2004 Vergi İade İndirimleri

Çin ihracatçılara vergi iadesi uygulamasına 1985 yılında başlamıştır. Devlet ihracatı teşvik etmek için ihracatçılara ihraç ettikleri mallar nedeniyle
yüklenmiş oldukları vergilerin bir kısmını iade etmektedir. Dünya Ticaret Örgütü’nün de kabul ettiği uygulamaya göre Çin, ülkesi dışına ihraç edilen
mallar için ihracatçılara % 5 ila % 17 arasında değişen vergi iadesi yapmaktadır.

Vergi iadesi yükünün hızlı artışı ve ihracatta yolsuzlukların giderek yaygınlaşması nedeniyle 1995 yılından itibaren Çin ihracatta vergi iadesi
katma değer vergisine tabi ihraç konusu ürünler için sadece % 9 oranında vergi oranlarını düşürmeye başlamıştır. Çoğu ürünün vergi iade oranı 1994 yılında % 17 iken, 1996 yılında % 9’a indirilmiştir. Buna göre, ülke içinde % 17 oranındaadesi yapılmıştır. Çin’in ihracatta vergi iadesi oranını düşürmesi esasen
ihracata % 8 oranında efektif vergi yükü getirilmesine eş değer etki yaratmıştır.

Asya krizi yıllarında Güneydoğu Asya ülkelerinin paralarının değerlerini Çin para birimi Yuan karşısında düşürmeleri (devaluation) Çin’in ihracatı
üzerinde olumsuz etkiler yaratmıştır. Bu nedenle Çin, deflasyon eğilimini tersine çevirmek ve ihracat sektörünü destekleyebilmek için ihracatta KDV iade
oranlarını tekrar yükseltmiştir. Vergi iade oranları 1997 yılının ortasından Temmuz 1999’a kadar altı defada olmak üzere toplam % 5 – % 7 arasında
değişen oranlarda arttırılmıştır. … >>>!

• Çin’de KDV Nasıl Hesaplanır
• İhracat son 7 yıldan bu yana İlk Defa Daraldı!
• Çin’deki Enflasyon, Küresel Ticaret Için Fırsat

Çin’de KDV Nasıl Hesaplanır

a) Normal Vergi Mükellefleri

Normal vergi mükelleflerinin ödenecek katma değer vergisini belirleyebilmek için cari dönemde tahsil ettikleri vergiyi ve ödemiş oldukları vergiyi ayrı ayrı hesaplamaları gerekmektedir. Tahsil edilen ve ödenmiş olan vergiler arasındaki fark ödenmesi gereken gerçek vergi tutarıdır. Cari dönemde ödenmiş vergiler tahsil edilen vergilerden fazla olduğu takdirde, aradaki fark iade edilmez ve ileriki dönemlerde dikkate alınmak üzere devredilir.

b) Küçük Ölçekli Vergi Mükellefleri

Mal veya vergiye tabi hizmet satışlarından elde edilen gelire göre belirlenen küçük ölçekli mükellefler, ticari sektörde % 4, diğer sektörlerde ise % 6 oranında katma değer vergisine tabidirler. Küçük ölçekli mükellefler için basitleştirilmiş bir vergileme yöntemi uygulanmaktadır.

Satış tutarları, Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen katma değer
vergisi asgari vergilenebilir satış hasılatının altında kalan mükellefler KDV’nden
muaf tutulurlar.

c) İthalatçı Mükellefler

Mal ithal edenlerin ödeyecekleri katma değer vergisi malın biçilen karma değerine ve öngörülen vergi oranlarına göre hesaplanır. Biçilen karma değer aşağıdaki şekilde hesaplanır.

Karma Tahmini Değer = Gümrük Vergisine Tabi Değer + Gümrük Vergileri + Tüketim Vergisi

Ödenecek KDV = (Karma Tahmini Değer) X (Vergi Oranı) … >>>!

• 2004 Vergi İade İndirimleri
• İhracat son 7 yıldan bu yana İlk Defa Daraldı!
• Çin’de Vergi Oranları

Çin’de Vergi Ödeme Süreleri

Vergiye tabi mal ve hizmet satan mükellefler için katma değer vergisi vergilendirme dönemi bir gün, üç gün, beş gün, on gün, on beş gün veya bir ay olabilir.

Yetkili vergi idaresi vergi mükellefinin ödenecek vergisinin büyüklüğüne
bağlı olarak en uygun vergilendirme dönemini belirler. Dönemler itibarıyla
beyana göre vergilendirmenin mümkün olmadığı durumlarda her bir işlem için
beyana göre vergilendirme yapılır.

Bir aylık vergilendirme dönemi kapsamındaki mükellefler bu dönemin
sonunu izleyen on gün içinde katma değer vergisini beyan etmek ve ödemek
zorundadırlar.

Vergilendirme dönemi bir gün, üç gün, beş gün, on gün veya on
beş gün ise vergi sözkonusu dönemi izleyen beş gün içinde beyan edilmek ve
ödenmek zorundadır ve izleyen ayın başından itibaren de on gün içinde aylık
bildirim verilir.

