2025 Piyasası Ezber Bozanlar ve Yeni Riskler

Öncelikle yeni yılın herkese sağlık, mutluluk ve huzur getirmesi dileğiyle. Herkesin yeni yılını kutlarım.
Şimdi konuya dönersek 2025 piyasa için kritik bir yıl oldu diyebiliriz. "Olmaz" denilenlerin olduğu, yatırımcı psikolojisinin uçlarda olduğu bir yıldı.

1. Ticaret Savaşlarında Tarihi Dönüş: 1930'lara Geri Dönüş

Trump'ın "America First" stratejisi küresel ticareti etkileyen bir slogana dönüştü. Aşağıdaki grafik ABD gümrük vergilerindeki değişim. Burada bir politika değişimi var. Vergi ortalamasının yüzde 2,5'tan 17'ye fırladı. Bu oran, 1935'ten bu yana görülen en yüksek seviye.

Tabloda o sağdaki dikey yükseliş, serbest ticaret döneminin bittiğine işarette denebilir.

2. Doların "Kayıp Yılı": Beklentilerin Tersi Çıktı

Yıl başında doların güçlenmesi bekleniyordu. Yüksek faiz ve korumacılık dolara yarayacağı düşünülüyordu. Ama piyasa ters köşe yaptı. Dolar endeksi, tarihinin en kötü ilk yarı performanslarından birini sergileyerek yüzde 10 eridi.

Kırmızı çizgiye dikkat; "Amerikan istisnacılığı" hikayesi, yerini sermaye çıkışlarına bıraktı.

3. Teknoloji Balonunda Oracle Örneği

Yapay zeka hala ana hikaye ancak yatırımcılar daha tedbirli. Oracle hisselerinde yaşananlar tam ibretlik. Bir günde yüzde 36 yükselip, ardından dot-com krizini hatırlatan bir hızla çakılması, piyasanın ne kadar kırılgan olduğunu gösterdi.

Zirve ve dip arasındaki o sert hareket, "Yapay zeka harcamaları kâra dönüşecek mi?" sorusunun etkisiydi. Ki bu soru hikayenin temel sorularından biriydi.

4. Güvenli Limanlara Akın: Gümüşün zirveye oturması

Belirsizlik ortamı ve krizlerin kazananı tartışmasız değerli madenlerdi. Altın 4.500 doları aşarak rekor kırdı, asıl şov gümüşteydi. Sanayi talebi ve güvenli liman arayışı gümüşü 80 doların üzerine taşıdı.

5. Jeopolitik Riskler ve Petrol: "Kesinti Yoksa Sorun Yok"

Petrol piyasası arz kesintiler, savaşlar ve tehditlerden dolayı sert hareketler yaşadı. Ancak 2026 için fazla arz açıklamaları piyasayı sönümledi. Hala daha piyasa arz fazlası ile krizleri tartıyor.

Fiyatlardaki o ani yükseliş ve düşüşler, piyasanın şokları absorbe etme yeteneğinin arttığını kanıtlıyor.

6. Avrupa Savunmaya Geçti

Rusya-Ukrayna savaşının dördüncü yılına girdi ve daha da kızıştı. Avrupa'da savunma sanayii hisseleri, teknoloji hisselerini kıskandıracak bir performans sergiledi. 2022'den bu yana değerlemeler üçe katlandı.

Bu yükseliş trendi, Avrupa'nın "güvenlik öncelikli" yeni ekonomik modelinin borsadaki yansıması.

7. Geleceğin Enerjisinde Direksiyon Asya'da

Asya yenilenebilirde liderliğini sürdürüyor. 2025'te küresel güneş enerjisi üretim artışının %70'i Asya'dan geldi. Trump'ın yenilenebilir enerjiye mesafeli duruşu ve Avrupa'nın enerji güvenliği derdi, Asya'nın bu alandaki tekelini daha da arttırıyor.

 Kırmızı alanın büyüklüğü, güneş enerjisi üretiminde Asya'nın dominasyonunu gösteriyor.

8. ABD Şebekesini Bataryalarla Güçlendiriyor

Amerika bataryaya odaklanma var. Yenilenebilir enerjinin en büyük sorunu olan "süreklilik" meselesini çözmek için batarya kurulumlarında patlama yaşandı. Kapasite 40 Gigawatt (GW)'a çıkarken, sadece bu yıl (rekor) 12 GW kurulum yapıldı.

9. Altyapı Alarm Veriyor: İspanya'da Büyük Karanlık

Teknoloji ve yapay zeka geliştikçe enerji talebi artıyor ama şebekeler buna hazır değil. 28 Nisan'da İspanya ve Portekiz'de yaşanan ve Avrupa tarihinin en büyüğü olan elektrik kesintisi, sistemin kırılganlığını gösteriyor.

O ani düşüş, modern şebekelerin "sistem ataleti" (system inertia) sorunlarına karşı ne kadar savunmasız olduğunun kanıtı.

Not: Burada elektrik sistemindeki hem günlük enerji trade'inde hem sistemde bir sıkıntıdan dolayı sıkışma olmuştu.


10. Ticaret Savaşlarının "Belirsizlik" Faturası

Gümrük vergilerinden bahsetmiştik ama işin bir de "psikolojik maliyeti" var. Trump'ın 4 Nisan'daki gümrük vergisi duyurusu ("Liberation Day"), ABD ticaret politikası belirsizlik endeksini tarihin en yüksek seviyesine fırlattı. Endeks sonradan gevşese de hala tarihsel ortalamaların çok üzerinde ve belirsizlik var.

 Sağdaki o devasa sivri uç, piyasa oyuncularının önünü görmekte ne kadar zorlandığının resmi.