Dış lisans anlaşması — İlaç haklarının bedel karşılığı kullandırılması

Dış lisans anlaşması (out-licensing ya da license-out), bir ilaç şirketinin molekül ya da platform üzerindeki haklarını, mülkiyeti elinde tutarak belirli bölge, hastalık ve süre için başka bir şirkete kullandırdığı sözleşmedir. Çin sektör dilinde çoğu zaman "BD anlaşması" diye anılır. Lisans veren karşılığında peşinat, klinik ve ticari olaylara bağlı kilometre taşı ödemeleri ve satışlardan royalti alır. Model, küçük biyoteklerin küresel Faz 3 (ruhsat öncesi son ve en pahalı klinik aşama) maliyetini üstlenmeden gelir elde etmesini, büyük ilaç şirketlerinin de patent kaybıyla boşalan ürün hattını doldurmasını sağlar. Terim Dragonomi özetlerinde sık geçer, çünkü 2025-2026'da Çinli ilaç şirketleri yurt dışına rekor sayıda lisans verdi ve bu gelirler gelir tablolarını doğrudan değiştirdi.

Tanım ve sınırlar

Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'nün (WIPO) 2025 tarihli rehberine göre lisans, fikri mülkiyet sahibinin mülkiyeti elinde tutarak başkasına kullanım izni vermesidir. Karşılığında peşin bedel ya da royalti gibi bir değer alınır. Devirde (assignment) mülkiyet tamamen el değiştirir. Bu ayrım ilaçta pratik bir sonuç doğurur. Lisans alan geliştirmeyi bırakırsa ya da sözleşmeyi feshederse haklar lisans verene geri döner, yani dış lisans bir molekül satışı sayılmaz. Aşağıda anlatılan tislelizumab iadeleri bunun bilinen örnekleridir.

Şirket satın alması (M&A, birleşme ve satın alma) başka bir işlemdir. Alıcı, molekülle birlikte şirketin tamamını, ekibini ve diğer projelerini de alır. Lisansta lisans veren bağımsız kalır ve kalan ürün hattını geliştirmeyi sürdürür. İki yapı arasında geçiş sık görülür. Warner-Lambert, 1996'da kolesterol ilacı Lipitor için Pfizer ile ortak pazarlama (co-promotion) anlaşması yaptı. Pfizer'in şirket tarihçesine göre bu başarılı ortaklık, Pfizer'in 2000'de Warner-Lambert'i satın almasıyla sonuçlandı. İyi işleyen bir lisans ilişkisi bu nedenle çoğu zaman satın almanın ön adımı olarak okunur.

Anlaşmanın yönü sık karıştırılır. Hakları veren taraf için işlem dış lisanstır. Hakları alan taraf için aynı işlem lisans almadır (in-licensing). Pfizer'in 2025'te 3SBio'nun SSGJ-707 molekülünün Çin dışı haklarını lisanslaması, 3SBio açısından dış lisans, Pfizer açısından lisans almadır. SSGJ-707, PD-1 ve VEGF'i aynı anda hedefleyen bispesifik, yani iki hedefe birden bağlanan bir antikordur. PD-1, bağışıklık hücrelerinin tümöre saldırmasını frenleyen bir kontrol noktasıdır. VEGF, tümörün kendini besleyecek yeni kan damarları oluşturmak için kullandığı büyüme sinyalidir.

Çin sektör yazılarındaki "BD" kısaltması business development, yani iş geliştirme anlamına gelir. Pratikte dış lisansla eş anlamlı kullanılır, ama kapsamı daha geniştir. NewCo kurulumu, ortak geliştirme, opsiyon anlaşmaları ve şirket satışları da BD şemsiyesine girer. Bu yüzden "BD geliri" ifadesi her zaman saf lisans geliri anlamına gelmez.

Bir lisansın kapsamı beş eksende çizilir. Birincisi varlıktır (asset, yani lisansa konu ilaç adayı ya da teknoloji). Lisans tek bir molekülü ya da birçok aday üretebilen bir teknoloji platformunu kapsayabilir. Kore'de ABL Bio'nun ilaçların kan-beyin bariyerini geçmesine yardım eden Grabody-B platformu ikinci türe örnektir. İkincisi endikasyondur, yani hakkın hangi hastalıklar için verildiği. Üçüncüsü bölgedir. Çin kaynaklı anlaşmalarda iki kalıp baskındır, global haklar ve "Büyük Çin hariç" haklar. Büyük Çin, Çin anakarası, Hong Kong, Makao ve Tayvan'ı kapsar. Büyük Çin hariç bir lisansta lisans veren, kendi iç pazarındaki satış hakkını elinde tutar. Dördüncüsü münhasırlıktır (exclusivity). Münhasır lisansta lisans veren, aynı bölgede aynı hakkı başka kimseye veremez. Beşincisi süredir ve çoğu sözleşmede royalti döneminin bitişine bağlanır.

Nasıl işler

Bir dış lisans genellikle beş aşamadan geçer. İlk aşamada taraflar gizlilik anlaşması imzalar ve lisans alan ön incelemeyi (due diligence) yürütür. Klinik veri, patent durumu ve üretim dosyası bu aşamada incelenir. İkinci aşamada bağlayıcı olmayan bir ön şartlar belgesi (term sheet) üzerinde uzlaşılır. Üçüncü aşama imza ve kapanıştır. İmza ile kapanış arasında rekabet otoritesi onayı gibi koşullar beklenir. GSK'nın açıklamasına göre Hengrui'den Temmuz 2025'te aldığı KOAH adayı lisansı, ABD'de Hart-Scott-Rodino Yasası kapsamındaki rekabet incelemesine bağlıydı. Pfizer ile 3SBio'nun anlaşması 19 Mayıs 2025'te imzalandı, 24 Temmuz 2025'te tamamlandı. Peşinat çoğunlukla kapanıştan sonra ödenir.

Dördüncü aşama teknoloji transferi ve geliştirmedir. Lisans veren, üretim yöntemini, analiz metotlarını ve düzenleyici dosyaları karşı tarafa aktarır. Bu aktarım bazen ödemeye bağlanır. Merck'in açıklamasına göre Kasım 2024'te LaNova ile imzalanan LM-299 lisansındaki 2,7 milyar dolara kadar kilometre taşı paketi, geliştirme ve ruhsatın yanında teknoloji transferine bağlı ödemeleri de kapsıyordu. Klinik çalışmaları çoğunlukla lisans alan yürütür ve finanse eder. Sözleşme ona bir özen yükümlülüğü (diligence) yükler, yani molekülü makul çabayla geliştirmek zorundadır. Taraflar ilerlemeyi genellikle ortak bir yönlendirme komitesiyle izler.

