Ara ara tanıdıklar, dostlar sağolsun notlarını paylaşıyor. Bugün de sevgili Banu ilaç sektörü üstüne yazdıklarını attı. Hiç dokunmadan, teşekkürlerimle aşağı bırakıyorum.
Konuk Yazar: Banu Ünal Öner
İlaç şirketleri yeniden satın alma iştahına kapıldı. Son dönemde ilaç sektöründeki büyük işlemler arasında Novartis'in 12 milyar dolarlık satın alımı, Pfizer'in 10 milyar dolarlık Metresa teklifi ve pazartesi günü Gilead'ın kan kanseri uzmanı Arcellx'i 7,8 milyar dolara kadar bir bedelle satın almak üzere anlaşması yer alıyor. Piyasanın mevcut gidişatına bakılırsa bu daha başlangıç olabilir.
Sektörde birikmiş ciddi bir talep var. Şirket yöneticileri 2025'in büyük bölümünde ilaç tarifeleri tehdidi ve Beyaz Saray'ın ABD'li hastalara yurtdışında sunulan daha düşük fiyatları ne ölçüde dayatacağı konusundaki belirsizlik nedeniyle adeta felç olmuş durumdaydı.
Biomedtracker verilerine göre 2025'in dördüncü çeyreğinde biyofarma M&A işlemleri yaklaşık 95 milyar dolara ulaştı. Bu seviyenin korunması halinde 2026, son on yılın en iyi yılı olabilir.
Büyük ilaç şirketleri bu durgunluk döneminden güçlü bir finansal kapasiteyle çıktı. Sektör devleri borçluluk oranlarını yıllık EBITDA'nın iki katına yükseltmeyi kabul etseler —ki bu hâlâ oldukça muhafazakâr bir seviye— Barclays tahminlerine göre ek harcama kapasitesi şöyle olurdu: Merck için 38 milyar dolar, AbbVie için 16 milyar dolar, Eli Lilly için ise 56 milyar dolar.
Ayrıca büyük ilaç şirketlerinin karşı karşıya olduğu "patent uçurumu" (patent cliff) giderek yaklaşıyor. Bernstein tahminlerine göre 2030'a kadar küresel ilaç sektöründe patent sürelerinin dolması nedeniyle yılda yaklaşık 61 milyar dolarlık satış riske girebilir. Bu da şirketler için güçlü bir satın alma motivasyonu yaratıyor.
İlaç üreticileri geliştirme sürecinin her aşamasındaki umut vaat eden ilaçları satın alıyor; özellikle daha düşük maliyetli klinik çalışmalar yürüten Çinli biyotek şirketlerinden erken aşama ürünler temin ediyorlar. Ancak kısa vadede kaybolacak gelirleri telafi etmek istiyorlarsa, pazara çıkmaya çok yaklaşmış ürünlere sahip daha pahalı biyotek şirketlerine yönelmeleri gerekecek.
Şirketler temkinliydi çünkü, ABD'de ilaç tarifeleri tehdidi vardı, Beyaz Saray'ın fiyat baskısının ne kadar ileri gideceği belirsizdi, ABD iç fiyatları ile global fiyat farkları siyasi baskı altındaydı.
Belirsizlik azalınca işlemler hızlandı. 2025'in 4. çeyreğinde biyopharma M&A hacmi 95 milyar dolara yaklaştı. Bu tempo sürerse 2026 son 10 yılın en güçlü yılı olabilir.
2025 boyunca şirketler temkinliydi çünkü:
Belirsizlik azalınca işlemler hızlandı. 2025'in 4. çeyreğinde biyopharma M&A hacmi 95 milyar dolara yaklaştı. Bu tempo sürerse 2026 son 10 yılın en güçlü yılı olabilir.
Barclays tahminine göre şirketler kaldıraç oranını 2x EBITDA seviyesine çıkarsa ek harcama kapasiteleri:
Bu oran hâlâ muhafazakâr sayılıyor. Ayrıca Başkan Donald Trump'ın 17 ilaç şirketiyle yaptığı fiyat anlaşmalarının finansal etkisi ilk korkulandan daha hafif çıktı. Bu da satın alma iştahını artırıyor.
Sektörde asıl baskı patent sürelerinin dolması. Örneğin: Merck – KEYTRUDA, 2028'de münhasırlığını kaybedebilir. Şirket gelirinin yaklaşık %50'sini oluşturuyor. Genel olarak 2030'a kadar küresel sektörde yıllık 61 milyar dolar satış riski var (Bernstein tahmini). Bu durum şirketleri zorunlu olarak "alışverişe" itiyor.
Bu agresif satın alma iştahının arkasında yalnızca bilimsel ilerleme değil, patent uçurumu gerçeği yatıyor. 2025-2029 döneminde yaşanacak patent kayıpları, dev ilaç şirketlerini aşağıdaki potansiyel hedeflere yöneltiyor:
Şirket, hematolojideki yüksek nakit sağladığı Pomalyst (2027) ve immüno-onkolojinin bel kemiği Opdivo (2028) patentlerini kaybedecek.
Olası hedefler ve nedenleri
Meme kanseri ilacı Ibrance (2027) ve prostat kanseri ilacı Xtandi'nin (2027) patentleri sonlanıyor.
Olası hedef ve nedeni
Dünyanın en çok satan ilaçlarından olan Keytruda'nın patenti 2028'de bitiyor. Bu yaklaşık 30 milyar dolar ile ilaç endüstrisi tarihinin en büyük gelir boşluklarından biri anlamına geliyor.
Olası hedef ve nedeni
Ancak kısa vadede kaybolacak gelirleri telafi etmek istiyorlarsa: Pazara yakın, Faz 3 veya onay aşamasındaki şirketlere yönelmeleri gerekecek. Bu da daha büyük ve daha pahalı satın almalar demek.
| İlaç | Orijinal Şirket | Yıllık Satış | Biosimilar Fırsatı |
|---|---|---|---|
| Keytruda | Merck | $25B+ | Çok büyük |
| Eliquis | BMS / Pfizer | $18B | Büyük |
| Opdivo | BMS | $10B | Büyük |
| Stelara | J&J | $10B | Büyük |
| Entresto | Novartis | $6B | Orta |
Patent cliff baskısı en yüksek olan şirketlerin yönelimleri:
Lenovo 2026/27 mali yılına rekor gelirle başladı. ISG tarafında AI sunucu satışları yıllık %98 büyürken, pipeline 54 milyar dolara ulaştı ve karlılık göstergeleri beklentilerin üzerinde geldi.
WhiteHawk Minerals halka arz sonrası ilk çeyreğinde toplam 111,8 milyon dolarlık dokuz satın alma anlaşması imzaladı ve 700 bin akrelik varlık ekledi. EBITDA 21 milyon dolarla beklentiyi karşıladı, çeyreklik 0,50 dolar temettü başladı.
Tencent 2026'yı AI yatırım döngüsünün dip yılı olarak geçiriyor. JPMorgan, 2027'de AI gelirleriyle kazanç büyümesinin %10-15'e toparlanacağını öngörüyor. Hunyuan 4 ve Xiaowei katalizör olarak bekleniyor.