İthal edilen malların KDV’si, gümrük idaresi tarafından verginin
tahakkuk ettirilmesini izleyen yedi gün içinde ödenir

• Çin’de Özel KDV Faturası
• Çin’de KDV Nasıl Hesaplanır
• Çin’de KDV İstisnaları

Çin’de Özel KDV Faturası

Çin’de vergiye tabi mal ve hizmet satan mükelleflerin nihai tüketiciler dışındaki
alıcılara özel bir KDV faturası vermeleri gerekir.

Satış tutarı ve KDV özel fatura üzerinde ayrı ayrı gösterilmelidir. Özel KDV faturası, ödenecek KDV tutarının
hesaplanması ve iadesi işlemlerine dayanak teşkil eden önemli bir yasal
belgedir. Alıcılar özel fatura almadıkları takdirde yüklendikleri katma değer
vergisi nedeniyle herhangi bir hak talep edemeyeceklerdir.

Aşağıda belirtilen hallerde ise Çin’de normal fatura kullanılır:

• Vergiye tabi mal ve hizmetlerin nihai tüketiciye satışı,
• Vergiden istisna edilen mal ve hizmetlerin satışı,
• Gümrükte ihraç edileceği beyan edilen malların satışı veya vergiye tabi hizmetlerin yurtdışına satışı,
• Malların katma değer vergisine tabi olmayan unsurlarda kullanılması,
• Malların grup refahı veya kişisel tüketim için kullanılması,
• Malların başkalarına karşılıksız olarak hediye verilmesi,
• Vergiye tabi olmayan hizmetlerin sağlanması, maddi olmayan varlıkların transferi ve taşınmaz malların satışı,

Özel fatura düzenleme süreleri aşağıda belirtilmiştir:

• Hesaplar üzerinde önceden anlaşılmış ise veya ödemeyi yetkilendirilen bankalar tahsil edecek ise,malların gönderildiği tarih,
• Teslimde ödeme şeklinde anlaşılmış ise bedelin tahsil edildiği tarih
• Kredili satış veya kiralama suretiyle alımlarda ise sözleşmede tahsilat için öngörülen tarih,
• Mallar konsinye aracılar yoluyla satılıyor ise, kendisine konsinye mal teslim edilenden konsinye mal satış faturasının alındığı tarih,
• İki işi ve daha fazla kurumu bulunan ve hesaplarını bir arada tutan bir mükellefin, mallarını bir kurumdan diğerine satış için transferinde, mallar tedarik edilmelerine göre vergilendirilecek ise, malların transfer edildikleri tarih,
• Mallar diğer kurumlara veya bireysel işletmelere yatırım  şeklinde sağlanıyor ise, malların transfer edildikleri tarih,
• Hissedarlara dağıtılan mallar transfer edildikleri tarihte,

• Çin’de Vergi Ödeme Süreleri
• Çin’de KDV Nasıl Hesaplanır
• Çin’de KDV İstisnaları

Çin’de KDV İstisnaları

• Tarımsal üreticilerin kendi ürettikleri tarımsal ürünleri satışları,
• Hamileliği önleyici cihaz ve ilaçlar,
• Antika kitaplar,
• Doğrudan bilimsel araştırma, deney ve eğitim amacıyla kullanılmak üzere ithal edilen madde ve cihazlar,
• Yabancı devletlerden ve uluslar arası kuruluşlardan yardım olarak bedelsiz temin edilen madde ve cihazların ithali,
• İşleme ve montaj sözleşmeleri gereği ve telafi edici ticaret nedeniyle ithal edilmesi gereken makineler ve cihazlar,
• Özürlülerin kullanımı için kurumlar tarafından ithal edilen cihazlar,
• Satıcılar tarafından kullanılan malların satışı.

Çin’de vergiden istisna veya vergisi indirilmiş işlemlerle uğraşan mükellefler
vergiden istisna edilen ve vergisi indirilmiş satış tutarlarını hesaplarında ayrı ayrı
göstermelidirler.

Hesaplarda ayrı gösterilmediği takdirde istisna ve indirimli vergi
kolaylıklarından yararlanamazlar.

• Çin’de Vergi Ödeme Süreleri
• Çin’de Özel KDV Faturası
• Çin’de KDV Nasıl Hesaplanır

Çin’de Vergi Oranları

Çin’de genel katma değer vergisi oranı % 17’dir.

Çin’de bazı malların satışı ve ithali % 13 oranında vergiye tabidir:

• Tarım, ormancılık, hayvan ürünleri, su ürünleri,
• Yenilebilir sebze yağları ve tahıllar,
• Şehir suyu,  ısıtma, soğutma, sıcak hava sağlanması,
  sıcak su, kömür gazı, sıvı petrol gazı, doğal gaz, metan
  gazı, ev kullanımı için kömür ürünleri,
• Kitaplar, gazeteler, dergiler,
• Yemler, kimyasal gübreler, tarımsal kimyasallar, tarımsal
  makineler, çitçilik için plastik örtü,
• Metal mineral ürünler, metal olmayan mineral ürünler

Çin’de bazı malların satışı ve ithali % 13 oranında vergiye tabidir:

• Ham petrol
• Maden tuzu
• Yukarıda sayılmayan mallar
• İşletme hizmetleri, onarımlar, yenilemeler.