Klinik olaylar gerçekleştikçe kilometre taşı ödemeleri tetiklenir. Novartis, Ekim 2024'te Monte Rosa'nın VAV1 hedefli protein yıkıcı molekülü MRT-6160'ı 150 milyon dolar peşinat ve 2,1 milyar dolara kadar kilometre taşıyla lisansladı. Monte Rosa'nın açıklamasına göre bir otoimmün hastalık olan Sjögren'de ilk Faz 2 hastasının ilk ziyareti, 8 Eylül 2026'da 50 milyon dolarlık ödemeyi tetikledi.

Beşinci aşama ticari dönemdir. Ruhsattan sonra lisans alan satış yapar ve lisans verene genellikle çeyreklik royalti öder. Fesih her aşamada mümkündür. Fesihte haklar, klinik veriler ve çoğu zaman ruhsat dosyaları lisans verene döner. İmzadan onaya geçen süre birkaç yılı bulur. Aşağıda anlatılan Legend ve Yuhan örneklerinde bu süre dört ile altı yıl arasında kaldı.

Süre, maliyet ve başarı oranları

Bir lisansın fiyatını, lisanslanan adayın önünde kalan yolun uzunluğu ve riski belirler. Klinik geliştirme dört basamaktan oluşur. Faz 1, ilacın az sayıda gönüllüde ya da hastada ilk kez güvenlik ve doz açısından denendiği aşamadır. Faz 2, etkinin ilk kez daha geniş hasta gruplarında sınandığı aşamadır. Faz 3, ruhsat için gereken büyük ve karşılaştırmalı çalışmadır. Son basamak ruhsat başvurusu ve incelemedir. ABD'de bu başvuru küçük moleküllerde NDA, biyolojik ilaçlarda BLA adını taşır.

BIO, Informa Pharma Intelligence ve QLS Advisors'ın 2021'de yayımladığı çalışma, 2011-2020 döneminde 9.704 programdaki 12.728 faz geçişini inceledi. Buna göre Faz 1'den Faz 2'ye geçme oranı yüzde 52,0, Faz 2'den Faz 3'e yüzde 28,9, Faz 3'ten ruhsat başvurusuna yüzde 57,8, başvurudan onaya yüzde 90,6'dır. Dört oranın çarpımı, Faz 1'deki bir adayın onaya ulaşma olasılığını verir ve sonuç yüzde 7,9'dur. Onkolojide bu olasılık yüzde 5,3'e iner. Hasta seçiminde biyobelirteç kullanan programlarda yüzde 15,9'a çıkar. Biyobelirteç, hangi hastanın ilaca yanıt vereceğini gösteren ölçülebilir biyolojik işarettir. En büyük eleme Faz 2'de olur, çünkü ilacın gerçekten işe yarayıp yaramadığı ilk kez orada görülür.

Aynı çalışmanın az bilinen bir ayrıntısı Faz 1 oranıdır. BIO'nun 2016'daki önceki çalışmasında bu oran yüzde 63,2 idi. Yeni çalışmada yüzde 52,0'a indi. BIO düşüşü ilaçların kötüleşmesine bağlamaz. Yıllarca sessizce bekleyen programların artık başarısız sayılması, hesabın düzeltilmesini sağladı. Eski oranla kurulmuş bir değerleme modeli bu yüzden erken aşama varlıkları olduğundan değerli gösterir.

Süre de uzundur. BIO'ya göre bir adayın Faz 1'den onaya ulaşması ortalama 10,5 yıl sürer. Bunun 2,3 yılı Faz 1'de, 3,6 yılı Faz 2'de, 3,3 yılı Faz 3'te, 1,3 yılı ruhsat incelemesinde geçer. Maliyet için en çok anılan hesaplardan biri Wouters ve arkadaşlarının JAMA'da 2020'de yayımlanan çalışmasıdır. Çalışma 2009-2018'de onaylanan 355 ilacın 63'ünü inceledi. Başarısız denemelerin maliyeti dahil edildiğinde, yeni bir ilacı pazara getirmenin sermaye maliyetiyle hesaplanan medyan tutarı 1,14 milyar dolar, ortalaması 1,56 milyar dolar çıktı (2018 dolarıyla). Kanser ve bağışıklık ilaçlarında medyan 2,77 milyar dolardır. Bu rakamlar, JAMA'nın Eylül 2022'de yayımladığı düzeltmeden sonraki değerlerdir. İlk yayında medyan 985 milyon dolardı, bu yüzden eski kaynaklarda daha düşük tutar görülür.

Bu olasılıklar lisans fiyatının hammaddesidir. Sektör fiyatı çoğu zaman riskten arındırılmış net bugünkü değerle (rNPV, risk-adjusted net present value) hesaplar. Aynı yöntem, SOTP maddesinde anlatılan biyoteknoloji değerlemesinin de temelidir. Gelecekteki her ödeme, o aşamaya ulaşma olasılığıyla çarpılır ve bugüne indirgenir. Lisans veren garanti para ister, lisans alan ödemeyi riskin azaldığı ana ertelemek ister. Peşinat ile koşullu ödemeler arasındaki denge bu pazarlığın sonucudur.

Faz 1'de lisanslanan varsayımsal bir aday hesabı somutlaştırır. Anlaşma 100 milyon dolar peşinat, Faz 2 başlangıcında 50 milyon dolar, Faz 3 başlangıcında 150 milyon dolar, onayda 300 milyon dolar ve satış eşiklerine bağlı 1 milyar dolar kilometre taşı içersin. Başlık değeri 100 + 50 + 150 + 300 + 1.000 = 1,6 milyar dolar eder. BIO oranlarıyla Faz 2 ödemesinin gerçekleşme olasılığı 0,52, beklenen değeri 26 milyon dolardır. Faz 3 ödemesinde olasılık 0,52 × 0,289 ile yaklaşık 0,150, beklenen değer 22,5 milyon dolardır. Onay ödemesinde olasılık 0,150 × 0,578 × 0,906 ile yaklaşık 0,079, beklenen değer 23,6 milyon dolardır. Onaylanan ürünlerin yarısının satış eşiklerini aştığı varsayılırsa satış kilometre taşlarının olasılığı yaklaşık 0,039, beklenen değeri 39,4 milyon dolardır. Peşinatla birlikte beklenen toplam yaklaşık 211 milyon dolar, yani başlık değerinin yaklaşık yüzde 13'üdür.

