Düşen Faizlerle Çinliler Dafa fazla Tasarruf eder mi ?
29 November 2008
Çin Halk Cumhutiyeti Merkez Bankası
Hafta içinde ÇİN Merkez Bankası (PBoC) sürpriz bir kararla yıllık borçlanma faizini tam 108 puan, yani %1.08 indirdi. Pratikte borçlanmayı %19 daha ucuz hale getirdi!
ÇİN yavaşlayan ekonomi ile mücadele ediyor. 586 milyar dolarlık destek paketi ile şimdilik en önemli mali politika silahını çekti. Diğer yandan, gevşetmeye başladığı para politikasında kullandığı faiz silahını 10 hafta içinde 4′üncü defa çekerek en kritik hamlelerinden birini yaptı: 1997′den bu yana en büyük faiz indirimini gerçekleştirdi.
Faiz indirimi piyasa beklentileri dâhilindeydi, ancak 27 puan düzeylerinde gerçekleşmesi beklenirken, tam 108 puanlık faiz indirimi geldi! Faiz indiriminin ardından, ÇİN Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu Başkanı Zhang Ping, “ekonomik yavaşlamayı engellemek için etkili ve güçlü tedbirler almalıyız” diyordu.©dragonomi.com
Faiz indirimi hiç şüphesiz oldukça güçlü, basit bir örnek vermek gerekirse, 10 senelik ev kredisi alan bir ailenin geri ödemeleri her ay 900 Yuan (210 YTL) azalıyor.
Diğer yandan, faiz indirimi etkili olur mu, konunun bu yönü üzerinde durmaya değer:
Örneğin ABD’de tüketici ve yatırımcılar faiz indirimlerine çok hızlı tepki verirler. Küçük faiz indirimleri bile ekonomide genişletici etki yapar. Aslında genişletici etki pratikte değişen ölçeklerde tüm Batı ekonomilerinde görülür. Teorik olarak faiz indirimleri yatırım maliyetlerini düşürürken, tüketimi arttırır.
Ancak, ÇİN ekonomisinin karakteristiği, bankacılık sisteminin yapısı ve en önemlisi toplumsal özellikler faiz indiriminin etkilerini farklılaştırabilir. ©dragonomi.com
Faiz oranlarında azalma, hedeflerine ulaşmak için insanları daha fazla tasarruf etmeye de yöneltebilir. Yani mevduatlarından daha az faiz geliri elde etmeye başlayan Çinliler, tasarruflarını ayni düzeyde tutabilmek için tüketimlerini daha da kısabilirler. Çünkü Çinliler harcanabilir gelirlerinin %40′ini tasarrufa yönlendiriyor. Tüketimci Batı toplumlarının tam tersine; Japonya, Güney Kore ve ÇİN tam anlamıyla tasarruf toplumlarıdır. Örneüin 5 sene sonra emekli olma, 10 sene sonra çocuğunu üniversiteye gönderme ya da 3 sene sonra konut alma planları olan Çinliler getirisi azalan mevduatlarını daha fazla tasarruf ederek takviye edebilirler. Nihayetinde, konu bu yönüyle teorik olmaktan çok ampiriktir :
Diğer anlatımla, ÇİN toplumunun tüketim ve harcama kalıpları göz önüne alınarak yapılan gözlemsel bir değerlendirmedir. Elbetteki “cateris paribus“, yani diğer değişkenler sabit kalmak şartıyla! Çünkü faiz indirimlerini bir süreç olarak almak gerekir, kaldı ki her şimdiye kadar ki en güçlü faiz hamlesi olsa da, ÇİN Hükümeti para politikası araçlarını geniş bir yelpazede kullanarak piyasa likiditesini arttırıyor. Diğer taraftan, faiz indirimi Çinli yatırımcılara hayat verebilecek kadar etkili olabilir. Çünkü hanehalki bu şekilde davransa da, faiz indirimlerinin en kazançlı çıkanları yatırımcılardır. Üstelik Kasım ayı ekonomik göstergelerine bağlı olarak yeni faiz indirimlerinin gelmesi sürpriz olmayacaktır.
* Sadi KAYMAZ tarafından yazılmıştır. Tasdix ile digital olarak imzalanan ve digital fingerprint ile takip edilen yazı hiçbir surette kopyalanamaz ve link vermek suretiyle referans göstermeksizin alıntı yapılamaz. Aksi hallerde fikri mülkiyet kanunu uyarınca her türlü hukuki yola dogrudan başvurulacaktır.
© Dragonomi.com
Burada konunun daha çok piskolojik olduğu kanaatindeyim.
Dediğiniz gibi indirimler hesablandığında ciddi rakamlar ortaya çıkıyor ama bu işten esas faydalanan yatırımcılar, özelde de mütahitler oldu.
Bu indirimin halk için ciddi bir anlamı şimdilik yok çünkü konut fiyatları desen hala aşırı derecede yüksek ve faiz indirimi sadece ve sadece mutahitlerin kendi fiyatlarıyla bir süre daha dayanmalarını sağlamaktan öte bir işe yaramıyor. Yani sorun daha önce dengesiz şekilde artan konut fiyatının kendisi. O düşmedikten sonra Çinliler beklemeye devam edecektir. Çinli mutahitler esas ihtiyac alıcısı olan halkın ezici çoğunluğunun alım gücünü gözardı ettiler. Bunun bir bedeli elbette olacak.
Para ve hisse senedi piyasalarında da halk için durum içler acısı, yine sınırlı bütcesiyle ciddi kayıplara uğradı. Bu nedenle halk, devlet tarafından ne kadar ”teşvik” edilse de daha fazla risk almamak için soru işareti olan bütün alanlardan kaçıp parasını yine devletin garantisinde olan ”güvenli liman” bankalara yönlendirdi. Fırtına dinene kadar bu limanda demirleyecektir.
Banka tasarruflarında olacak artışa şaşmamak lazım.
Faiz indirimi suphesiz Avrupa ve Amerika da halkin tuketim durtusune pozitif etki yapar ancak Cin’de ayni durum gecerli olur mu derseniz kesinlikle hayir derim.
Nedenine gelince yazida da belirtildigi uzere Cin, Japonya ve Kore tam bir tasarruf toplumudur. Cin de tasarrufun bu kadar etkili olmasinin bir sebebi de tarihte yasadigi kitliklar olmali diye dusunuyorum. Dunya ekonomik krizde iken ve bu krizin etkileri Cin de de kendini gosterirken cinlilerin harcama miktarini arttirmasini beklemek bence cok asiri iyi niyetli bir bakis olur. Faiz oranlarinda yapilan dusus bir ihtimal cinlileri konut edinmeye yoneltebilir ancak burada da degerinin cok uzerinde seyreden konut fiyatlari engel olusturuyor. Degerinin uzerinde veya altinda, ben bir ev sahibi olayim dusuncesi yaygin olursa insaat sektorunun yaratacagi ekonomik hareket Cin’i bir nebze olsun rahatlatir.
Cin’de devletin ekonomiyi hareketlendirmek icin ic turizmi destekleme ihtimalini de gozardi etmemeliyiz. Ic turizimde mevcut pazara ilaveten yaratilacak yaklasik 100,000,000 cinlilinin olusturacagi ek harcamanin yaratcagi ekonomik hareketlilik, ozellikle kriz doneminde, yuksek degeri olan mali katki yapacaktir. Bu acilim, yerel Havayollarinin yasadigi mali sikintinin giderilebilmesi icin olumlu sinyaller verecektir.