a) Normal Vergi Mükellefleri
Normal vergi mükelleflerinin ödenecek katma değer vergisini belirleyebilmek için cari dönemde tahsil ettikleri vergiyi ve ödemiş oldukları vergiyi ayrı ayrı hesaplamaları gerekmektedir. Tahsil edilen ve ödenmiş olan vergiler arasındaki fark ödenmesi gereken gerçek vergi tutarıdır. Cari dönemde ödenmiş vergiler tahsil edilen vergilerden fazla olduğu takdirde, aradaki fark iade edilmez ve ileriki dönemlerde dikkate alınmak üzere devredilir.
b) Küçük Ölçekli Vergi Mükellefleri
Mal veya vergiye tabi hizmet satışlarından elde edilen gelire göre belirlenen küçük ölçekli mükellefler, ticari sektörde % 4, diğer sektörlerde ise % 6 oranında katma değer vergisine tabidirler. Küçük ölçekli mükellefler için basitleştirilmiş bir vergileme yöntemi uygulanmaktadır.
Satış tutarları, Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen katma değer
vergisi asgari vergilenebilir satış hasılatının altında kalan mükellefler KDV’nden
muaf tutulurlar.
c) İthalatçı Mükellefler
Mal ithal edenlerin ödeyecekleri katma değer vergisi malın biçilen karma değerine ve öngörülen vergi oranlarına göre hesaplanır. Biçilen karma değer aşağıdaki şekilde hesaplanır.
Karma Tahmini Değer = Gümrük Vergisine Tabi Değer + Gümrük Vergileri + Tüketim Vergisi
Ödenecek KDV = (Karma Tahmini Değer) X (Vergi Oranı)
d) İhracatçılar İçin Ödenecek ve İade Edilecek KDV Hesabı
İhracatta KDV oranı % 0’dır. İhracatçılar ihraç ettikleri mallar nedeniyle yüklendikleri vergilerin iadesi için yetkili vergi idarelerine müracaat edebilirler.
İade oranları % 5, % 6, % 9, % 11, % 13 ve % 17’den oluşmaktadır.
% 17 oranında KDV’ne tabi olan normal bir mükellef için yüklenmiş oldukları indirebilecekleri vergi oranı sadece % 13’ tür. Küçük vergimükelleflerinden indirimli oranla alımlar nedeniyle yüklenilen KDV ise istisnai olarak ayrıca belirlenmedikçe indirim konusu yapılamayacaktır.
Örnek: KDV oranı % 17 ve iade oranı % 13 olan genel bir KDV
mükellefi.
İhraç ettiği malın FOB değeri = 1.500 RMB
Yurtiçi satışları = 500 RMB
Ham maddeler = 1.300 RMB
İndirilemeyecek KDV = İhraç ettiği malın FOB değeri X (KDV Oranı – İade Oranı)
İndirilemeyecek KDV = 1.500 X ( % 17 – % 13)
İndirilemeyecek KDV = 60 RMB
Ödenecek/İade Edilecek KDV = Yurtiçi Satış Tahsil Edilen KDV + İndirilemeyecek KDV – Yüklenilen KDV
Ödenecek/İade Edilecek KDV = (500 X % 17) + 60 – ( 1.300 X % 17)
Ödenecek/İade Edilecek KDV = – 76 RMB
“Ödenecek/İade Edilecek KDV” tutarının pozitif çıkması ilgili dönem için
ödenmesi gereken KDV borcunu gösterir.”
“Ödenecek/İade Edilecek KDV” tutarının negatif çıkması ise ilgili dönem
çin iade edilmesi gereken KDV tutarını gösterir.”
İade Sınırı = FOB Değeri X İade Oranı
İade Sınırı = 1.500 X % 13
İade Sınırı = 195 RMB
Bu örnekte mal ihraç eden genel vergi mükellefi vergi idaresinden sadece 76 RMB KDV iadesi alabilecektir.
Ödenecek ve iade edilecek KDV hesabı karmaşık olup, ayrıca vergi daresinin ve gümrük idaresinin onaylarını, mal ve hizmetlerin türüne göre vergi ve iade oranlarının belirlenmesini gerektirir. Bu nedenle ihracat ve ithalatla uğraşan şirketlerin çoğu vergi konusunda uzman kişileri çalıştırırlar.