Zaman da hesaba katılınca tutar daha da küçülür. BIO sürelerine yakın bir takvimle Faz 2 ödemesi 2., Faz 3 ödemesi 6., onay ödemesi 10., satış ödemesi 13. yılda gelsin ve yüzde 10'luk iskonto oranı kullanılsın. Dört ödemenin bugünkü beklenen değerleri sırasıyla 21,5, 12,7, 9,1 ve 11,4 milyon dolara iner. Peşinatla toplam yaklaşık 155 milyon dolardır ve başlık değerinin yüzde 10'unun altında kalır. Erken aşama bir anlaşmada lisans veren için asıl değerin peşinat olması bundandır. Recon Strategy'nin aşağıda anlatılan gerçekleşme verisi bu hesaptan yüksektir, çünkü örneğindeki varlıkların onaya ulaşma oranı BIO ortalamasının yaklaşık iki katıdır.

Ödeme katmanları

Bir dış lisansın bedeli, farklı risk düzeylerine bağlanmış katmanlardan oluşur. Tablo katmanları kabaca garanti olandan en koşullu olana doğru sıralar. Örnekler tarafların anlaşma duyurularından alındı.

Peşinat (upfront payment), anlaşmanın en kesin nakit kalemidir ve sözleşmelerde genellikle "iade edilmez" diye yazılır. Koşulsuz yıl dönümü ödemeleri ona en yakın kalemdir. Kilometre taşı ödemesi (milestone payment), belirli bir olay gerçekleştiğinde ödenen koşullu tutardır. Geliştirme ve ruhsat kilometre taşları bir Faz 2 başlangıcına, ruhsat başvurusuna ya da onaya bağlanır. Satış kilometre taşları, ürünün yıllık satışları belirli eşikleri geçtiğinde ödenir. Royalti, lisanslı ürünün net satışlarından lisans verene giden paydır. Net satış, liste fiyatından iskontolar, iadeler ve kamu indirimleri düşüldükten sonra kalan tutardır. Kademeli royalti (tiered royalty) oranı satış dilimine göre yükselir. Düşük satış diliminde oran tek haneli kalabilir, yüksek dilimde çift haneye çıkar.

Royalti genellikle ürün ve ülke bazında sürer. Affimed'in Ağustos 2018'de Genentech ile imzaladığı ve SEC'e sunduğu lisans sözleşmesi tipik kalıbı gösterir. Royalti, ilgili ülkede son geçerli patent isteminin bitişi ile ilk ticari satıştan itibaren 10 yıl arasında hangisi geç ise o tarihe kadar ödenir. Aynı sözleşmede, bir biyobenzer o ülkede hasta sayısıyla ölçülen yüzde 20 pazar payına ulaşırsa royalti süresi erken biter. Biyobenzer, patenti biten biyolojik bir ilacın onaylı benzer kopyasıdır. Aynı ürün için royalti bir ülkede biterken başka bir ülkede sürebilir.

Duyurulardaki büyük rakam, peşinat ile kilometre taşı tavanlarının toplamıdır. Royalti tavansız olduğu için bu toplama girmez, hisse yatırımı da çoğu zaman ayrı verilir. Sektör bu toplama yarı alaycı biçimde biobucks der. Biobucks, gerçekleşmesi koşullara bağlı ödemelerin "kadar" ifadesiyle verilen tavanıdır. Bir anlaşmanın risk dağılımını en iyi özetleyen ölçü peşinat oranıdır, yani peşinatın toplam potansiyel değere bölümü. VBInsight'ın 2026 verisine göre Çin'deki tüm lisans işlemlerinde (yurt dışına, yurt içine ve Çin'e lisans dahil) açıklanan peşinatların toplam değere oranı 2025'te yüzde 5,2, 2026'nın ilk yarısında yüzde 5,8 oldu.

AstraZeneca'nın 30 Ocak 2026'da CSPC ile imzaladığı obezite ve diyabet anlaşması, hesabı adım adım göstermeye uygundur. Anlaşma sekiz programı kapsar. Fierce Biotech'in aktardığına göre CSPC Çin anakarası, Hong Kong, Makao ve Tayvan haklarını elinde tutar, AstraZeneca'nın da bu bölgede ortak ticarileştirme opsiyonu vardır. Peşinat 1,2 milyar dolar, Ar-Ge ve ruhsat kilometre taşları 3,5 milyar dolar, satış kilometre taşları 13,8 milyar dolardır. Kademeli royalti bunlara ek olarak ödenir. Toplam 1,2 + 3,5 + 13,8 = 18,5 milyar dolar eder. Peşinat oranı 1,2 / 18,5 ile yaklaşık yüzde 6,5'tir. Satış kilometre taşlarının payı 13,8 / 18,5 ile yaklaşık yüzde 74,6'dır. Başka bir deyişle manşetteki tutarın dörtte üçü, ürünler onaylanıp yüksek satış eşiklerini aşmadan ödenmez. BioPharma Dive'a göre peşinat, 2025'te Pfizer'in 3SBio ve Takeda'nın Innovent anlaşmalarındaki peşinatların biraz altında kalır. Anlaşma kapsamıyla, BioPharma Dive'ın takibinde 2025 başından bu yana Çin kaynaklı en büyük anlaşmadır.

Katmanlara iki unsur daha eklenebilir. Birincisi maliyet ve kâr paylaşımıdır. Legend Biotech ile Janssen, Aralık 2017'de BCMA hedefli CAR-T tedavisi için anlaştığında maliyeti ve kârı dünya genelinde 50/50, Büyük Çin'de 30/70 (Janssen/Legend) paylaşmayı kararlaştırdı. CAR-T, hastanın kendi bağışıklık hücrelerinin tümörü tanıyacak biçimde değiştirildiği bir tedavidir. Bu yapıda lisans veren royalti yerine kârdan pay alır, ama geliştirme maliyetine de ortak olur. İkincisi tedarik haklarıdır. Bazı anlaşmalarda lisans veren ticari üretimi üstlenir ve royaltiye ek olarak üretim marjı kazanır.