Çin’de farklı oranlarda vergiye tabi mal ve hizmet işiyle uğraşan mükellefler
farklı orana tabi mal ve hizmet satışlarını ayrı hesaplamaları ve hesaplarında
ayrı göstermeleri gerekmektedir. Aksi takdirde yüksek olan vergi oranı
uygulanır.

• Çin’de KDV Nasıl Hesaplanır
• Çin’de Vergi Ödeme Süreleri
• Çin’de Özel KDV Faturası

Çin’de Kimler KDV Mükellefleridir?

Çin Halk Cumhuriyeti içinde mal satışı, mal ithalatı, işleme hizmeti
sağlanması, onarım ve yenileme hizmetleri ile uğraşan yerli ve yabancı şirketler
ile diğer birimler ve gerçek şahıslar katma değer vergisi (KDV) mükellefidir.

• Çin’de Vergi Ödeme Süreleri
• Çin’de Özel KDV Faturası
• Çin’de KDV Nasıl Hesaplanır

Çin’de İhracatta Vergi İadesi Politikaları

GİRİŞ

1 – KATMA DEĞER VERGİSİNİN MÜKELLEFİ

Çin Halk Cumhuriyeti içinde mal satışı, mal ithalatı, işleme hizmeti

sağlanması, onarım ve yenileme hizmetleri ile uğraşan yerli ve yabancı şirketler

ile diğer birimler ve gerçek şahıslar katma değer vergisi (KDV) mükellefidir.

2 – VERGİYE TABİ UNSURLAR VE VERGİ ORANLARI

Genel katma değer vergisi oranı % 17′dir. Bazı malların satışı ve ithali

% 13 oranında vergiye tabidir. Küçük ölçekteki mükellefler için ticari sektörde %

4 ve diğer sektörlerde % 6 oranı geçerlidir. İhracatta KDV oranı % 0′dır.

Katma değer vergisine tabi unsurlar itibarıyla vergi oranları aşağıdaki

tabloda gösterilmiştir.

Verginin Konusu  Vergi Oranı

Malların ihracı (Hükümet tarafından yasaklananlar hariç)  % 0

1. Tarım, ormancılık, hayvan ürünleri, su ürünleri,

2.  Yenilebilir sebze yağları ve tahıllar,

3.  Şehir suyu,  ısıtma, soğutma, sıcak hava sağlanması,

sıcak su, kömür gazı, sıvı petrol gazı, doğal gaz, metan

gazı, ev kullanımı için kömür ürünleri,

4.  Kitaplar, gazeteler, dergiler,

5.  Yemler, kimyasal gübreler, tarımsal kimyasallar, tarımsal

makineler, çitçilik için plastik örtü,

6.  Metal mineral ürünler, metal olmayan mineral ürünler

% 13

Ham petrol, maden tuzu, yukarıda sayılmayan mallar, işleme

hizmetleri, onarımlar, yenilemeler.

% 17

Farklı oranlarda vergiye tabi mal ve hizmet işiyle uğraşan mükellefler

farklı orana tabi mal ve hizmet satışlarını ayrı hesaplamaları ve hesaplarında

ayrı göstermeleri gerekmektedir. Aksi takdirde yüksek olan vergi oranı

uygulanır.

3 – KATMA DEĞER VERGİSİ YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN DOĞUŞU

Vergiye tabi mal ve hizmetlerin satışında satış bedelinin alındığı tarih

veya satış bedelini alma hakkını gösteren kanıtlayıcı belgenin sağlandığı tarihte

katma değer vergisi yükümlülüğü doğar.  İthalatta ise ithalat beyan tarihi vergiyi

doğuran olaydır.  İthalatta KDV vergi idaresi adına gümrük idaresi tarafından

tahsil edilir. Gerçek bireyler tarafından kendi kullanımı için Çin’e getirilen veya

posta ile gelen mallar gümrük vergisiyle birlikte vergilenir.

4 – KATMA DEĞER VERGİSİ İSTİSNALARI

• Tarımsal üreticilerin kendi ürettikleri tarımsal ürünleri satışları,
• Hamileliği önleyici cihaz ve ilaçlar,
• Antika kitaplar,
• Doğrudan bilimsel araştırma, deney ve eğitim amacıyla kullanılmak

üzere ithal edilen madde ve cihazlar,

• Yabancı devletlerden ve uluslar arası kuruluşlardan yardım olarak

bedelsiz temin edilen madde ve cihazların ithali,

• İşleme ve montaj sözleşmeleri gereği ve telafi edici ticaret nedeniyle

ithal edilmesi gereken makineler ve cihazlar,

• Özürlülerin kullanımı için kurumlar tarafından ithal edilen cihazlar,
• Satıcılar tarafından kullanılan malların satışı,

Vergiden istisna veya vergisi indirilmiş işlemlerle uğraşan mükellefler

vergiden istisna edilen ve vergisi indirilmiş satış tutarlarını hesaplarında ayrı ayrı

göstermelidirler. Hesaplarda ayrı gösterilmediği takdirde istisna ve indirimli vergi

kolaylıklarından yararlanamazlar.

