30 yıl önce Deng Xiaoping’in “Reform ve Dışa Açılma” politikası ile kapılarını dışarıya açan ÇİN ekonomisi günümüzde küresel ekonomi ile bütünleşme katsayısını son derece yükseltti. Doğal olarak ÇİN’in küresel ekonomik ve finans dalgalarından etkilenmesi kaçınılmaz hale geldi.
2008 yılının başında % 11,4 oranındaki yıllık büyüme oranı ile aşırı ısınmanın önüne geçmeye çalışan ÇİN, buğün şiddetli düşüşü engellemek için frenleri bırakıp gaza yüklenmeye hazırlanıyor.
Çin’de son 6 senedir çift rakamlı performanslar gösteren büyüme oranları, 2008 yılında tek rakama, muhtemelen %9 civarına inecek.
Küresel finans krizi Çin’i neden etkiler?
2007 yılında ÇİN Halk Cumhuriyeti 1.21 trilyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. 302 milyar dolarlık ihracat payını ABD aldı. Japonya ÇİN’den 236 milyar dolarlık ithalat gerçekleştirirken, ÇİN’in ihracatında en büyük payı 345 milyar dolar ile Avrupa Birliği ülkeleri alıyor. ©dragonomi.com
Bu rakamlar ÇİN’in dünya çapında krizden neden etkileneceğini hemen ilk bakışta ortaya koyuyor. %40′ı ihracata dayalı olan ÇİN ekonomisinde, 2005-2007 arasındaki büyümenin %32′si ihracat kaynaklıydı. Dolayısıyla Amerika ve Avrupa’da yaşanan finansal kriz öncelikle ÇİN’den yapılan ithalatın daralmasına neden olacak.
Diğer taraftan, ÇİN ekonomik mucizesinin arkasında bulunan ve ÇİN’i bir ihracat makinesine çeviren doğrudan sermaye yatırımları da kriz nedeniyle azalacak.
Para Politikası Gevşetiliyor …
ÇİN’de iç tüketim de yavaşlayan büyüme ve muhtemelen ihtiyatlıya dönüşecek hanehalkı harcamalarıyla finansal krizden payını alacak. Ancak iç tüketim ÇİN ekonomisinin 2008-2009 performansları açısından birincil öneme sahip. Çünkü 2008 sonunda 4 trilyon dolara yaklaşacak ÇİN ekonomisinde Çinlilerin gelir hacmi ihracat kaybını ikame edecek kapasiteye ulaştı. ÇİN hükümeti de tüketimi canlandıracak tedbirler almaya hazırlanıyor.
2008 yılı başında yükselen enflasyon oranları, aşırı ısınma belirtileri ile birleşince ÇİN hükümeti sıkı para politikası uygulamasına geçti. ÇİN öncelikle para birimi Yuan’i Amerikan doları karşısında değerlenme sürecine bıraktı. Faiz artırımları birbirini izledi. Bankaların merkez bankasında tutmak zorunda olduğu zorunlu rezerv oranları arttırıldı. Kredilerin de kısılmasıyla uygulanan para politikası fazlasıyla etkili oldu.©dragonomi.com
Küresel finans krizi henüz tümüyle ortaya çıkmadan, iç ekonomik gerekliliklerle uygulanan daraltıcı para politikaları ile zaten ekonomi yavaşlamaya başlamıştı. Nitekim 2008 Temmuz ayından itibaren ÇİN hükümeti sıkı para politikasını terk etmeye başladı. Diğer yandan, dolar karsısında 6,7′ler seviyesine kadar değerlenen ÇİN para birimi Yuan (ya da Rebminbi) , son iki aydır 6,8 ler düzeyinde seyrediyor. Hızla düşen ve düşmeye devam edebilecek ihracat rakamları, yakin gelecekte renminbi’nin ters yönlü hareketine zemin hazırlayabilir. Dolayısıyla Dolar karşısında Renbinmi’nin tekrar 7′ler düzeyine çekilmesi sürpriz olmayacaktır.
Hedef : Ekonomik büyümeyi canlı tutmak …
Yılın ilk 8 ayında açıklanan resmi ekonomik değerlendirmelerde bir numaralı hedef olarak “enflasyon ile mücadele” gösterilmekteydi. Azalan enflasyon oranlarını takiben, enflasyon ile mücadele yerini “büyümeye desteğe” bıraktı! ©dragonomi.com
Bugün ÇİN’in bir numaralı gündem maddesi, hiç şüphesiz küresel krizden korunarak ekonomik büyümeyi canlı tutabilmek.
Amerikan finans krizinin Avrupa’yı da vurmasının ardından, ÇİN’de tehlike canları Eylül büyüme rakamlarının açıklanması ile calmaya başladı.
20 Ekim’de açıklanan büyüme verilerine göre ÇİN ekonomisi yılın 3. çeyreğinde %9 yıllık büyüme gösterdi. Bir önceki çeyrekte kaydedilen %11,1′lik performansı göz önüne alındığında, ani düşüşün büyüklüğü ortaya çıkıyor. Evvelki dönem projeksiyonlarında yavaşlama öngörüldü. Ancak ekonomistler %10 düzeyinde daha yumuşak bir düşüş beklentisi içindeydi. Büyüme rakamları ile beraber ÇİN ekonomisinin Batı ile uyum katsayısının da tahmin edilenin üstünde olduğu ortaya cıktı.