Taraflar neden anlaşır

Lisans verenin ilk gerekçesi sermayedir. Gelir öncesi bir biyotek için küresel Faz 3, çoğu zaman şirketin kendi nakdini aşan bir yüktür. Lisansla birlikte başarısızlık riski de karşı tarafa geçer. İkinci gerekçe satış ağıdır. ABD ve Avrupa'da ilaç satmak, bu pazarlarda yıllardır çalışan bir saha ekibi ve geri ödeme deneyimi gerektirir. Çinli biyoteklerin bir avantajı daha vardır, erken klinik veriyi hızlı ve ucuz üretebilirler. Çin'de klinik çalışma başvurularında (IND, Investigational New Drug) "60 gün içinde itiraz yoksa zımni onay" ilkesi, ÇKP Merkez Komitesi ile Devlet Konseyi'nin Ekim 2017 tarihli reform görüşüyle kabul edildi. İlke, ilaç otoritesinin 2018/50 sayılı duyurusuyla Temmuz 2018'de uygulamaya girdi. Çin ilaç otoritesi NMPA'nın 2025/86 sayılı duyurusuyla uygun Sınıf 1 yenilikçi ilaçlarda bu süre 30 iş gününe indi.

Lisans alan için temel itici güç patent uçurumudur (patent cliff), yani çok satan ilaçların koruma süresinin kısa aralıklarla bitmesi. Evaluate'in 2026 hesabına göre büyük ilaç şirketlerinin yaklaşık 300 milyar dolarlık geliri, yani sektör gelirinin altıda biri, 2030'a kadar patent kaybı riskiyle karşı karşıya. Bu boşluğu iç Ar-Ge ile doldurmak yıllar alır. Hazır bir klinik adayı lisanslamak zamanı kısaltır. Çin varlıkları bu hesapta bir de fiyat avantajı sundu. Jefferies'in Temmuz 2025 analizine göre Çin varlıklarının peşinatları küresel emsallerden yüzde 60-70, toplam değerleri yüzde 40-50 daha düşüktü. Evaluate'e göre bu iskonto sonraki aylarda hızla daraldı. Batılı ve Çinli şirketler arasındaki lisanslarda ortalama peşinat 2022'de 52 milyon dolardan 2026'nın ilk aylarında 172 milyon dolara çıktı. Evaluate'ten Mark Lansdell'in ifadesiyle Çin artık bir "indirim reyonu" değil.

Aşama ilerledikçe denge lisans verenden yana kayar. Current Partnering, 2015-2026 arasındaki 1.600'ü aşkın lisansı tarayan verisini 12 Ağustos 2026'da yayımladı. Buna göre 2026'nın ilk yedi ayında Faz 3, ruhsat ya da pazar aşamasındaki varlıkların lisanslarının yüzde 80'inde royalti çift haneye ulaşabiliyor. Keşif, klinik öncesi ve Faz 1 aşamasında bu oran yüzde 50. BioScience Advisors'tan Mark Edwards'ın LESI'de 2017'de yayımlanan derlemesine göre biyofarmada efektif royalti oranları yüzde 3 ile yüzde 17'nin üzeri arasında değişir. Oran münhasırlıkla, lisans verenin türüyle (üniversite ya da şirket) ve aşamayla yükselir.

Kısa tarihçe

Modelin prototipi 1978'de kuruldu. NCBI'de yayımlanan vaka incelemesine göre Genentech, insan insülini geninde başarı elde ettikten hemen sonra Eli Lilly ile bir araştırma ve royalti anlaşması imzaladı. Humulin, 28 Ekim 1982'de FDA onayı aldı. Bu anlaşma "küçük biyotek keşfeder, büyük ilaç şirketi geliştirip satar, biyotek royalti alır" düzeninin ilk örneği oldu.

Çin'den yurt dışına ilk lisanslar küçük ölçekliydi. HUTCHMED (o dönemki adıyla Chi-Med), 2011'de savolitinib için AstraZeneca ile anlaştı. Peşinat 20 milyon dolar, toplam değer 140 milyon dolardı. Şirket 2013'te fruquintinib için Eli Lilly ile ayrıca Çin içi bir ortaklık kurdu. 2015-2020 döneminde akışın önemli bir kısmı ters yöndeydi. Zai Lab gibi şirketler, Batılı ilaçların Büyük Çin haklarını lisans alarak büyüdü. Aynı bölge tanımı bugün dış lisanslarda tersinden, "Büyük Çin hariç" kalıbı olarak kullanılır.

Kırılma 2017-2018'deki altyapı reformlarıyla geldi. Zımni onay 2017'de kararlaştırıldı, 2018'de yürürlüğe girdi. Çin'in o dönemki ilaç otoritesi CFDA, Haziran 2017'de ICH'nin (ilaç ruhsat kurallarını uyumlaştıran uluslararası konsey) düzenleyici üyesi oldu. People's Daily katılımı 19 Haziran 2017'de duyurdu. Böylece Çin'de üretilen klinik veri küresel ruhsat dosyalarında kullanılabilir hâle geldi. Hong Kong borsasının Chapter 18A kuralı 30 Nisan 2018'de yürürlüğe girdi ve gelir öncesi biyoteklere 1,5 milyar Hong Kong doları piyasa değeri eşiğiyle halka açılma imkânı verdi. Şanghay'ın STAR Market'i 2019'da zarar eden şirketlere en az 4 milyar yuan piyasa değeriyle arz imkânı veren beşinci listeleme standardını getirdi. Bu kanallar Ar-Ge'yi finanse etti, Ar-Ge de lisanslanabilir molekül üretti.

İlk büyük sınavlar bu dönemde verildi. Legend Biotech ile Janssen'in Aralık 2017'de imzaladığı 350 milyon dolar peşinli anlaşma, Şubat 2022'de Carvykti'nin FDA onayıyla sonuçlandı. Kore'den Yuhan, 2018'de akciğer kanseri ilacı lazertinibi 50 milyon dolar peşinat ve 1,255 milyar dolar toplam değerle Janssen'e lisansladı ve Kore haklarını elinde tuttu. Molekül, Lazcluze adıyla 19 Ağustos 2024'te FDA onayı aldı. Akeso ile Summit, 5 Aralık 2022'de PD-1/VEGF bispesifiği ivonescimab için 500 milyon dolar peşinli ve 5 milyar dolara kadar değerli bir anlaşma yaptı. Daiichi Sankyo ile Merck de Ekim 2023'te üç antikor-ilaç konjugatı (ADC, antikorun hücre öldürücü bir ilacı doğrudan tümör hücresine taşıdığı molekül) için 4 milyar dolar peşinat üzerinde anlaştı.