5 – ÖZEL KATMA DEĞER VERGİSİ FATURASI

Vergiye tabi mal ve hizmet satan mükelleflerin nihai tüketiciler dışındaki

alıcılara özel bir KDV faturası vermeleri gerekir. Satış tutarı ve KDV özel fatura

üzerinde ayrı ayrı gösterilmelidir. Özel KDV faturası, ödenecek KDV tutarının

hesaplanması ve iadesi işlemlerine dayanak teşkil eden önemli bir yasal

belgedir. Alıcılar özel fatura almadıkları takdirde yüklendikleri katma değer

vergisi nedeniyle herhangi bir hak talep edemeyeceklerdir.

Aşağıda belirtilen hallerde ise normal fatura kullanılır:

• Vergiye tabi mal ve hizmetlerin nihai tüketiciye satışı,
• Vergiden istisna edilen mal ve hizmetlerin satışı,
• Gümrükte ihraç edileceği beyan edilen malların satışı veya vergiye

tabi hizmetlerin yurtdışına satışı,

• Malların katma değer vergisine tabi olmayan unsurlarda

kullanılması,

• Malların grup refahı veya kişisel tüketim için kullanılması,
• Malların başkalarına karşılıksız olarak hediye verilmesi,
• Vergiye tabi olmayan hizmetlerin sağlanması, maddi olmayan

varlıkların transferi ve taşınmaz malların satışı,

Özel fatura düzenleme süreleri aşağıda belirtilmiştir:

• Hesaplar üzerinde önceden anlaşılmış ise veya ödemeyi

yetkilendirilen bankalar tahsil edecek ise, malların gönderildiği tarih,

• Teslimde ödeme şeklinde anlaşılmış ise bedelin tahsil edildiği tarih,

• Kredili satış veya kiralama suretiyle alımlarda ise sözleşmede

tahsilat için öngörülen tarih,

• Mallar konsinye aracılar yoluyla satılıyor ise, kendisine konsinye

mal teslim edilenden konsinye mal satış faturasının alındığı tarih,

• İki işi ve daha fazla kurumu bulunan ve hesaplarını bir arada tutan

bir mükellefin, mallarını bir kurumdan diğerine satış için

transferinde, mallar tedarik edilmelerine göre vergilendirilecek ise,

malların transfer edildikleri tarih,

• Mallar diğer kurumlara veya bireysel işletmelere yatırım şeklinde

sağlanıyor ise, malların transfer edildikleri tarih,

• Hissedarlara dağıtılan mallar transfer edildikleri tarihte,

6 – KATMA DEĞER VERGİSİ TAHSİLİNE YETKİLİ İDARE

Vergiye tabi mal ve hizmetlerin satışında KDV yetkili yerel vergi idareleri

veya merkezi devlet vergi idaresi tarafından tahsil edilir. Malların ithalinde ise

KDV vergi idaresi adına gümrük idaresi tarafından tahsil edilir.

7 – VERGİLENDİRME DÖNEMİ

Vergiye tabi mal ve hizmet satan mükellefler için katma değer vergisi

vergilendirme dönemi bir gün, üç gün, beş gün, on gün, on beş gün veya bir ay

olabilir. Yetkili vergi idaresi vergi mükellefinin ödenecek vergisinin büyüklüğüne

bağlı olarak en uygun vergilendirme dönemini belirler. Dönemler itibarıyla

beyana göre vergilendirmenin mümkün olmadığı durumlarda her bir işlem için

beyana göre vergilendirme yapılır.

Bir aylık vergilendirme dönemi kapsamındaki mükellefler bu dönemin

sonunu izleyen on gün içinde katma değer vergisini beyan etmek ve ödemek

zorundadırlar. Vergilendirme dönemi bir gün, üç gün, beş gün, on gün veya on

beş gün ise vergi sözkonusu dönemi izleyen beş gün içinde beyan edilmek ve

ödenmek zorundadır ve izleyen ayın başından itibaren de on gün içinde aylık

bildirim verilir.  İthal edilen malların KDV’si, gümrük idaresi tarafından verginin

tahakkuk ettirilmesini izleyen yedi gün içinde ödenir.

8 – ÖDENECEK KATMA DEĞER VERGİSİNİN HESAPLANMASI

a) Normal Vergi Mükellefleri

Normal vergi mükelleflerinin ödenecek katma değer vergisini

belirleyebilmek için cari dönemde tahsil ettikleri vergiyi ve ödemiş oldukları

vergiyi ayrı ayrı hesaplamaları gerekmektedir. Tahsil edilen ve ödenmiş olan

vergiler arasındaki fark ödenmesi gereken gerçek vergi tutarıdır. Cari dönemde

ödenmiş vergiler tahsil edilen vergilerden fazla olduğu takdirde, aradaki fark

iade edilmez ve ileriki dönemlerde dikkate alınmak üzere devredilir.

b) Küçük Ölçekli Vergi Mükellefleri

Mal veya vergiye tabi hizmet satışlarından elde edilen gelire göre

belirlenen küçük ölçekli mükellefler, ticari sektörde % 4, diğer sektörlerde ise %

6 oranında katma değer vergisine tabidirler. Küçük ölçekli mükellefler için

basitleştirilmiş bir vergileme yöntemi uygulanmaktadır.

