Dünya ticaretinin en kilit unsurlarından biri deniz taşımacılığı…
Deniz taşımacılığı 5 senelik olağanüstü bir büyüme döneminin ardından zirveye çıktı; şimdi ise hızla çöküyor …
Finans krizi ve ekonomik durgunluk yayılıp derinleştikçe, gelişmekte olan ülkelerin krizin etkilerini emeceği (Decoupling) mitine dayalı son umutlar da tükendi. Rusya krizden en fazla zarar gören ülkelerden birisi; Hindistan ekonomisinin durumu fena; Japonya, Güney Kore, Tayvan gibi ülkelerin ihracatları aşırı düzeyde geriledi. Küresel ticaretten yeni nemalanmaya başlayan Tayland ve Vietnam gibi ülkelerin krize dayanıklılığı zaten yoktu. Kasım verilerinin açıklanmasıyla, ÇİN’de küresel krizden payını aldı. Azalan dış talep nedeniyle ihracat Asya Kriz’den bu yana ilk kez daraldı. ©dragonomi.com
Uluslararası ticaretin hep aynı hızla büyüyeceği varsayımına dayalı inanç 2008 sonu itibariyle yerle bir oldu.
2003′te başlayan olağanüstü büyüme döneminde tersaneler gemi siparişlerini karşılayamaz duruma geldi. Gemi fiyatları anormal düzeylere çıkarken, artan deniz taşımacılığı talebini karşılamak amacıyla gemi filoları durmadan genişledi. Aslına bakarsanız, sektörün durumu görünenden çok daha kotu: çünkü Dünya tersanelerine verilmiş 10.000 gemi siparişi bulunuyor. Gelecek 5 sene içinde tamamlanacak gemilerin toplam tonajı hâlihazırdaki toplam tonajın yarısı gibi akil almaz büyüklükte! Yani gelecek beş sene içinde gemi arzı %50 gibi bir genişleme göstermeye programlanmış durumda.©dragonomi.com
- Kuru yük taşımacılığı emtia talebinin yavaşlaması ile yere çakılmış durumda…
- Konteynır taşımacılığı daha az zarar görse de, ÇİN’in ihracatı ile paralel bir seyir izliyor.
- Petrol taşımacılığı ise göreceli olarak en az zararı gördü.
ÇİN’in artan talebini hiç yakalayamamakmış gibi görünen gemi arzı, talebin gerilemesiyle balon haline geldi…
Özellikle kuru yük taşımacılığı ÇİN’in emtia talebi
nedeniyle son 5 yılda inanılmaz büyüdü. Bu dönemde Dünya’nın en büyük çelik tüketicilerinden ÇİN sanayisi yıllık %23 büyüme gösterdi. Bu sebeple sadece taşınan demir cevheri hacmi son 5 yılda 4 kat arttı. Aynı dönemde, Dünya’da demir cevheri yüklü iki gemiden biri ÇİN’e yöneldi. Çünkü ÇİN deniz yoluyla taşınan toplam demir cevherinin %50′sini tüketti.©dragonomi.com
Deniz taşımacılığının olağanüstü büyümeye başladığı 2003 yılında gemi arzı sıkıntısı baş gösterdi. Bu sıkıntı ÇİN – Avrupa – ABD – Brezilya hatlarının uzunluğu ve liman trafik yoğunluğu sorunuyla daha da ağırlaştı. Artan siparişler gemi inşa fiyatlarını ve teslim surelerini giderek arttırdı. ÇİN’in artan talebini yakalayamayan gemi arzı giderek yükselme eğilimine girdi.
- Navlun hiç durmadan yükselirken rekor üstüne rekor kırdı.
- Baltık Kuru Yük endeksi 4 sene içinde neredeyse 6 kat yükseldi.
- İkinci el gemi fiyatları tırmandı.
- Spekülatif gemi yatırımları gemi inşa kapasitesini arttırmakla kalmadı, onlarca yeni tersane açıldı.
5 yıl suren yükseliş, bir kaç ayda yerle bir oldu…
- Gemi taşımacılık sektörünün düşüşü son derece dramati k oldu. Deniz taşımacılığının nabzını ölçen Baltık Kuru Yük Endeksi Mayıs ayında 11.793,5 seviyesi ile zirvesine şıktı. Yılsonu gelmeden, endeks son 22 yılın en düşük noktasına ulaştı!