Son üç yılda ölçek değişti. Evaluate'in Fierce Biotech'te aktarılan 2026 verisine göre Çin kökenli sınır ötesi anlaşma sayısı 2022'den 2025'e 42'den 93'e, bu anlaşmaların toplam peşinatı 1,1 milyar dolardan 5,6 milyar dolara çıktı. Evaluate'in PharmaVoice'taki sayımı aynı yıl için 92 lisans verir, iki yayın arasındaki fark tek anlaşmadır. Jefferies'in 2025 analizine göre Çin'in küresel biyotek lisans değerindeki payı 2021'de yüzde 8, 2022'de yüzde 16, 2023 ve 2024'te yüzde 21 oldu ve 2025'in ilk çeyreğinde yüzde 32'ye ulaştı. Pfizer'in 3SBio'ya ödediği 1,25 milyar dolar (2025), Takeda'nın Innovent anlaşması (2025) ve AstraZeneca'nın CSPC'ye ödediği 1,2 milyar dolar (2026), dönemin en yüksek peşinatlarıdır. BMS ile Hengrui'nin Mayıs 2026'daki 13 programlık anlaşması, tekil molekülden portföy lisansına geçişi gösterir. Pfizer ile Innovent'in Mayıs 2026'da duyurulan anlaşması da 12 programı 650 milyon dolar peşinat ve 9,85 milyar dolara kadar kilometre taşıyla kapsar. BioPharma Dive'a göre programların dördünde Pfizer dünya haklarını alır ve geliştirme maliyetini tek başına üstlenir. Dördünde Büyük Çin dışı hakları alır, kalan dördünde haklar ve geliştirme maliyeti iki şirket arasında eşit bölünür.

Başlık değeri ve kasaya giren para

Duyurularda en çok öne çıkan rakam, en az kesin olanıdır. "Kadar" ile verilen toplam değer, her koşulun gerçekleştiği iyimser senaryoyu anlatır. Recon Strategy'nin 2025 çalışması, 2010-2015 arasında ABD ya da AB merkezli taraflarca lisanslanan 73 Faz 1 varlığını dokuz yıl izledi. Açıklanan yaklaşık 22,1 milyar dolarlık potansiyel değerin yaklaşık 6,9 milyar doları, yani yaklaşık üçte biri (kaynağa göre yüzde 32) gerçekten ödendi. Varlıklardan 11'i (yüzde 15) onaya ya da lansmana ulaştı. Tahsilatın büyük kısmını Spinraza ve Qulipta gibi birkaç ticari başarı sağladı. Örnek yalnızca ABD ve AB taraflı anlaşmalardan oluştuğu için oranı Çin lisanslarına aktarırken dikkat gerekir.

Satın almalarda tablo daha serttir. SRS Acquiom'un Fierce Biotech'te Eylül 2025'te aktarılan verisi, en az bir kilometre taşının vadesi gelmiş 128 biyofarma satın almasını kapsar. Bu anlaşmalarda gerçekleşen kazanç ödemesi (earnout) 6,5 milyar dolar, tahsil edilemeyen tutar 27,4 milyar dolar oldu. Vadesi gelen koşullu tutarın yaklaşık yüzde 19'u ödendi (6,5 / 33,9). Bu anlaşmalardaki 609 kilometre taşı olayının yüzde 22'si gerçekleşti, yüzde 73'ü kaçırıldı ve anlaşmaların yüzde 45'i hiç kazanç ödemesi almadı. Bu veri seti lisanslara değil, satın almalardaki koşullu ödemelere aittir. Biobucks'ın neden iskontolu okunması gerektiğini aynı yönde gösterir.

Peşinat oranı anlaşmadan anlaşmaya çok değişir. Aşağıdaki tabloda oran, peşinatın toplam potansiyel değere bölünmesiyle hesaplandı. Toplam, peşinat ile kilometre taşı tavanlarının toplamıdır. Tutarlar tarafların duyurularından, Madrigal satırı Reuters'ın Şubat 2026 analizinden alındı. Pfizer-3SBio satırında opsiyon ve hisse yatırımı toplama katılmadı.

2018-2026 arasındaki bu örneklerde oran yüzde 1,4 ile yüzde 20,7 arasında değiştiği için yüzde 5-6'lık Çin ortalaması tek başına az şey söyler. En yüksek oranlar, lisans alanların birbiriyle yarıştığı PD-1/VEGF bispesifikleri ve ADC'ler gibi sınıflarda görülür. Yakın vadeli garanti nakit eklenince sıralama değişebilir. BMS-Hengrui'de 2027'deki 175 milyon dolarlık yıl dönümü ödemesi ve 2028'deki koşullu 175 milyon dolar eklenince yakın vadeli nakit 950 milyon dolara, oran da yaklaşık yüzde 6,3'e çıkar. Daiichi Sankyo-Merck kâr paylaşımlı bir ortaklıktır. Tablodaki 22 milyar dolar, 24 ay içinde ödenecek 1,5 milyar dolarlık devam ödemesini de içerir. Bu neredeyse garanti ödeme peşinata eklenince oran (4 + 1,5) / 22 ile yüzde 25'e çıkar.

Sektör toplamlarında da kaynaklar arasında büyük fark vardır.

Fark çoğunlukla tanımdan gelir. NewCo anlaşmalarının, opsiyonların ve Çin içi lisansların sayıma katılıp katılmaması toplamı değiştirir. Ortalama peşinat istatistiği daha da kaygandır. Evaluate'in PharmaVoice'ta yayımlanan 2026 verisine göre 2025'teki 92 Çin lisansının yalnızca 40'ı peşinat tutarını açıkladı. Yalnızca bu anlaşmaları sayan Evaluate 2025 ortalamasını 141 milyon dolar (2024'te 102 milyon dolar) buldu. 40 × 141 milyon dolar yaklaşık 5,6 milyar dolar eder ve Evaluate'in toplam peşinat rakamıyla örtüşür. Pharmcube aynı yıl için 38,8 milyon dolar verdi, aradaki fark üç kattan fazladır. Yoğunlaşma da ortalamaları bozar. VBInsight'a göre 2026'nın ilk yarısında en büyük 10 anlaşma toplam değerin yüzde 69,5'ini oluşturdu ve küresel ölçekte en büyük 10 lisansın 8'inde satıcı taraf Çinli şirketti.

Sözleşme maddelerinde pazarlık

Royalti indirimleri ve fiyat riski

Royalti indirimi (step-down) maddeleri oranı belirli olaylarda düşürür. Goodwin, 200'ü aşkın lisans ve işbirliği anlaşmasını izleyen veritabanını Temmuz 2026'da güncelledi. Buna göre son 12 ayda imzalanan anlaşmaların tamamında jenerik girişi indirim tetikleyicisiydi. Üçüncü taraf fikri mülkiyet ödemeleri ve patent bitişi anlaşmaların yüzde 95'inde, düzenleyici münhasırlık kaybı yüzde 26'sında tetikleyici oldu. Önceki dönemde bu oranlar sırasıyla yüzde 63, 77, 67 ve 15'ti. Law Insider'ın derlediği örnek maddelerde indirim çoğu zaman yüzde 30-50 aralığındadır. Gerçek oranlar ise SEC'e sunulan sözleşme nüshalarında genellikle karartılır, Affimed-Genentech sözleşmesinde de indirim oranları gizlenmiştir.