Satış tutarları, Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen katma değer

vergisi asgari vergilenebilir satış hasılatının altında kalan mükellefler KDV’nden

muaf tutulurlar.

c) İthalatçı Mükellefler

Mal ithal edenlerin ödeyecekleri katma değer vergisi malın biçilen

karma değerine ve öngörülen vergi oranlarına göre hesaplanır. Biçilen karma

değer aşağıdaki şekilde hesaplanır.

Karma Tahmini Değer = Gümrük Vergisine Tabi Değer + Gümrük Vergileri +

Tüketim Vergisi

Ödenecek KDV = (Karma Tahmini Değer) X (Vergi Oranı)

d) İhracatçılar İçin Ödenecek ve İade Edilecek Katma Değer Vergisi

Hesabı

İhracatta KDV oranı % 0′dır. İhracatçılar ihraç ettikleri mallar nedeniyle

yüklendikleri vergilerin iadesi için yetkili  vergi idarelerine müracaat edebilirler.

İade oranları % 5, % 6,     % 9, % 11, % 13 ve % 17′den oluşmaktadır. % 17

oranında KDV’ne tabi olan normal bir mükellef için yüklenmiş oldukları

indirebilecekleri vergi oranı sadece % 13′ tür.  Küçük vergi mükelleflerinden

indirimli oranla alımlar nedeniyle yüklenilen KDV ise istisnai olarak ayrıca

belirlenmedikçe indirim konusu yapılamayacaktır.

Örnek: KDV oranı % 17 ve iade oranı % 13 olan genel bir KDV

mükellefi.

İhraç ettiği malın FOB değeri = 1.500 RMB

Yurtiçi satışları                       =    500 RMB

Ham maddeler                       = 1.300 RMB

İndirilemeyecek KDV =  İhraç ettiği malın FOB değeri X (KDV Oranı -

İade Oranı)

İndirilemeyecek KDV = 1.500 X ( % 17 – % 13)

İndirilemeyecek KDV =     60 RMB

Ödenecek/İade Edilecek KDV = Yurtiçi Satışlarda Tahsil Edilen KDV +

İndirilemeyecek    KDV -  Yüklenilen KDV

Ödenecek/İade Edilecek KDV =  (500 X % 17) + 60 – ( 1.300 X % 17)

Ödenecek/İade Edilecek KDV =  – 76 RMB

“Ödenecek/İade Edilecek KDV” tutarının pozitif çıkması ilgili dönem için

ödenmesi gereken KDV borcunu gösterir.”

“Ödenecek/İade Edilecek KDV” tutarının negatif çıkması ise ilgili dönem

için iade edilmesi gereken KDV tutarını gösterir.”

İade Sınırı = FOB Değeri X İade Oranı

İade Sınırı = 1.500 X % 13

İade Sınırı = 195 RMB

Bu örnekte mal ihraç eden genel vergi mükellefi vergi idaresinden

sadece 76 RMB KDV iadesi alabilecektir.

Ödenecek ve iade edilecek KDV hesabı karmaşık olup, ayrıca vergi

idaresinin ve gümrük idaresinin onaylarını, mal ve hizmetlerin türüne göre vergi

ve iade oranlarının belirlenmesini gerektirir. Bu nedenle ihracat ve ithalatla

uğraşan şirketlerin çoğu vergi konusunda uzman kişileri çalıştırırlar.

9 – İHRACATTA KDV İADESİ UYGULAMALARI

Uluslar arası ticarette vergi iadesi uygulamaları yaygındır. Ülkeler,

ürünlerini yurtdışına satan ihracatçı şirketlere yüklendikleri katma değer vergisi

ve tüketim vergilerini genellikle iade ederler.

Çin ihracatçılara vergi iadesi uygulamasına 1985 yılında başlamıştır.

Devlet ihracatı teşvik etmek için ihracatçılara ihraç ettikleri mallar nedeniyle

yüklenmiş oldukları vergilerin bir kısmını iade etmektedir. Dünya Ticaret

Örgütü’nün de kabul ettiği uygulamaya göre Çin, ülkesi dışına ihraç edilen

mallar için ihracatçılara % 5 ila % 17 arasında değişen vergi iadesi yapmaktadır.

Vergi iadesi yükünün hızlı artışı ve ihracatta yolsuzlukların giderek

yaygınlaşması nedeniyle 1995 yılından itibaren Çin ihracatta vergi iadesi

oranlarını düşürmeye başlamıştır. Çoğu ürünün vergi iade oranı 1994 yılında %

17 iken, 1996 yılında % 9′a indirilmiştir. Buna göre, ülke içinde % 17 oranında

katma değer vergisine tabi ihraç konusu ürünler için sadece % 9 oranında vergi

iadesi yapılmıştır. Çin’in ihracatta vergi iadesi oranını düşürmesi esasen

ihracata % 8 oranında efektif vergi yükü getirilmesine eş değer etki yaratmıştır.

