Kendi Hayalini Yarat! BYD adlı bir ÇİN pil üreticisinin sloganıdır. Çin’de bile pek az bilinen bu şirket 10 yıldan kısa bir sürede Dünya’nın en büyük ikinci pil üreticisi durumuna gelmiştir.
BYD’nin yeni hayali, elektrik enerjisi ile çalışan bir yeşil kuşak otomobil üretmektir. Çinliler yapamaz demeyin, BYD 148.000 metrekarelik bir otomobil fabrikası kurdu bile! İtalyan bir dizayn takımı ile çalışan BYD, ilk hibrid otomobilini yıl sonunda tamamlamayı planlıyor.
ÇİN şirketleri artık ürün zincirinin yukarılarını hedefleyerek Dünya piyasasına yönelmeye başlıyorlar. ÇİN Hükümeti bu yönelime güçlü destek veriyor. Bir taraftan kalitesiz ve katma değeri olmayan ürün sektörlerinden desteğini çekerken; diğer taraftan teknoloji ve inovasyonu özendirici politikalarıyla yeni nesil üreticileri teşvik ediyor.
New York Times’tan David Barboza’ya göre ÇİN ; niteliksiz işgücüne dayalı ve düşük katma değerli malların üretim merkezi olarak bilinen Guangdong eyaletindeki fabrikaları kaderleri ile başbaşa bırakıyor. Üstelik yeni iş yasaları, çevre standartları ve vergi politikaları rekabet gücü olmayan ve sadece düşük maliyetli üretim ile yaşayabilen şirketlere büyük darbe vuruyor. Örneğin çoğu Guangdong Eyaleti’nde olan 67 bin işletme kapanmış durumdadır. Kapanan bu şirketlerin 10 bini ayakkabı sektöründe faaliyet göstermekteydi.
ÇİN’in en büyük ihracat bölgesi Guangdong’da bulunan ve niteliksiz işgücüne dayalı üretim yapan fabrikalar üretimlerini iç bölgelere taşımayı değerlendiriyor. Görünen o ki satın-alma merkezini 2002′de Guangdong eyaletine taşıyan Wall-Mart küresel çaptaki 5000 mağazasında rafları eskisi gibi ucuz ürünlerle ile doldurmakta zorlanacak.
ÇİN Devlet Başkanı Hu Jintao, Haziran ayında yapılan bilim şurasında da bu yönde mesajlar verdi. Teknoloji toplumları ile bilimsel zeminde rekabet ülkenin en önemli hedeflerinden birisi haline geldi.
Daha önce ÇİN teşvik politikaları ihracat yapan şirketlere odaklanıyordu. Yılda 1 TL’lik 1 milyon çorap üreten fabrikalar da destek politikaları kapsamına giriyordu. ÇİN hükümeti artik teknoloji parkları ve AR-GE merkezlerine odaklanıyor . Örneğin Dalian şehrinde bilgisayar çipleri üreten Intel ya da şimdilik ÇİN pazarında kalan internet bilgisayarı üreticisi Hasee her zamankinden daha değerli!
Çin’de özellikle yazılım, bio-teknoloji, otomobil, tıbbi cihazlar ve bilgisayar şirketleri hızla büyüyor. Örneğin ÇİN bilgisayar devi Lenovo, Amerikan şirketi IBM’in kişisel bilgisayar kısmını satın alabiliyor. ÇİN hükümeti gelecek 25 yıl içinde Boing ve Airbus ile rekabet edebilecek yolcu uçağı projesini 2008 yılında başlattı. Bir Türk Gazetesinde çıkan ve şaşırtıcı görünen “Cinliler “kopyalamadı”, yaptı” gibi haberlere önümüzdeki yıllarda alışacağız!
Dünya’daki tüketiciler için ÇİN ekonomik politikalarındaki bu değişiklikler kötü haber gibi görünebilir. Oyuncaktan kaleme kadar geniş bir yelpazedeki ürünlerin fiyatı artmaya başlayacak. Buna karşın, ürün zincirinin üstk kademelerinde yer alan pek çok malların fiyatları düşüş gösterecek.