Piyasada Durum …
Sadece Eylül ayında oyuncak fabrikası Mart Union ve çelik üreticisi FerroChina gibi büyük şirketler basta olmak üzere yüzlerce şirket iflas etti.
2008 başına kadar ÇİN’in güneyinde işgücü arzı noksanlığı mevcuttu. Örneğin ayakkabı fabrikaları, bot gibi yoğun işgücü gerektiren ürün taleplerini geçiştirmektelerdi. Şimdilerde ise işgücü arz/talep dengesi tersine döndü. Azalan talep ve kapanan fabrikalar yüzünden işgücü fazlalığı ortaya cıkıyor.
Çinli üreticilerin satış ajandasında önemli bir yeri bulunan Kanton Fuarı tamamlandı. Tarihi Kanton Fuarı, Dünya’nın her kösesinden alıcılara evsahipli yapar. Normalde Guangzhou’da Fuar dönemleri otel fiyatları en azından ikiye katlanır ve oda sıkıntısı yaşanır. Ancak her ne kadar bu sene de fiyatlar artsa da, fuardan sırasında doluluk oranı geçmiş dönemlerin çok gerisinde oldu. ©dragonomi.com
İlk etabına katıldığımız fuar öncekilere göre çok daha az ziyaretçi çekmiş. Hemen dikkati çeken diğer konu Avrupalıların ve Amerikanların son derece az oluşuydu.
Diğer yandan, her ne kadar eylül ayı tüketici harcamaları artış gösterse de (%23); otomobil, giyim, uçuş ve konut fiyatları düşüyor.
Ekonomik performansın pratik ölçütlerinden biri olan çelik üretim düzeyi de ayni şekilde geriliyor. Büyük çelik üreticileri şiddetle gerileyen talep karsında fiyatlarda indirime gidiyorlar.
Ekonomik performansı etkilemiş bulunan bir başka etken Beijing 2008 Olimpiyatları oldu. ÇİN hükümeti hava kirliliğini engelleme ve güvenliği arttırma önlemleri çerçevesinde Beijing ve çevresinde pek çok fabrikayı kapattı ve lojistik faaliyetlerine kısıtlamalar uyguladı. Kısıtlamalar nedeniyle, çalıştığımız fabrikalardan biri de faaliyeti duran bir demir-çelik fabrikasından hammadde temin edemediği için planlanan teslim zamanını geciktirmek zorunda kaldı.
Sosyalist Serbest Piyasa Ekonomisinde Devlet …
ÇİN ekonomisinin sert şekilde yavaşlamasını sadece finansal krize bağlayamayız. Özellikle geçen yıldan bu yana Dragonomi’de yayınladığım yazılarda, aşırı ısınma ve yükselen enflasyonla mücadele amacıyla hükümetin uyguladığı politikaları anlatmaya çalıştım. Bu çerçevede uygulanan sıkı para politikasının sonuçları da ekonomik performansın girdileri olarak görülmelidir. Örneğin hükümetin kredileri kısması, ÇİN parası Renminbi’nin değerlenmesi gibi etkenler özellikle ihracat yapan fabrikaları zora soktu.
ÇİN’in finansal pozisyonu mükemmel olmaktan uzak: Geri dönmeyen krediler artıyor, bazı yerel bankaların sorunları var… Fakat ÇİN hükümeti neredeyse tüm para ve maliye politikası silahlarını elinde bulunduruyor. Diğer taraftan enflasyon düşüyor, büyük ulusal bankaların likidite pozisyonu yüksek, hükümetin mali durumu sağlam … ©dragonomi.com
ÇİN’de sosyalist bir piyasa ekonomisinin doğası icabı hükümet ekonominin içinde aktif bir oyuncu olarak rol alıyor ve ÇİN hükümetinin bu anlamda son derece geniş manevra alanı bulunuyor. Hükümet şimdiden bazı ihraç ürünlerinde vergi iadelerini arttırdı, 2003′ten bu yana ilk defa faiz indirimine gitti, ÇİN parası Yuan’in dolara karşı değerlenme sureci durdurdu, kredileri gevşetti…
Kasım ayında açıklanması beklenen kapsamlı ekonomik önlemler paketi bu anlamda büyük önem taşıyor.
Potansiyel ekonomik tedbirler birkaçı şöyle olabilir,
• Gecen yıl indirilen ya da kaldırılan ihracat vergi iadeleri yeniden efektifleştirilebilir,
• Mülk satışlarından alınan işlem harçları kaldırılabilir,
• Özellikle altyapı ve cevre projeleri konularında kamu harcamaları arttırılabilir …
GÜNCELLEME 1: , Çin 586 milyar dolar tutarında dev bir ekonomik destek paketini onayladı* 10 Kasım 2008
Her türlü hakkı mahfuzdur © Dragonomi.com
* Sadi KAYMAZ tarafından yazılmıştır. Tasdix ile digital olarak imzalanan ve digital fingerprint ile takip edilen yazı hiçbir surette kopyalanamaz ve link vermek suretiyle referans göstermeksizin alıntı yapılamaz. Aksi hallerde fikri mülkiyet kanunu uyarınca her türlü hukuki yola dogrudan başvurulacaktır.
<><><><>
< –>