Royalti yığılması (royalty stacking), lisans alanın aynı ürün için birden fazla fikri mülkiyet sahibine royalti ödemek zorunda kalmasıdır. Yığılma karşıtı (anti-stacking) maddeler, üçüncü taraflara ödenen royaltinin bir kısmının lisans verene ödenen orandan düşülmesine izin verir. Lisans verenler buna karşılık indirimlerin toplamına bir taban koyar, yani bütün indirimler uygulansa bile oran belirli bir seviyenin altına inemez. Bağlayıcı ya da ilaç yükü teknolojisini başka bir şirketten lisanslayan bir ADC'de bu taban, pazarlıkta manşet oran kadar önem taşır. LESI'deki 2017 derlemesi de patent geçersizliği, jenerik girişi, kombinasyon ürünleri ve üçüncü taraf patent yığılmasını efektif royaltiyi aşındıran başlıca etkenler olarak sayar.

Goodwin'in 2026 analizine göre "diğer" kategorisindeki indirim tetikleyicileri anlaşmaların yüzde 44'ünden yüzde 74'üne çıktı ve en büyük artış bu kategoride görüldü. Kategori ağırlıkla hükümet fiyatlaması ve geri ödeme olaylarından oluşur. ABD'de IRA (Inflation Reduction Act, Enflasyonu Düşürme Yasası) ve MFN (most favored nation) politikalarından sonra lisans alanlar, fiyat erozyonunu royaltiye yansıtmayı standart talep hâline getirdi. MFN, ilaç fiyatının en düşük uluslararası fiyata endekslenmesidir.

IRA royalti değerini molekül tipine göre de ayırır. Epstein Becker Green'in 2026 değerlendirmesine göre küçük moleküllerde Medicare (ABD'nin 65 yaş üstü kamu sağlık sigortası) fiyat müzakeresi onaydan 7 yıl sonra başlar ve fiyat 9. yılda yürürlüğe girer. Biyolojiklerde bu süreler 11 ve 13 yıldır. Bu "hap cezası" (pill penalty) yüzünden aynı royalti oranı, ağızdan alınan bir molekülde bispesifik bir antikora göre daha kısa bir tam fiyat penceresi sunar. Kesin royalti oranı duyurularda çoğu zaman yer almaz, "çift haneli kademeli" gibi aralıklar verilir.

2025-2026'da yaygınlaşan yapı taşları

Son iki yılda peşinat ile kilometre taşı arasındaki katmanlar çoğaldı. Yıl dönümü ödemesi (anniversary payment), belirli tarihlerde ödenen ve çoğunlukla klinik bir olaya bağlı olmayan nakittir. BMS bu kalemi hem BioNTech anlaşmasında (Haziran 2025, 2026-2028 arasında toplam 2 milyar dolar, koşulsuz) hem Hengrui anlaşmasında (Mayıs 2026) kullandı. Kalem yeni değildir. Daiichi Sankyo'nun Ekim 2023'te Merck'ten 24 ay içinde alacağı 1,5 milyar dolarlık devam ödemesi bu yapının öncülüdür. Değişen ölçek ve yaygınlıktır. Kalem lisans verene peşinata yakın bir kesinlik sağlar, lisans alanın nakit çıkışını yıllara yayar.

Opsiyonlu lisans, lisans alana belirli bir veri eşiğinden sonra hakları alma seçeneği verir. GSK, 28 Temmuz 2025'te Hengrui'den KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı) adayı HRS-9821'in Büyük Çin dışı haklarını aldı. Anlaşmaya Faz 1 sonunda ya da GSK isterse daha erken opsiyonla alınabilecek 11 program eklendi. GSK'nın açıklamasına göre peşinat 500 milyon dolardır. Tüm opsiyonlar kullanılır ve kilometre taşları gerçekleşirse yaklaşık 12 milyar dolar ek ödeme doğar, toplam yaklaşık 12,5 milyar dolar eder. Opsiyon yapısı da yeni değildir, Merck'in 2022'de Kelun-Biotech ile yaptığı portföy anlaşması da opsiyon içeriyordu. Büyüyen şey opsiyon sayısı ve toplam tutardır.

İki yönlü lisans da yeni bir kalıptır. BMS-Hengrui anlaşmasındaki 13 programın 4'ü Hengrui kökenli onkoloji ve hematoloji, 4'ü BMS kökenli immünoloji programıdır, 5'i ortak keşif projesidir. Çinli şirket aynı sözleşmede hem lisans veren hem lisans alan konumundadır.

Royaltinin ikinci el piyasası

Royalti hakkı, lisanstan bağımsız bir yatırım varlığına dönüşebilir. Keytruda'nın zinciri bunun az bilinen bir örneğidir. Molekül, 2007'de Schering-Plough'a, 2009'da onunla birlikte Merck'e geçen Hollandalı Organon'da geliştirildi. Sağlık yayını pharmaphorum'un aktardığına göre sonradan LifeArc adını alan MRC Technology, 2006'da antikoru Organon için insanlaştırdı ve royalti hakkı kazandı. LifeArc 2016'da bu royaltinin küçük bir kısmını bir özel sermaye fonuna 150 milyon dolara, 2019'da daha büyük bir kısmını Kanada Emeklilik Fonu'na (CPPIB) 1,297 milyar dolara sattı. Royalty Pharma'nın 2025 sonuç açıklamasına göre şirket 2025'te royalti işlemlerine 2,6 milyar dolar yatırdı ve açıklanan sentetik royalti işlemlerinde en yüksek yılını yaşadı. Sentetik royaltide önceden var olan bir lisans royaltisi yoktur, şirket kendi ürününün gelecekteki satışlarından bir payı yatırımcıya satar. Aynı açıklamaya göre Royalty Pharma'nın portföy tahsilatları 2025'te yüzde 16 artışla 3,25 milyar dolara ulaştı.