Bazı ekonomistlere göre ÇİN Halk Cumhuriyeti, niteliksiz ürünlerden yüksek teknolojiye gecen ve kendi küresel markalarını yaratan Japonya ile Güney Kore’nin izinden yürüyor. ÇİN’in agresif girişimci sınıfı, her yıl mezun olan 650 bin kişilik mühendis ordusu ve iç piyasadaki aşırı rekabet ortamından sağ çıkan güçlü şirketler bu yolda ÇİN’in en büyük silahları olacak.
Cambridge profesörlerinden Peder Williamson , kitabında Çinlilerin teknolojik know-how’dan yoksun olduğu tezine karşı çıkıyor. Williamson’a göre Çinliler uydular konusunda Dünya’nın önde gelenlerinden. Askeri sektörde birikmiş olan teknolojik bir birikim var. ÇİN askeri ajansları sektörü kısmen özelleştirebilir. Böylece yüksek teknoloji birikimine sahip bir bilim adamları ekonomiye kazandırılmış olacak.
Bu balgamda “Kendi hayalini yarat” projesinin sahibine, BYD şirketine dönelim.
1995 yılında bir metalürji mühendisi tarafından kurulan BYD, aradan gecen zamanda başta lityum piller olmak üzere; fotoğraf makinesi parçaları, cep telefonu, oto parçaları üretti. Ayrıca Nokia, Motorola ve Sony gibi şirketlere cep telefonu bileşenleri sağlayarak teknolojik birikim edindi. 2002′de otomobil üretimi yapan bir devlet şirketini satın alan BYD, üretim zincirinin yukarılarına yöneldi. BYD’nin kurucularından birisi, otomobil üretiminin yüksek teknoloji gerektirmediğini belirtiyor, fakat ekliyor : “pek çok farklı teknolojinin bir araya getirilmesi gerekiyor!”
Göz atmaya değer bir başka teknoloji şirketi ise bilgisayar üreticisi Hasee.
Sadece 6 sene önce kurulan Hasee, aradan gecen kısa surede aylık 100.000 bilgisayar satabilen bir deve dönüştü. Hasee, bilgisayar devi Lenovo’nun ardından ÇİN’in en büyük ikinci bilgisayar üreticisi haline geldi. Hasse’nin 2008 yılı gelirleri 800 milyon dolar olarak bekleniyor.
Bilgisayar şirketi Hasee büyük Ar-Ge yatırımları gerçekleştiriyor ve yenilikçi teknolojilere odaklanıyor. Sadece internete girmek ve ofis uygulamaları için kullanılabilecek net-bilgisayarlarını geliştiren Hasee, 10 yıl içinde Dünya’nın en büyük bilgisayar şirketleri arasına girmeyi hedefliyor.
Hasee ve BYD gibi binlerce (!) ÇİN şirketi inovasyona dayalı Ar-Ge faaliyetlerine devasa kaynaklar ayırıyor. Gelecek 20 yıl içinde özellikle yarı-iletkenler, yazılım, iletişim, bilgisayar, bio-teknoloji, tıbbi cihazlar, havacılık gibi pek çok sektörde küresel ÇİN markaları ortaya çıkacak.
Hong Kong Küçük İsletmeler Birliği’nin tahminlerine göre sene sonuna kadar Guandong Bölgesi’nde niteliksiz mal ihracatı yapan 20.000 fabrika daha kapanacak.
Cedit Sisse raporuna göre, niteliksiz işgücüne dayalı üretim yapan ve katma değer üretemeyen ihracat firmalarının 3′te 1′i piyasadan çekilecek.
Fakat Çinli pek çok ekonomiste göre bu durum hiç de kötü değil!
Bir devlet think-thank’i olan Guangdong Sosyal Bilimler Akademisinden bir uzman diyor ki: “İşletmeler canlı varlıklar gibidir. Değişen şartlara ayak uyduramayanlar yok olmaya mahkumdurlar.”
Ne dersiniz, yakin gelecekte giderek güçlenen ÇİN markalarını küresel piyasada görmeye hazır misiniz!
* Sadi KAYMAZ tarafından yazılmıştır. İzinsiz kopyalanamaz ve kaynak göstermeksizin alıntı yapılamaz