Asya krizi yıllarında Güneydoğu Asya ülkelerinin paralarının değerlerini

Çin para birimi Yuan karşısında düşürmeleri (devaluation) Çin’in ihracatı

üzerinde olumsuz etkiler yaratmıştır. Bu nedenle Çin, deflasyon eğilimini tersine

çevirmek ve ihracat sektörünü destekleyebilmek için ihracatta KDV iade

oranlarını tekrar yükseltmiştir. Vergi iade oranları 1997 yılının ortasından

Temmuz 1999′a kadar altı defada olmak üzere toplam % 5 – % 7 arasında

değişen oranlarda arttırılmıştır.

Son yıllarda Çin’in ihracatı çok hızlı artış göstermiş ve bu nedenle

ihracatta KDV iadeleri merkezi idare bütçesi üzerinde çok ciddi bir yük olmaya

başlamıştır. Merkezi devlet gelirleri ihracatçıların vergi iade alacaklarını

ödemede yetersiz kalmıştır. Tabiatıyla bu sorun ihracat ağırlıklı  şirketlerin

faaliyetlerini de olumsuz etkilemiştir. Çin’deki bir çok ihracatçı  şirket büyük

miktarlara ulaşan vergi iadelerini devletten uzun süre alamadıklarından şikayet

eder hale gelmişlerdir. Hatta bazı küçük işletmeler mali sıkıntıya düşerek işlerini

sona erdirmek zorunda kalmışlardır.

Çin’in ihracatı hızlı büyüdükçe, devlet üzerindeki mali yükü de giderek

ağırlaşmıştır. 2002 yılında Çin’in merkezi devlet bütçe açığı 309.7 milyar Yuan

(37,3 milyar ABD Doları)’a ulaşmıştır. Aynı yıl ihracat vergi iadeleri sözkonusu

merkezi bütçe açığının % 40′ına yaklaşarak, 115 milyar Yuan olarak

gerçekleşmiştir. Bu iade tutarı aynı zamanda bütçedeki toplam ödeneklerin %

15′ine karşılık gelmektedir. Vergi iadelerinin yıllık % 36,3 ile ülkenin yıllık

merkezi bütçe gelirleri artış hızının iki katından daha da hızlı artmaya

başlamıştır. 2002 yılı sonunda ihracatçılara vergi iade borçları toplamı 247,7

milyar Yuan (30 milyar ABD Doları) iken gerçekleşen iade tutarı sadece 159

milyar Yuan (19 milyar ABD Doları)‘dır. 2003 yılında vergi iade borçları 50

milyar Yuan (6,04 milyar ABD Doları) kadar bir artış göstermiştir. Bazı

ihracatçılar vergi iade alacaklarını 1,5 yıl kadar gecikmelerle alabilmektedirler.

Ekim 2003′de merkezi hükümet ihracatta vergi iade sistemini bir kez

daha değiştirmeye karar vermiştir. Ekim 2003 tarihli vergi iade reformu planı ile

ihracatta vergi iade sisteminin, iade oranları düşürülmek suretiyle devam

ettirilmesi kararlaştırılmıştır. Ayrıca Çin’in uygun görmediği ham petrol gibi bazı

hammaddelerin ve ürünlerin ihracatında vergi iadesinin büyük oranda

düşürülmesi veya kaldırılması kararlaştırılmıştır. 1 Ocak 2004′ten itibaren

ihracatta KDV iade oranlarının ortalama % 3 oranında düşürülmesi

kararlaştırılmıştır. Bu sayede merkezi idare bütçesi üzerindeki mali yükün

azaltılacağı öngörülmüştür. Vergi iade oranında ortalama % 3′lük indirimin,

2004 bütçesinde planlanan açığın % 11′ine denk gelen 35 milyar Yuan tutarında

bütçe harcama tasarrufu sağlayacağı tahmin edilmiştir.

Ekim 2003′teki vergi iade reformuna göre merkezi idare 2004 yılından

önce hak edilen vergi iadelerinin % 100′ünden sorumludur. 2004 yılı başından

itibaren doğan vergi iade alacaklarında ise vergi iade yükü % 75′i merkezi

idareye ve % 25′i de yerel yönetimlere ait olmak üzere merkezi ve yerel

yönetimler arasında paylaştırılmaktadır. Ayrıca, yeni vergi iade prosedürüne

göre yerel yönetimler kendi sorumluluklarındaki % 25′lik payı ödemedikleri

sürece geriye kalan % 75′lik pay merkezi yönetim tarafından da

ödenmeyecektir.

