8,41 dolara inmişti ve 10 analist hâlâ al diyordu. 28 Kasım'da kredi notu yatırım yapılamaz seviyeye indiğinde 4 analist al tarafındaydı. İflas günü olan 2 Aralık 2001 için Senato'nun sayımı yalnızca 10 kurumu kapsar. Bunların 2'si sat, 7'si tut, 1'i al diyordu, diğer beş kurumun o günkü notu sayımda yer almaz. Thomson Financial/First Call'dan Charles Hill'in Şubat 2002'deki Senato ifadesine göre 2001'de tüm tavsiyelerin yaklaşık üçte ikisi al, üçte biri tut, %2'den azı sat notuydu.

Düzenleyici cevap üç adımda geldi. SEC 8 Mayıs 2002'de NASD 2711 ve NYSE 472 kurallarını onayladı. Kurumlar al, tut ve sat dağılımlarını, her kategorideki yatırım bankacılığı müşterisi oranını ve not terimlerinin anlamını yayımlamak zorunda kaldı. Analist ücretinin belirli bankacılık işlemlerine bağlanması yasaklandı. 14 Nisan 2003'te yürürlüğe giren Regulation AC (Analist Onayı), analistin rapordaki görüşlerin kendi görüşü olduğunu ve ücretinin belirli tavsiyelere bağlı olup olmadığını yazılı olarak onaylamasını şart koştu. 28 Nisan 2003'teki Küresel Analist Araştırma Uzlaşması'nda (Global Settlement) on banka toplam 1,3875 milyar dolar ödedi. SEC'in uzlaşma bilgi notuna göre Grubman 15 milyon, Blodget 4 milyon dolar ödedi, ikisi de sektörden ömür boyu men edildi.

FINRA 2241, 2015'te NASD 2711'in yerini aldı. Not ve hedef fiyat değişikliklerini en fazla son üç yıl için gösteren bir fiyat grafiği zorunludur. Analist kendi hesabında tavsiyesine ters işlem yapamaz. Avrupa'daki kırılma ise ödeme tarafında yaşandı. MiFID II, 3 Ocak 2018'den itibaren araştırma ücretini işlem komisyonundan ayırdı. Fon yöneticileri araştırmayı kendi kaynağından ya da ayrı bir araştırma ödeme hesabından ödemeye başladı. İngiltere'nin Finansal Davranış Otoritesi (FCA) Temmuz 2024'te yayımladığı PS24/9 ile ortak ödemeye yeniden izin verdi, kural 1 Ağustos 2024'te yürürlüğe girdi. AB'nin 4 Aralık 2024'te yürürlüğe giren 2024/2811 sayılı direktifi, 2021'de getirilen 1 milyar avroluk piyasa değeri eşiğini kaldırarak ortak ödemeye şirket büyüklüğü sınırı olmadan izin verdi. Kural, üye ülkelerin Haziran 2026'ya kadar iç hukuka aktarmasıyla uygulanacak.

Not enflasyonu ve dağılım

Not enflasyonu, al notlarının kalıcı olarak çoğunlukta olması ve bunun sonucunda tek bir al notunun bilgi değerinin düşmesidir. 2001'deki üçte iki al oranı 2002-2003 kurallarından sonra geriledi, ama al tarafındaki ağırlık kalıcı oldu. Aşağıdaki tablo FactSet'in haftalık Earnings Insight raporlarından seçilmiş yıl başı okumalarını gösterir.

FactSet ayrıca ay sonu serisi tutar. Bu seride en az 2010'dan bu yana en yüksek al oranı Şubat 2022'deki %57,5'tir. Tablodaki okumalar ise ay içi değerlerdir ve ay sonu serisiyle doğrudan kıyaslanmaz. FactSet, 19 Aralık 2025'teki %57,5 ay sonunda korunursa Şubat 2022'deki zirveye eşitleneceğini not etti. Beş yıllık ay sonu ortalamaları al için %55,5, tut için %38,8, sat için %5,7'dir. S&P 500'deki not sayısı Ocak 2021 ile Ocak 2026 arasında 10.311'den 12.730'a, %23,5 arttı.

Sektörler arasında fark büyüktür. 9 Ocak 2026'da al oranı Bilgi Teknolojileri'nde %67, Enerji'de %65, İletişim Hizmetleri'nde %64, Malzeme'de %63'tü. Temel Tüketim %45, Kamu Hizmetleri %48 ile en alttaydı. Hisse düzeyinde uçlar keskindir. 19 Aralık 2025'te Qnity Electronics'teki notların %100'ü, Microsoft'ta %98'i, Amazon'da %96'sı al notuydu. Expeditors'ta notların %41'i sat, yalnızca %6'sı al notuydu. İyimserlik hedef fiyatlara da yansır. 9 Ocak 2026'da analistlerin hisse hedeflerinden aşağıdan yukarı toplanan 12 aylık S&P 500 hedefi 8.047,85 puandı ve 6.921,46 puanlık kapanışın %16,3 üzerindeydi.

