ÇİN ve Batı ülkeleri arasındaki kargo rotalarının büyük çoğunluğunda navlun bedelleri büyük düşüş gösteriyor.
Deniz nakliye fiyatlarında meydana gelen ani ve büyük düşüşün 5 ana nedeni var.
Bunlardan birincisi, ÇİN’den ihraç edilen kargo hacminin son haftalarda dramatik şekilde daralmış olması: Henüz 2007 sonunda yüksek seyretmekte olan talebe bağlı olarak tavan yapan navlun fiyatları, aradan gecen kısa süre içinde yarıya indi. Bahar aylarında bile, Amerikan mortgage krizine rağmen, aşırı talep ve artan petrol fiyatları nedeniyle artan navlun fiyatlarının küreselleşme için bile tehdit oluşturduğu yazılıyordu. Dragonomi’de yayınladığım yazılardan birinde ÇİN kaynaklı gemi fiyatları artısına dikkat çekmiştim. Bkz: “Çin gemi fiyatları ve navlunu rekor düzeye çıkarttı”
Küresel finans krizinin gidişatı göz önüne alınırsa, kargo talebinde bir artış da beklenmiyor.
İkinci neden, büyük tasıma şirketlerinin aralarında oluşturdukları “konferansın” (ya da pek çoklarına Gore ” kartel”) dağılmış olmasıdır. Geçmişte arz ve talep dengesindeki dalgalanmalar navlun fiyatlarını belirleyen bazı büyük taşıyıcıların koordinasyonu sayesinde kontrol ediliyordu. Bu koordinasyon ebetteki taşıyıcıların lehine islemekteydi. Simdi bazı büyük taşıyıcıların oluşturduğu “konferans” ya da “kartel” dağılmasıyla her taşıyıcı talep yetersizliği karsısında kargo kapma savası içindeler. Bu yarış elbette ithalata devam eden şirketlere son derece avantajlı navlun fiyatları olarak yansıyor. Görünüşe Gore, büyük taşıyıcıların yeni bir koordinasyona gitmeleri zor görünüyor.
©dragonomi.com
Petrol fiyatlarındaki düşüş ise hiç şüphesiz bir baksa önemli nedendir. Petrol fiyatları yarıya indi. Dolayısıyla azalan petrol fiyatları taşımacılık maliyetlerini doğrudan aşağı çekiyor.
Navlun fiyatlarındaki bir başka azalma nedeni ise özellikle 2004-2007 arasında küresel deniz taşımacılığı sektöründe gerçeklesen aşırı genişlemedir. Sürekli artan kargo talebi nedeniyle taşıyıcılar filolarını sürekli genişlettiler. Sektörü aşırı büyüdü. Nihayetinde kargo tasıma kapasitesi büyük artışlar gösterdi. Simdi arz ve talepte oluşan açılmanın şiddeti, fiyatlara da yansıyor.
Diğer yandan, finans krizi nedeniyle özellikle Amerikan, Avrupa ve Hong Kong bankaları akreditif açmakta son derece çekingen davranıyorlar. ÇİN’den büyük çaplı kargo yükleyen büyük ithalatçılar bile akreditiflerde sorun yasıyor. Bu da navlunu aşağı yönlü etkileyen bir başka neden olarak karsımıza çıkıyor.
Deniz taşımacılığının kuru yük boyutunda ise; kömür, demir, tahıl, inşaat malzemeleri gibi malların nakliye bedelleri de büyük düşüş gösteriyor. Kısa sure önceye kadar gemi sıkıntısı yasayan sektör, buğun zararına faaliyet göstermek istemediği için limanlara demirleyen bos kuruyum gemilerinin yarattığı tablo ile karsı karsıya bulunuyor.
Kuru yük tasıma maliyet düzeyini gösteren Baltık Dry Endeksine göre, Mayıs ayından beri kuru yük taşıma maliyetleri %93 düştü. Baltık Endeksi hammadde hareketlilik düzeyinin ölçüldüğü bir gösterge sayılır. Hammadde hareketliliğinin düzeyi, nihai mal üretim düzeyleri için anlamlı bir değerlendirme ölçütüdür. Örneğin Brezilya’dan yüklenerek ÇİN’e gönderilecek demir cevheri navlun maliyeti, otomotivden makine endüstrisine kadar ÇİN’deki çelik fabrikalarından mal alacak her sektörün maliyetlerini de etkileyecektir.
©dragonomi.com
Bloomberg’e göre taşıyıcılar yük gemilerinin en az %20′sini limanlarda boş bekletiliyor. (Bloomberg: Shipowners Idle 20% of Bulk Vessels as Rates Collapse). Özellikle demir cevheri ve kömür taşımak için kullanılan gemiler ÇİN’de çelik fabrikalarının üretimi kısması ile birlikte kiralanmamaya başlandı.
Kargo taşıyıcılarının karşı kariıya olduğu kriz son derece ciddi görünüyor. Bu, aynı ölçüde ithalatçıların avantajı anlamına geliyor. Örneğin Amerikalı ithalatçılar, bir kaç sene önce 3,000 USD olan taşımalık fiyatlarının, 8.000 USD düzeyine çıkmasından büyük zarar görmekteydi. Ayni şekilde, birlikte çalıştığımız sık yükleme yapan ithalatçılar da taşımalık fiyatları artısından doğrudan etkilenmekteydiler.
©dragonomi.com
İthalatçılar için iyi başka bir haber tersanelerden gelmekte: Lloyd’s List haberine göre, inşa edilmekte olan gemilerin tamamlanmasıyla, deniz yolu ile taşıma kapasitesi önümüzdeki 4 sene içinde %50 büyüyecek.
- Review of Maritime Transport raporuna göre küresel deniz ticareti 2007′de 8 milyar ton ile tarihin en yüksek seviyesine cıktı.
- 2007′de küresel ticaret hacmi %5,5 genişledi. Global GDP ise 2007′de ticari genişlemenin neredeyse 2 puan gerisinde kaldı.
- 2007 yılında deniz taşımacılığı %4,8 genişledi.
- 2007 yılında toplam küresel nakliye gemisi filosu %7,2 büyüdü. Dünyamız bu kadar büyük bir genişlemeye daha önce şahit olmadı.
- 2008 yılında 10.053 kuru yük ve taşımalık gemisi siparişi verildi. Kuru yük siparişleri toplam 222 milyon dedveyt, 273 milyon dedveyt taşımalık gemisi.
- 2008 siparişleri mevcut küresel filonun şayi olarak %28′ine eşittir. Tonaj olarak ise mevcut tonaj kapasitesinin %44′u.
- Gemi üreticisi ülkelerden Vietnam, Güney Kore ve ÇİN gibi ülkelerden sipariş iptali haber ve problemleri çoktan duyulmaya başlandı.
* Sadi KAYMAZ tarafından yazılmıştır. Tasdix ile digital olarak imzalanan ve digital fingerprint ile takip edilen yazı hiçbir surette kopyalanamaz ve link vermek suretiyle referans göstermeksizin alıntı yapılamaz. Aksi hallerde fikri mülkiyet kanunu uyarınca her türlü hukuki yola dogrudan başvurulacaktır.
Her türlü hakkı mahfuzdur © Dragonomi.com
<–>