- Günlük kiralama ücretleri 100 bin tonu aşan dev gemiler için henüz bahar aylarında 230 bin dolar düzeylerine kadar çıkmışken, Aralık ayı itibariyle günlük kiralar dev gemiler için 3 bin dolar düzeylerine, yani gemilerin operasyon maliyetlerinin çok daha altına düştü.
- 100 bin tonu aşan dev gemilerin yaklaşık 4′te biri limanlarda atıl vaziyette bekliyor.©dragonomi.com
Talep neden geriledi?
- ABD’de başlayarak Avrupa ve diğer bölgelere yayılan küresel kri z emtia talebini azalttı. Özellikle inşaat ve otomobil sektörlerindeki düşüş, bağlantılı sektörlerde de zincirleme etkiler yaparak kuru yük taşımacılığına konu olan malların talebini önemli ölçüde azalttı. Olimpiyat sonrası ÇİN ekonomisinin de yavaşlaması durumu iyice kötüleştirdi.
- Dünya’nın 3 ana demir cevheri üreticisinden Vale’in (Brezilya) fiyatları arttırmak istemesiyle bazı Çinli çelik üreticileri Brezilya’dan ithalatlarını askıya aldılar. Demir cevheri kuru yük taşımacılığında önemli bir paya sahip. En uzun ana deniz hatlarından biri olması sebebiyle de önem taşıyan Brezilya-ÇİN hattında taşıma hacminin daralmasıyla boşa çıkan gemi sayısı görece arttı.
- ÇİN dış ticareti yılın son çeyreğinde daralmaya başladı. Kasım ayı itibariyle ÇİN’in yıllık ithalatı %17 daralırken, ÇİN’in ihracatı da %2′lik bir daralma gösterdi. ÇİN dış ticaret hacminin Dünya ticaretinde yüksek payı yanında, ÇİN’den çıkan ana denizcilik hatlarının uzunluğu da atıl kalan gemi kapasitesi üzerinde çoğaltan etkisi yapıyor.
- 2003 yılından bu yana, Özellikle ÇİN’de liman kapasiteleri büyük artış gösterdi. Kapasite artışı ile gemilerin yükleme-boşaltma süreçleri kısaldı ve bu taşıma arz kapasitesini otomatik olarak arttırdı.
- Uluslararası ticaretin en kritik elementlerinden biri olan akreditiflerde kredi darboğazını nedeniyle yaşanılan aksaklıklar deniz taşımacılığında büyük sıkıntı yaratmaya başladı. Bankalar akreditif açmakta son derece gönülsüz davranıyorlar.©dragonomi.com
2008 yazına kadar devam eden gemi arzı noksanlığı, bir taraftan taleb
in kesin şekilde düşmesi, diğer taraftan yeni inşa edilen gemilerin hızla suya inmesiyle tersine döndü.
Gemiciliğin Kâbusu Yeni Başlıyor…
Gemiciliğin yasadığı sıkıntılar, bir kaç ayda kâbusa dönüştü.
Talep en iyimser tahminlere göre 2010′da kendisini toplayacak.©dragonomi.com
Gemiciliğin asıl sorunu ise arz tarafı…
- Yeni gemi siparişleri sıfır noktasına yakın…
- İkinci el gemi fiyatları sadece bir kaç hafta içinde %60 geriledi.
- Dünya’da inşa edilmekte olan gemi şayisi 3500′den fazla… İnşa halindeki Cape size olarak adlandırılan dev gemilerin şayisi 800′u aksin… Bu hâlihazırdaki dev gemilerin sayısının üzerinde bir rakam…
- 2009 yılında teslim edilecek gemilerin kapasitesi, toplam dünya kapasitesini %16′sini oluşturuyor.
* Sadi KAYMAZ tarafından yazılmıştır. Yazının fikri mülkiyet hakları digital imza ve fingerprint ile korunmaktatır. Aksi hallerde her türlü hukuki yola doğrudan başvurulmaktadır.
© Dragonomi.com
Kopyalanamaz ve referans gostermeksizin alıntı yapılamaz.