Vergi iade oranının düşürülmesi üretim maliyetlerini arttırıcı ve kısa

dönemde ihracat sektörünün rekabet gücünü zayıflatıcı etki yaratmıştır. Ancak,

KDV iade oranlarının kademeli düşürülmesinin olumsuz etkilerinin uzun

dönemde ihracatçıların etkinliklerini ve verimliliklerini yükseltmek ve ürünlerini

geliştirmek suretiyle telafi edilebileceği öngörülmektedir. Ayrıca, Çin’in

uluslararası ticaret ortağı ülkelerdekine göre daha düşük enflasyona sahip oluşu

ve zayıf ABD Doları

, vergi iade oranlarının düşürülmesinden kaynaklanan

olumsuzlukları hafifletebilecektir.

KDV iade oranlarının düşürülmesi esasen Çin  şirketleri için döviz

kurunun değiştirilmeden Çin para birimi Yuan’ın efektif olarak değerinin

arttırılması (revaluation) anlamına gelmektedir. KDV iade oranlarının

düşürülmesi, vergi iadelerini ihraç fiyatlarını düşürmek için kullanan Çin

ihracatçılarının yanı sıra Çin’den mal alan yabancı  şirketleri de olumsuz

etkileyebilecektir. Çinli üreticiler düşürülen vergi iade oranları nedeniyle artan

maliyetlerini girdi temin ettikleri üreticilere ve mal sattıkları müşterilerine

yansıtmaya çalışacaklardır.

İhracatta vergi iade oranlarının düşürülmesi kararı, devletin vergi

iadeleri nedeniyle karşılaştığı ağır mali yükün hafifletilmesi ve güçlü ticaret

fazlasından kaynaklanan Yuan’ın değerlenmesine yönelik baskıların azaltılması

için yerinde bir karar olarak nitelendirilebilir.

01 Ocak 2004 tarihinden itibaren geçerli değişiklikte değiştirilmeyen,

mevcut oranları korunan ihracatta KDV iade oranları aşağıda gösterilmiştir:

• Tarımsal ürünler için ihracatta vergi iade oranları % 5 ve % 13.

Çin Halk Cumhuriyeti para birimi Yuan’ın değeri ABD Dolarına karşı sabitlenmiştir.

1ABD Doları 8.3 Yuan civarında değere sahiptir. ABD Doları diğer para birimlerine karşı

değer kaybettikçe, değeri ABD Dolarına bağlı Yuan’ın da diğer para birimleri karşısında

değeri düşmekte ve bu durum Çin’in ihracatını olumlu etkilemektedir.

• Hammadde olarak tarımsal ürünleri kullanarak üretilen veya işlenen

endüstriyel ürünlerin çoğu için ihracatta vergi iade oranı % 13.

• Mevcut vergi politikasında % 17 oranında KDV’ne tabi malların

çoğu için vergi iade oranı % 13.

• Gemiler, arabalar, bunların ana parçaları, hava ve uzay araçları,

sayısal kontrollü makine araçları, işleme merkezleri, basılı devreler,

lokomotifler için ihracatta vergi iade oranı % 17.

Beyaz un, mısır unu, kesilmiş ördek ve tavşan için ihracatta vergi iade

oranı % 5′ten % 13′e yükseltilmiştir.

Ham petrol, kauçuk, selüloz, kaşmir, yılan kızartması, kıt metal

cevherleri, fosfor cevheri ve doğal grafit için ihracatta vergi iadesi kaldırılmıştır.

Aşağıdaki mallar için vergi iade oranları düşürülmüştür:

• Demir ve işlenmemiş çinko için % 11′e.
• İşlenmemiş alüminyum, sarı ve diğer fosforlarla, işlenmemiş nikel,

ferroalloy, molybdenum ore ve concentrate için % 8′e.

• Kok, yarı kok, pişirme kömürü, caustic-calcined ve dead burned

magnesite, fluorid, talc ve lardite için % 5′e.

Yukarıda belirtilenler dışındaki diğer mallardan ihracatta vergi iade oranı

% 17 ve % 15 olanların oranları % 11′e; hem KDV oranı hem de vergi iade

oranı % 13 olan malların vergi iade oranı da % 11′e düşürülmüştür.

SONUÇ

Bu çalışmamız, giriş bölümünde belirtildiği üzere, genel hatlarıyla Çin

Halk Cumhuriyeti KDV uygulaması ve ihracatta vergi iadesi politikaları hakkında

bilgilendirme amacına yöneliktir. Katma değer vergisi bakımından ülkemizdeki

uygulamaya benzer ve farklı tarafları bulunmakla birlikte, vergi iade politikaları

açısından özellikle ihracatta indirimli katma değer vergisi iadesi uygulamaları

yönüyle büyük farklılıklar göstermektedir. Çin Halk Cumhuriyeti’ndeki ihracatta

vergi iadesi politikaları,  yüklenilen vergilerin iadesiyle ihracatçıları telafi

etmekten daha çok değişen koşullara göre ülkenin ihtiyaçlarına uygun

yönlendirici bir teşvik aracı olarak kullanılması bakımından dikkat çekicidir.

