Çin, Çinliler ve Çin Ekonomisi üzerine 9 anahtar kelime…
- Gao Kao: Çin’de üniversiteler Kültür Devrimi’ne denk düşen 1967-1976 arasında öğrenci kabul etmedi. Çinli genç yeteneklerin kaderi 1977′de yeniden başlayan üniversiteye giriş sınavları sayesinde değişti. Kaderleri “gaokao”, yani “yüksek sınav” ile değişmeye başlayan Çinli gençler, Çin’in yükselişinin dünü, bugünü ve geleceği…
- Dao Ye: 1979 yılında “çifte fiyat” rejimi uygulandı. Buna göre mallar hem “planlanan fiyat” ile hem de “piyasa fiyatı” ile satıldı. İşte bir dönem Çinliler yüksek fiyat ile satabilmek için sürekli “düşük fiyatı bulmaya (Dao)” çalışıyormuş. Denen o ki, 0.9 milyar Çinli “Dao” yaparken, geri kalan 0.1 milyar da “Dao” yapmaya çalışıyormuş… İşte “Dao’ yapan Çinli kuşağa “Daoye” denir. ‘Daoye’ kuşağı planlı ekonominin buzlarını eritmeye ilk başlayanlardı….
– Da Gong Chao: Çin 1984 yılında köylü ve çiftçilerin şehirlere göçüne izin vermeye başladı. O zamandan bu yana, milyonlarca çiftçi “çalışmak – dagong” amacıyla Çin’in iç kısımlarından kıyıdaki endüstri bölgelerine “akın-chao” etti. İşte köyden kente “çalışmaya akın edenler-dagaochao” tarihin en hızlı ekonomik yükselişini alin terleriyle geçekleştirenlerdi…
-CaiJun: Asker sayısındaki indirim… 1949′dan bu yana Çin Halk Cumhuriyeti 10 defa indirime gitti. Bunların en büyüğü 1985 yılındaki 1 milyon kişilik indirimdi. Her indirim, işgücüne katılan sağlıklı ve çalışkan bireyler demekti…
-Chao Gu: 1990 yılında Shanghai ve Shenzhen Borsaları kuruldu. İlk kuşak hisse senedi sahipleri (Gumin) “kaynayan borsa kazanında-chaogu” alim-satımlara giriştiler… İşte bu kaynayan borsa kazanı kimilerine bir gecede servet getirirken, çoğu Çinliye acı dersler verdi. Çinlilerin “serbest piyasa” dinamikleri ile tanışmasıdır, chaogu, yani kaynayan borsa kazanı…
- Xia Hai: Deng Xiaoping’in 1992′deki “Güney Turunun” tazelediği ekonomik reform ruhu, yaklaşık 100,000 memurun devlet görevlerinden ayrılıp serbest piyasaya girişini teşvik etti. İşte , garanti devlet görevlerinden ayrılarak “fırsat ve risk denizine yol alan-Xiahai” bu girişimciler, Lenovo gibi pek çok büyük Çin şirketini kuran özel girişim sınıfının öncüleridirler.
-Liu Xüe: 1980′lerde “yurtdışında öğrenim görmeye giden-liuxue” Çinli öğrenciler 1990′larda dönmeye başladılar. İşte, Batıda eğitim gören bu “Çinli mezunlar-haigui” teknolojik birikime önemli katkılarda bulundular.
-Xin Jing Ji: “yeni ekonomi”… İnternet çağının ürünü olan genç girişimcileri simgeler. Bu genç girişimciler Çin’in geleceğidirler…
-Hai Xuan: “denizden seçmek”… TV programları ile idoller yaratan realite showlarin Çin’deki ilk “superstari-chaonu” Liyunchun adli bir genç kızdı. Bir genç kızın kaderi bir şarki yarışması için kullanılan oylar ile değişti. Çin Halkı bir okyanus içinden, bir genci seçiyordu…
* Sadi KAYMAZ tarafından yazılmıştır. Her türlü hukuki hakkı saklıdır. Hiçbir surette kopyalanamaz, referans göstermeksizin alıntı yapılamaz.
www.Dragonomi.com
