Çin’de neler oluyor, borsa neden çalkanıyor
Sadi Kaymaz
Ekolay ve CNN Turk’te yayınlanmıştır
Çin borsası son iki ayın düşük seviyesine geriledi. Hükümetin bankalara ‘kredileri frenle emri’ verdiği iddiaları, Çinli yatırımcıları korkutmuş durumda. Büyük fon yöneticilerinin borsadan çıkış gerçekleştirmeye başladığı haberleri de eklenince, Şanghay Borsası dün yüzde 5,8 gerileyerek 2,870 puandan kapandı. Borsada, böylece son 9 ayın en büyük düşüşü gerçekleşti. Emtia ve emlak şirketleri, borsadaki düşüşün başını çekti.
Borsa şişti mi?
Çin borsası, Temmuz sonunda yılbaşına göre yüzde 90′a yakın değer kazanmıştı. Çin bankalarının ilk yarıda verdiği 1 trilyon dolarlık kredi, uzmanlara göre borsa ve emlak piyasasına aktı. Geçen yılın aynı dönemine oranla 3 kat artan krediler, bir süredir Çin’de borsa ve emlak balonu tartışmaları yaratmaktaydı. Sadece Haziran’da verilen 224 milyar dolar kredi, Temmuz ayında borsayı en yüksek seviyelerine taşıdı. Temmuz ayında kredilerin 70 milyar dolara düşmesi, yatırımcılar arasında panik yarattı. Çinli yatırımcılar, hükümetin bankalara kredileri frenleme emri verdiği iddialarını satın alıyor.
Çinli yetkililer piyasayı yatıştırmaya çalışıyor
Üst düzey Çinli yetkililer son günlerde piyasayı yatıştırmak için ardı ardına açıklama yapıyor. Başta Çin Merkez Bankası (PBoC), gevşek para politikası uygulamalarına devam edileceğini sıklıkla yeniliyor. Merkez Bankası’nın üst düzey yetkilileri, bankalara kredileri kısma emri verilmediğini iddia ediyor. Son olarak, en üst düzey ağızdan, Başbakan Wen Jiaobao’dan geçen hafta gelen güvence, Çinli yatırımcıları ancak geçici süreliğine durdurdu. Başbakan, gevşek para politikasının devam edeceğini açıklamıştı.
Yatırımcılar soğumayı kaçınılmaz görüyor
Ancak Çinli yatırımcılar, 2009′da verilmesi planlanan krediler toplamının şimdiden aşıldığını belirtiyor. Borsaya akan kredilerde soğumanın kaçınılmaz olduğuna inanan yatırımcılar, pozisyonlarında ayarlamaya gidiyor. Ülkenin önemli ekonomi dergileri, para politikasında kademeli ayarlamalara gidileceğini iddia ediyor.
Emtia raporları ve ABD’den gelen haberler kötü
Son aylarda emtia fiyatlarında büyük bir yükseliş yaşandı. Ancak son raporlar, metal ve hammadde fiyatı artışlarının Çinli şirketlerin stok artışlarından kaynaklandığını gösteriyor. Emtia fiyatlarındaki artışın reel talebe bağlı olmadığına inanan yatırımcılar, kendiliklerinden frene basıyor. Daha önce, ABD’den gelen tüketici güven endeksi rakamları Çinli yatırımcıları zaten olumsuz etkilemişti.
Metalciler askıya alındı
Çin’in 3′üncü büyük bakır üreticisi Yunnan Copper hisseleri dün yüzde 10 gerileyince, borsa kuralları gereği gün içinde askıya alındı. Ülkenin en büyük çinko üreticisi olan Zhuzhou Smeltero hisseleri de aynı kaderi paylaşarak, yüzde 10′luk düşüşün ardından askıya alındı.
Emlak piyasası tehlikede
Emlak devi Vanke yüzde 9,95 gerileyerek, en çok kaybedenler arasında yer aldı. Bir başka büyük emlak şirketi Poly Real de en çok kaybedenlere katılırken, şirket hisseleri yüzde 7,4 değer yitirdi. Çin’de emlak satışları yüzde 20′den fazla geriledi. Ancak, inşaat şirketleri arsa satış bedellerini patlattı. Medya, inşaatçıların kolay kredilerle fiyatları patlattığını, ancak arz talep dengesizliklerinin kaçınılmaz olarak emlak balonu yarattığını iddia ediyor.
