ABD - İsrail'in İran'a yönelik savaşı Orta Doğu enerji trafiğini kitlemiş durumda. Gemilere ve enerji tesislerine saldırılar var. Katar'dan Irak'a kadar üretim de durmuş durumda.
IEA piyasa istikrarı için acil toplantı çağrısı yaptı.
Petrol ve doğalgaz fiyatları bugün de yükselişini sürdürüyor. Brent Cuma'dan bu yana yüzde 15 artışla Temmuz 2024'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. WTI ise yüzde 16 yükseldi.
İran Boğaz'dan geçen gemileri tehdit ediyor. Drone saldırıları yapıyor. Geçişler yüzde 84 düşmüş durumda. Geçen gemilerin çoğu da İran gemileri.
Navlun fiyatları da enerji alanında iki katına çıkmış durumda. Sigorta risk primleri zaten fırlamış halde.
Katar dünya LNG ihracatının yüzde 20'sini karşılayan tesisini kapattı.
Suudi Arabistan en büyük rafinerisini kapattı.
İsrail ve Irak da gaz ve petrol üretiminin önemli kısmını kesti.
Çinli rafineriler ham petrol arzının düşmesiyle tesislerini kapatmaya başladılar.
Ceyhan Hattın'dan yüklemeler de Salı günü itibarıyla durmuş durumda.
Yüzlerce tanker de yüklü halde limanlarda bekliyor. Gemilere yeni yüklemeler yapılamadığı için üretimde kısıntılar olacaktır. Alternatif yollar aranıyor ancak şu anda çözüm bulunabilmiş değil.
Ayrıca Suudi Arabistan, BAE, Umman ve Kuveyt'in hava savunma sistemleri tükeniyor. Tükenip de tesisler vurulmaya başlanırsa fiyatlar daha da yükselecektir.
Fiyatların yükselmesi Avrupa ve Asya'da enflasyon artışını tetikleyebilir. Eğer çatışma sürerse Avrupa tükenen stoklarını yenilemek için ABD gazına daha fazla bağımlı hale gelecektir.
Katar'ın LNG sevkiyatlarının yüzde 80'i de Asya'ya yapılıyordu. Asyalı alıcılar ciddi biçimde tedarik sıkıntısı çekiyor.
Hindistan arz sıkıntısında sanayiye verilen gazı kesiyor. Sorun devam ederse Rusya'dan alımlara bile başlayabilirler.
Tayvan'da LNG'sinin üçte birini Katar'dan alıyordu. Şimdi alımları ABD tarafına kaydıracaklar.
Durum uzaması durumunda Güney Kore ve Japonya ile koordinasyon planladıklarını söylediler.
Japonya LNG'sinin yüzde 4'ünü zaten Katar'dan alıyordu. Devlet spot piyasadan alım izni ve şirketler arası alıma izin verdiler.
Zannımca Japonya LNG işinden en az etkilenecek ithalatçı ülke.
Çin ham petrolünün yaklaşık yarısını Orta Doğu'dan temin ediyordu. Tedarik kesintilerinden dolayı rafineri kapasitelerini yüzde 20'ye kadar kısabilir.
Çin Şubat ayında ciddi petrol stok yapmıştı. Bundan dolayı kısa vadeli arz kesintisini atlatacaklardır.
Çin sahip olduğu stoklar ve Rusya'dan devam eden alımları sayesinde en az etkilenecek ülkelerden de biri.
Neredeyse bütün Asya enerji krizi çekerken Çin stokları ile beraber hem durumu idare edebilir hatta biraz fazla olacak ama ihraç bile edebilirler.
Kazakistan Tengiz sahasında üretim Mart başında yüzde 30 geriledi.
18 Ocak'taki yangın üretimi, Ukrayna'nın CPC terminaline yönelik drone saldırıları ve fırtınalı hava da ihracatı sekteye uğrattı.
Druzhba hattının da saldırılardan dolayı hasar gördüğü açıklandı. Ancak hasarın boyutu belli değil.
Avrupa Komisyonu, Ukrayna ile görüşecek. Slovakya ve Macaristan'a Druzhba üzerinden yapılan petrol sevkiyatı 2025'te 10 yılın en düşük seviyesine geldi.