Top pick ve conviction list

Notun üstüne ikinci bir katman olarak listeler eklenir. Top pick (en çok tercih edilen hisse), analistin ya da ekibin kapsamındaki en güçlü fikri işaret eder. Conviction list (yüksek kanaat listesi) ise kurumun seçtiği hisselerden oluşan ayrı bir listedir. İkisi de not değildir, notun üzerine konan etikettir.

Goldman Sachs bu mekanizmayı açıklama metninde tarif eder. Bölgesel Conviction List'ler yalnızca Buy notlu hisselerden seçilir. Seçimde getiri potansiyelinin büyüklüğü ve gerçekleşme olasılığı esas alınır. Ekleme ve çıkarmayı bölgesel Yatırım İnceleme Komitesi yapar ve listeden çıkmak analistin notunu değiştirmez. Listeden çıkış bir not düşürmesi sayılmaz, ama kurumun o hisseye verdiği önceliğin azaldığını gösterir.

Etiketin biçimi kuruma göre değişir. RBC Capital Markets Outperform notunun yanında Top Pick etiketini kullanır. BMO Ekim 2024'te SAP'yi Top Pick olarak andı (SAP analist yorumları). Morgan Stanley'nin madencilik ekibi Aralık 2024'te Alcoa'yı en çok tercih edilen hisse olarak korudu.

Etiket yanlış güvence de üretebilir. Goldman Sachs analistleri Wirecard'ı Eylül 2019'a kadar Conviction Buy listesinde, yani Buy notu ve conviction etiketiyle tuttu. Sell-side neredeyse bütünüyle Şubat 2020'ye kadar olumluydu, Commerzbank analistleri Financial Times'ın eleştirel haberlerini sahte haber diye niteledi. Bank of America Merrill Lynch 2018'den itibaren az sayıdaki şüpheciden biriydi. Şirket Haziran 2020'de çöktü.

Kapsama başlatma

Kapsama başlatma raporu, analistin bir hisseyi ilk kez notladığı uzun ve temel analiz ağırlıklı çalışmadır. Tipik bir başlatma notu iş modelini, sektörü, üç yıllık tahmin tablosunu, değerleme yöntemini ve riskleri sıralar. Southwest Securities'in Kasım 2025'te PetroChina'yı ilk kez al notuyla kapsaması bu kalıba uyar. Kurum 2026 tahmini 14 kat F/K üzerinden 13,02 yuanlık 12 aylık hedef verdi ve bu cari fiyatın %31 üzerindeydi (PetroChina yazısı).

Başlatmanın zamanlaması halka arz takvimine bağlıdır. Halka arza aracılık eden kurumların analistleri arzdan sonra bir süre rapor yayımlayamaz, buna sessiz dönem (quiet period) denir. 2002 öncesinde bu bekleme ayrı bir araştırma kuralına değil, SEC'in Rule 174 hükmündeki izahname teslim süresine dayanıyordu. Bu hüküm, borsada işlem görecek yeni ihraçlarda süreyi 25 gün olarak belirler. SEC'in Mayıs 2002'de onayladığı NASD 2711 ise halka arzı yöneten ve eş yöneten kurumlar için 40 günlük, ikincil arz için 10 günlük sessiz dönem getirdi. Konsorsiyumun diğer üyeleri için 25 günlük süre uygulandı. FINRA 2241, 25 Eylül 2015'ten itibaren halka arz sonrası süreyi tüm katılımcılar için en az 10 güne, ikincil arzda yönetici ve eş yöneticiler için 3 güne indirdi (Regulatory Notice 15-30, 26 Ağustos 2015). Kilit (lock-up) süresinin bitişi çevresindeki ek sessiz dönemler kaldırıldı. JOBS Act kapsamındaki büyüyen şirketlerde (emerging growth company) sessiz dönem uygulanmaz.

Kural en az 10 gün öngörse de ABD'de konsorsiyum bankalarının başlatma raporları pratikte hâlâ halka arzdan yaklaşık 25 gün sonra toplu gelir. Arm 14 Eylül 2023'te işlem görmeye başladı, konsorsiyum bankalarının başlatma raporları 9 Ekim'de geldi. Reddit'te halka arz 21 Mart 2024'te, toplu başlatmalar 15 Nisan 2024'te oldu.

Çin verisi başlatmanın olumlu bir seçim olduğunu gösterir. Eastmoney araştırma merkezinden çekilen örneklem 49 kurumu kapsar, çoğu orta ölçekli Çinli aracı kurumdur ve CITIC, CICC ile Huatai yer almaz. Bu örneklemde 2025'teki 1.937 kapsama başlatmasının 1.364'ü al, 570'i artır, 3'ü nötr notuyla başladı. Başlatmaların %99,8'i olumluydu. 2024'te aynı kaynakta 2.455 başlatma vardı. Olumlu bir başlatma notu tek başına ayırt edici değildir. Hedef fiyatın ima ettiği getiri ve tahminlerin konsensüse uzaklığı daha çok bilgi taşır.