Muhasebe ve vergi tuzakları

Lisans veren tarafı

Lisans verenin gelir kaydını ABD'de ASC 606, uluslararası standartlarda IFRS 15, Çin'de CAS 14 düzenler. FASB'nin 14 Nisan 2016'da yayımladığı ASU 2016-10, lisansları ikiye ayırdı. Kullanım hakkı (right to use) veren lisansta gelir belirli bir anda, erişim hakkı (right to access) veren lisansta zamana yayılarak yazılır. İlaç formülleri ve biyolojik bileşikler fonksiyonel fikri mülkiyet sayılır, yani lisans verenin sonraki faaliyetlerinden bağımsız olarak değer taşır. Saf bir molekül lisansının peşinatı bu nedenle kural olarak hakların devredildiği anda gelir yazılır.

Peşinat Ar-Ge hizmeti, ortak keşif ya da tedarikle paketlenmişse gelir zamana yayılır. Hengrui'nin açıklamasına göre BMS anlaşmasındaki 600 milyon dolarlık peşinat ve 175 milyon dolarlık ilk yıl dönümü ödemesi, 2026'nın üçüncü çeyreğinden itibaren tamamlanma yüzdesi yöntemiyle gelire alınacak. Bu yöntemde gelir, işin ne kadarının tamamlandığına göre dönemlere dağıtılır ve ilerleme genellikle katlanılan maliyetin toplam beklenen maliyete oranıyla ölçülür. Anlaşmadaki ortak keşif projeleri bu tercihin muhtemel nedenidir. Geliştirme ve ruhsat kilometre taşları "değişken bedel" sayılır, yani tutarı gelecekteki bir olaya bağlı bedeldir. Ciddi bir iptal olasılığı kalmayana, pratikte çoğu zaman olay gerçekleşene kadar gelire alınmaz. Satış royaltileri ve satış kilometre taşları için ayrı bir istisna vardır (ASC 606-10-55-65 ve IFRS 15 B63). Bunlar ancak satış gerçekleşince gelir yazılır. Çin Maliye Bakanlığı CAS 14'ü 5 Temmuz 2017'de IFRS 15 ile uyumlu biçimde yeniledi ve temel ölçütü kontrol devri yaptı. Yurt dışında listeli şirketler 2018'de, A-hisse şirketleri 2020'de, diğerleri 2021'de geçti.

Lisans alan tarafı

Lisans alan tarafta US GAAP ile IFRS ayrışır. KPMG'nin 2025 karşılaştırmasına göre varlık alımı yoluyla edinilen süregelen Ar-Ge (IPR&D, in-process research and development), alternatif kullanımı yoksa US GAAP'te hemen gider yazılır, IFRS'te ise aktifleştirilir. Aynı peşinat Pfizer, Merck ya da AbbVie'de çeyreklik gidere, yani doğrudan kâr düşüşüne dönüşürken AstraZeneca ya da GSK'da bilançoya maddi olmayan duran varlık olarak girer. AbbVie'nin 2026 ilk çeyrek 10-Q dosyasına (ABD'de SEC'e verilen çeyreklik finansal rapor) göre RemeGen'e ödenen 650 milyon dolar o çeyrekte gider yazıldı. Merck'in 2024 10-K dosyasına (yıllık finansal rapor) göre LaNova'ya ödenen 588 milyon dolar, ödeme Ocak 2025'te yapılmasına rağmen 2024'te Ar-Ge gideri oldu.

Az bilinen bir değişiklik 2022'de geldi. SEC personelinin görüşü doğrultusunda Merck, lisans peşinatlarını ve kilometre taşı ödemelerini non-GAAP (düzeltilmiş) sonuçlarından çıkarmayı bıraktı. Merck'in 2022 tarihli 8-K açıklamasına (önemli gelişmeler için verilen ara bildirim) göre 2021 düzeltilmiş hisse başına kârı, 1,7 milyar dolarlık ek Ar-Ge gideri nedeniyle geriye dönük olarak 0,65 dolar düştü. Pfizer da aynı değişikliği yaptı. Pfizer'in 2023 başındaki açıklamasına göre bunun 2022 etkisi vergi öncesi yaklaşık 765 milyon dolardı. O tarihten beri iki şirketin lisans aldığı çeyrekte düzeltilmiş kârı da doğrudan etkilenir.

Kazanç kalitesi ve vergi

3SBio'nun 2025 yıllık sonuçlarına göre gelir yüzde 94,3 artışla 17,7 milyar yuana, net kâr yüzde 305,8 artışla 8,48 milyar yuana çıktı. Şirketin Pfizer'den aldığını açıkladığı 1,4 milyar dolar, 1,25 milyar dolarlık peşinat ile 150 milyon dolarlık Çin opsiyonunun toplamıyla örtüşür. "Düzeltilmiş" net kâr (8,45 milyar yuan) da bu tek seferlik tutarı içerir. 2026'daki "kâr düşüşü" manşetleri bu yüzden büyük ölçüde baz etkisidir. Lisans geliri F/K ve büyüme hesaplarında ürün satışından ayrı tutulmalıdır.

A-hisse bilançolarında sık kullanılan "olağan dışı kalemler hariç net kâr" ölçüsü de bu tuzağı her zaman ayıklamaz. Çinli ilaç şirketleri lisans gelirini genellikle hasılatın içinde, ana faaliyet geliri olarak raporlar. Hengrui 2026 ilk yarı lisans gelirini, Zelgen de AbbVie anlaşmasından gelen tutarı toplam gelirin parçası olarak açıkladı. Bu yüzden büyük bir peşinat "tek seferlik kalemler hariç" kârı da şişirebilir. K tipi ayrışma ve inovasyon zincirinde yüksek seyir yazısı China Galaxy Securities'in değerlendirmesini aktarır. Buna göre 2026 ilk yarısında borsadaki Çin ilaç şirketlerinin net kârı yüzde 8,8, olağan dışı kalemler hariç net kârı yüzde 29,2 arttı. Yazı artışın kaynakları arasında yurt dışı BD lisanslarından gelen gelirleri de sayar.

Vergi tarafında IRS'in yayımladığı 1984 tarihli ABD-Çin vergi anlaşması, Çin'de vergi mukimi olan lisans verene ödenen royaltide ABD stopajını azami yüzde 10'la sınırlar. ABD'nin varsayılan oranı yüzde 30'dur. Fikri mülkiyet Cayman Adaları ya da Hong Kong'daki bir şirketteyse bu sınır uygulanmayabilir, çünkü ABD'nin bu yapılarla kapsamlı bir gelir vergisi anlaşması yoktur. Net royaltiyi, sözleşmeyi hangi tüzel kişinin imzaladığı belirler. Çin tarafında PwC'nin vergi özetine göre kurumlar vergisi yüzde 25'tir, yüksek ve yeni teknoloji şirketi statüsündeki şirketler ise yüzde 15 öder. Nitelikli teknoloji transferi gelirinin yıllık ilk 5 milyon yuanı vergiden muaftır, bu tutarı aşan kısımda vergi yarıya iner. Milyar dolarlık bir peşinatta 5 milyon yuanlık muafiyet önemsizdir, asıl fark yarı oran indiriminin ve yüzde 15'lik oranın uygulanıp uygulanamadığından doğar.

