Dünya fabrikası olarak adlandırabileceğimiz Çin’de maliyetler giderek artıyor.
Geçtiğimiz 30 yılda devlet teşvikleri,ihracat odaklı ekonomi politikaları,düşük işgücü maliyetleri gibi faktörlerin senteziyle düşük seviyelerde kalan “Çin fiyatları” tırmanıyor.
Bu yazımda yükselen Çin fiyatlarının arkasında yatan dinamiklere kısaca göz atmak istiyorum.
Çin Parası Renminbi’nin Değerlenmesi
Çin Merkez Bankası yaklaşık 10 yıldır sürdürdüğü sabit döviz kuru politikasını gevşetmiş ve Dolar kuru 8.3 civarlarına sabitlenen Çin para birimi Renminbi’nin değerlenmesine izin verilmiştir. Aradan geçen 2 yılda Renminbi kuru 6.8 seviyelerine kadar değerlenmiştir.Özellikle 2007 yılının ortalarından itibaren Amerikan doları karsısında Renminbi değer artışı hızlanmıştır.
Azalan Vergi Teşvikleri
Yurtdışına ihracat yapan fabrikalar belli şartlar altında ilk 3 sene vergiden muaf tutulabiliyordu.Yürürlükte olan yeni vergi uygulamalarına göre ise ,muafiyet 2 sene %50 oranı ile geçerlidir.
İhracatta Değişen Vergi İadeleri
İhracata dayalı gelişme modeli benimseyen Çin’de 2004’e kadar fabrikalar bazı mallarda yüzde 100’e varan vergi iade teşviklerinden yararlanabilmişlerdir. 2004’te yüzde 17 dolaylarına çekilen vergi iade oranları, 2007 yazında daha da düşürülmüş ya da tamamen kaldırılmıştır.Yoğun doğal kaynak tüketen veya çevre kirliliği yaratan sektörlerde tamamen kaldırılan vergi iade tevsikleri, içinde bulunduğumuz 2008 yılında yüzde 5 ile yüzde 13 arasında değişen oranlarla uygulanmaktadır.
Yeni İş Yasası
2008 yılı Ocak ayında yürürlüğe giren yeni iş yasası fabrika maliyetlerini arttıran bir baksa unsur olmuştur.Yeni iş yasası ile sözleşme,işe alma ve çıkartma,ücretler ve sosyal haklar yeniden düzenlenmiştir. İşçiler lehine son derece büyük değişiklikler getiren yeni düzenlemeler fabrika maliyetlerini etkileyen önemli unsurlar arasındadır.
Cevre Hukuku Düzenlemeleri
Hızlı sanayileşme ve üretim artışının kaçınılmaz sonuçlarından olan hava ve cevre kirliliği ile mücadele kapsamında alınan önlemler genişletilmiş ve daha siki uygulanmaya başlanmıştır.
Enerji Tevsikleri
Global petrol fiyatları 140 dolara yaklaşırken ,Çin’de rafineri fiyatları dondurulmuş bulunmaktaydı.Haziran ayında yapılan akaryakıt düzenlemeleri ile petrol ürünleri fiyatları yüzde 17 arttırılmıştır.
Daraltıcı Para Politikaları
Bankalar gevşek kredi uygulamalarını giderek sıkılaştırılmaktadır.Örneğin zarar eden,fakat avantajlı krediler ile üretime devam edebilen fabrikaların krediye erişimi büyük ölçüde zorlaştırılmıştır.
Çin Merkez Bankası para ve kredi tabanlarını daraltmak amacı ile faiz ve zorunlu rezerv oranlarında seri artışlara gitmektedir.Özellikle aşırı rekabet ve düşük kar marjı şarlarında çalışan fabrikaların ayakta kalmaları güçleştiği gibi, yeni üreticilerin piyasaya girişleri zorlaşmıştır.
Mülkiyet Düzenlemeleri
Önce üretim ve gelişme felsefesinin etkisinin bulundugu mülkiyet hukukunda ,toprak sahiplerine gelişme karsında daha fazla direnme olanağı sağlayan değişiklikler yapılmıştır.
Çin “önce ekonomik büyüme” felsefesi ile bir 3. Dünya ülkesi olmaktan çıkmış ve Dünya’nın en büyük ekonomileri arasında yerini almıştır. Dikkatle bakıldığında Çin mallarının fiyat artışına neden olan dinamikler bizzat Çin hükümetinin daha fazla refah ve sürdürülebilir kalkınma çerçevesinde attığı adımlardır.
Büyük çaplı yabancı sermaye akışları, aşırı dış ticaret fazlaları, çift rakamlı büyüme hanelerinin ekonomide neden olduğu “aşırı ısınma” ,2007 sonlarında yükselen enflasyon oranları ile tehlike sinyalleri vermeye başlamıştır.
Değişen şartlara tepki gösterebilme yeteneği son derece yüksek olan Çin devlet yöneticileri,aldıkları seri tedbirler ile ekonominin soğutulmasına ağırlık vermeye başlamışlardır.
* Sadi KAYMAZ tarafından yazılmıştır. Kopyalanamaz ve referans gostermeksizin alıntı yapılamaz.Yazının fikri mülkiyet hakları digital imza ve fingerprint ile korunmaktatır. Aksi hallerde her türlü hukuki yola doğrudan başvurulmaktadır.
© Dragonomi.com