Katalizör izlemesi (catalyst watch)

Katalizör, hisse fiyatını belirli bir tarihte harekete geçirmesi beklenen olaydır. Bilanço açıklaması, ilaç onayı, ürün lansmanı ya da düzenleyici karar tipik katalizörlerdir. Katalizör izlemesi (catalyst watch) ise bu olaya bağlı, kısa vadeli ve temel nottan ayrı bir çağrıdır.

Citi Research bunu resmî bir etiket olarak kullanır. Analist belirli bir yakın vadeli katalizöre tepki olarak hissenin 30 ya da 90 gün içinde mutlak olarak yükselmesini ya da düşmesini bekliyorsa nota Catalyst Watch Upside ya da Downside ekler. Güveni yüksekse Catalyst Watch, orta düzeydeyse STV (short-term view, kısa vadeli görüş) kullanır. Etiket mutlak yöndür, temel not ise 12 aylık toplam getiriye dayanır.

Kısa vadeli çağrı temel notla çelişebilir. Morgan Stanley'nin Tactical Idea adlı ürünündeki görüş, aynı hissedeki temel nota ters olabilir ve kurum bunu farklı zaman ufku, yöntem ya da piyasa olayıyla açıklar. Goldman Sachs da analistlerin hedef fiyata ters yönde olabilecek, katalizöre dayalı işlem stratejilerini müşterilerle konuşabileceğini ve bunun temel notu etkilemediğini yazar.

Dragonomi özetlerinde katalizör kelimesi daha geniş anlamda da geçer. Morgan Stanley'nin madencilik raporundaki "yakın vadede katalizörleri olan şirketler" listesi (AA, IVN, TECK, FCX, BVN) bir tema listesidir, Citi'nin 30-90 günlük resmî etiketi değildir.

Çin'de not ölçekleri

Çin aracı kurumlarının not tanımı sayfaları, göreli not sistemi kullandıklarını, bunun göreli ağırlık önerisi olduğunu ve alım satım kararının yatırımcının mevcut pozisyonuna bağlı olduğunu yazar. Bu kalıp Morgan Stanley'nin açıklama metniyle neredeyse birebir örtüşür. Fark ölçüttedir. Çin'de ölçüt sektör kapsama evreni değil, CSI 300 ya da Hang Seng gibi geniş piyasa endeksidir ve her kademe sayısal bir banda bağlanır. Aşağıdaki tablo Ekim-Aralık 2025 tarihli rapor eklerinden derlenmiştir. Kademe adları pinyin ile, Türkçe karşılıkları parantez içinde yazılmıştır.

Zengchi (artır) kulağa tut notuna yakın gelir. Oysa ikinci en iyi nottur ve kuruma göre endeksi %5-15, %5-20 ya da %10-20 aşma beklentisi taşır. Kaiyuan bu kademeyi İngilizceye outperform, sektör notu olan kanhao'yu (olumlu) overweight diye çevirir. Tuijian Minsheng'de en üst nottur, Dongxing'de ise ikinci basamaktır, çünkü üstte qianglie tuijian vardır. Soochow'da alt uçta nötr endekse göre ±%5, azalt -%5 ile -%15 arası, sat -%15'in altı demektir.

Dağılım ABD'ye göre çok daha tek yönlüdür. Aynı Eastmoney örnekleminde 2025'te listelenen 16.243 şirket raporunun notlu 15.432'sinin %72,3'ü al, %26,9'u artır, %0,58'i nötr, %0,19'u tut (chiyou) notu taşıyordu. Sat notu taşıyan tek rapor yabancı bir kurumdan geldi. Goldman Sachs 26 Ocak 2025'te Huahai Pharmaceutical için hedef fiyatı 14 yuana indirip sat notunu korudu. 2024'te aynı kaynaktaki notlu 19.308 raporun hiçbiri sat notu taşımıyordu. Pozitif olmayan notların payı 2025'te %0,8 civarındaydı, FactSet'in S&P 500 verisinde tut ve sat toplamı Ocak 2026'da %42,3'tü.

Rapor akışı bilanço takvimini izler. 2025 örneğindeki raporların 3.543'ü Nisan'da, 2.894'ü Ağustos'ta yayımlandı ve bu iki ay toplamın yaklaşık %40'ını oluşturdu. Nisan yıllık ve ilk çeyrek sonuçlarının, Ağustos ara dönem sonuçlarının son teslim ayıdır. Raporların %81'inde not korundu, yalnızca 105 yükseltme ve 105 düşürme vardı.

CSRC'nin araştırma raporu yayımlamaya ilişkin geçici hükümleri 1 Ocak 2011'de yürürlüğe girdi ve bu faaliyeti lisanslı kurumlarla sınırladı. Rapor imzalayan analistin Çin Menkul Kıymetler Birliği'ne (SAC) kayıtlı olması gerekir. Rapor ekindeki analist taahhüdü, belirli tavsiyeler karşılığında ücret alınmadığını beyan eder ve Regulation AC onayının karşılığıdır.