İadeler ve başarısızlıklar

Lisansları en hızlı bitiren durum, bir güvenlik sinyalinin rekabet baskısıyla birleşmesidir. Boehringer Ingelheim, 2015'te 730 milyon dolarlık anlaşmayla lisansladığı Hanmi'nin akciğer kanseri adayı olmutinibi 30 Eylül 2016'da iade etti. Fierce Biotech'e göre BI resmî olarak klinik verilerin yeniden değerlendirilmesini ve AstraZeneca'nın Tagrisso'suyla kalabalıklaşan EGFR inhibitörü pazarını gerekçe gösterdi. İade, Kore'de ikisi ölümcül üç Stevens-Johnson sendromu (ağır deri reaksiyonu) vakasının gündemde olduğu dönemle çakıştı. "İade edilmez" peşinat bile yeniden müzakere edilebilir. Sanofi'nin açıklamasına göre Hanmi ile Kasım 2015'te imzalanan anlaşmada peşinat 400 milyon euro, geliştirme, ruhsat ve satış kilometre taşları 3,5 milyar euroya kadardı. Toplam yaklaşık 3,9 milyar euro ediyordu ve çift haneli royalti de vardı. Aralık 2016'da haftalık insülin programı iade edildi ve Hanmi peşinatın bir kısmını geri ödedi. Korea Biomedical Review'a göre Sanofi 2020'de, 30 ülkede 6.000 hastayla yürüttüğü Faz 3 programının ardından efpeglenatidin haklarını da Hanmi'ye iade etti.

Stratejik iadelerde peşinat genellikle lisans verende kalır. Tislelizumab bunun en öğretici örneğidir, çünkü iki kez iade edildi. BeOne'un Wikipedia'daki şirket tarihçesine göre Celgene, 2017'de molekülün yurt dışı hakları için BeiGene'e 263 milyon dolar ödedi ve 150 milyon dolarlık hisse yatırımı yaptı. BMS, Ocak 2019'da Celgene'i satın alacağını duyurdu. BMS'in kendi PD-1 ilacı Opdivo olduğu için birleşme sözleşmedeki bir hükmü tetikledi. Haklar Haziran 2019'da BeiGene'e döndü ve Celgene anlaşmayı bitirmek için ayrıca 150 milyon dolar ödedi. Kontrol değişikliği (change of control) maddesi, lisans alan başka bir şirketçe satın alındığında lisans verene fesih ya da yeniden müzakere hakkı tanır. Böylece molekül, rakip bir ürüne sahip yeni sahibin elinde rafa kaldırılmaktan korunur. Novartis, aynı molekülün Kuzey Amerika, Avrupa ve Japonya hakları için Ocak 2021'de 650 milyon dolar ödedi. BeiGene'in 2023 yıllık raporuna göre Eylül 2023'teki karşılıklı fesihte haklar royaltisiz döndü, peşinat BeiGene'de kaldı. Hisse yatırımı hariç tutulsa bile BeiGene aynı molekül için iki ortaktan 263 + 150 + 650 = 1,063 milyar dolar nakit aldı.

AbbVie'nin CD47 antikoru lemzoparlimab için I-Mab ile yaptığı anlaşmanın feshi Kasım 2023'te yürürlüğe girdi. I-Mab haklarını geri aldı ve 180 milyon dolarlık peşinatı içeren toplam 200 milyon doları elinde tuttu. Portföy anlaşmalarında iade seçicidir. Merck, Kelun-Biotech ile 2022'de bir dizi anlaşma imzaladı, bunların en büyüğü 175 milyon dolar değerinde lisans ve opsiyonlardan oluşan bir ADC paketiydi. Fierce Biotech'e göre Merck 2023'te bu paketten bir lisansı ve bir opsiyonu bıraktı. Ağustos 2024'te SKB571 için opsiyonunu 37,5 milyon dolara kullanırken 2022'de lisansladığı CLDN18.2 hedefli ADC SKB315'in küresel haklarını iade etti. Başlık değeri böylece program program erir.

Verinin toplandığı ülke de lisansın değerini düşürebilir. Lilly ile Innovent'in sintilimab başvurusu yalnızca Çin'de yürütülen ORIENT-11 çalışmasına dayanıyordu. The Cancer Letter'ın aktardığına göre FDA'nın onkoloji danışma kurulu ODAC, 10 Şubat 2022'de 14'e 1 oyla ek çalışma istedi. Ardından gelen ret mektubu (CRL, complete response letter), genel sağkalımı ölçen ve birden çok bölgede yürütülen yeni bir çalışmayı şart koştu. Genel sağkalım, tedavi alan hastaların ne kadar uzun yaşadığını ölçen sonuç ölçüsüdür. Lisans alanlar o tarihten beri Çin varlıklarında küresel Faz 3'ü baştan planlıyor.

Başarısızlık her zaman iade biçiminde gelmez. Kore'nin Alteogen'i, Keytruda'nın deri altı formu Keytruda Qlex için Merck'ten royalti alır. Asia Economy'nin aktardığına göre Merck'in 2025 üçüncü çeyrek 10-Q dosyası bu royaltinin net satışların yüzde 2'si olduğunu gösteriyordu, piyasa yüzde 4-5 bekliyordu. Bilgi Ocak 2026'da Kore'de yayılınca hisse bir günde yüzde 22,35, üç günde yüzde 27,9 düştü ve yaklaşık 6 trilyon won piyasa değeri silindi. Royalti oranını çoğu zaman lisans verenin değil, lisans alanın dosyası ortaya çıkarır. Belirsizlik de iade kadar ağır basabilir. Korea Biomedical Review'un 2026 tarihli haberine göre Sanofi, 1 milyar doların üzerinde değerlenen ABL Bio'nun ABL301 programını geri plana itti, ama ne iade etti ne de resmen durdurdu. Bu belirsizlik yatırımcıyı iadeden bile fazla tedirgin etti. Lisans alanın ürün hattı sunumundaki "deprioritized" (öncelik düşürüldü) ifadesi bu yüzden bir öncü göstergedir.