KAYNAKLAR

Trade Point Beijing, Provisional Regulation of the People’s Republic of

China on Value-Added Tax, “http://www.tpbjc.gov.cn/155/2004-1-29/10002@

6005.htm”, ET: 11.01.2005, 13:56

Beijing Local Taxation Bureau, Value-Added Tax, “http://english.tax861.

gov.cn/zgszky/zgszky04.htm”, ET: 02.01.2005, 11:13

Abai China Law Net, Value Added Tax, “http://www.abailaw.

com/english/tax/vat.htm”, ET: 03.02.2005, 12:05

Jinyan Li, Taxation in the People’s Republic of China, Praeger

Publishers, New York, 1991, “http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=

24426073″, ET: 04.02.2005, 12:35

Klaus Koehler , “VAT Rebates in  China”, ChinaInvest , “http://www.

klako.com/qct/ci/oct.html”, ET: 04.02.2005, 12:23

Dai Zi, “Tax Rebate Timetable Agreed”, China Daily, 14.01.2004,

“http://www.chinadaily.com.cn/en/doc/2004-01/14/content_298649.htm”, ET:

04.02.2005, 16:05

Xin Hua, “China Reforms Export Tax Rebate System”, China Daily,

14.10.2003,”http://www.chinadaily.com.cn/en/doc/2003-10/14/content_271988.

htm”, ET: 04.02.2005, 16:12

China Daily, “China Cuts Export Tax Rebates”, 15.10.2003,

“http://www.chinadaily.com.cn/en/doc/2003-10/15/content_272115.htm”, ET:

04.02.2005, 16:14

China Daily, “Premier Pledges Timely Refunds of Tax”, 11.10.2003,

“http://www.chinadaily.com.cn/en/doc/2003-10/11/content_270944.htm”,

ET: 04.02.2005, 16:15

• Çin’in Döviz Kontrolü
• Çin’de geçen haftanın ekonomik gelişmeleri 2010-01-11
• Çin ekonomisi 2010′da yüzde 16 büyüyebilir!

Dünya Bankası’dan Çin enflasyon tahmini

Çin’in  ekonomik gündeminin birinci sırasında enflasyon sorunu yer alıyor.

Dünya Bankası Çin için 2008 tahminini %4.6′dan %7′ye çıkartmış.

Yükselen gıda fiyatları ve sanayi ürünlerinin ücretlere ve genel ekonomiye yayılması revizyonun gerekçeleri olarak gösterilmiş.

Raporda yer alan olumlu nokta ise,gerilemeye başlayan gıda fiyatlarının 2009′da enflasyonu %5.3′e gerileteceğinin öngörülmüş olmasıdır.

Rapor aynı zamanda Çin’in büyüme tahminlerini de revize ederek %9.6′dan ,%9.8′e yükseltmiştir.

Hizmet sektörünün beklenenden hızlı büyümesi genel büyüme tahminlerini de yukarı çekmiştir.

Konu ile ilgili daha geniş bilgi için;

(MarketWatch) – The World Bank lifted its inflation forecast for China this year to 7% from 4.6%, noting higher food and industrial commodity prices are spilling over into wages and the generally economy.
The report noted food prices have started to fade, which should bring inflation back down to 5.3% in 2009, …. growth.
“The upward revision to our growth forecast largely reflects revised GDP data showing stronger service sector growth …
The report called ….
Chris Oliver is MarketWatch’s Asia bureau chief, based in Hong Kong.

• Olimpiyat Sonrası Çin Ekonomisinde Denge ve İstikrar ?
• Küresel krizde Çin ekonomisi (S. Gürsel / Referans)
• Küresel Finans Krizi ve ÇİN – 6: Borsa, Yatırım ve Krediler

Küresel Durgunluk ve Çin Ekonomisi

Muhtemel Küresel Durgunluk ve Çin Ekonomisi

Amerikan ekonomisinde ortaya çıkabilecek bir durgunluk, Cin ekonomisinde tüketim-kaynaklı büyüme seklinde bir dönüşüm yaratabilir.

İhracat-kaynaklı büyüme ile son 30 senedir büyüyen Cin ekonomisinde iç piyasa tüketim hacmi de oldukça yükselmiş bulunuyor.Böylece iç tüketimin üretimi tetikleyen faktörler arasındaki ağırlığı giderek artmış bulunuyor.

Amerikan ekonomisinde ortaya çıkan durgunluk diğer ekonomileri de yavaşlatacaktır. Ancak böyle bir senaryoda Cin iç tüketime yönelik bir yeniden yapılanma ile istisnai bir şekilde büyüme hızını koruyabilir.Cin’in zorlayıcı faktörler olmadan ihracat kaynaklı büyüme modelini değiştirmesi kısa donemde gerçekleşmeyecektir.

Buna karşın, geniş ürün ve hizmetler yelpazesine yönelecek iç talep yeterince verimli olmayan arz sistemi tarafından kısa donemde karşılanamayabilir. Özellikle artan iç talebin belirli sektörlere odaklanması sonucunda büyük arz sıkıntıları ve irrasyonel fiyat artışları görülebilir.

Beijing (Pekin) City Bank ekonomistinin Shen Minggao görüsü de Çin’in ABD ve Avrupa’ya yaptığı ihracatın gerilemesi durumunda iç tüketimin büyümeyi sürdürecek ana güç olacağı yönünde.

İç talebin ana itici güç durumuna gelmesi durumunda <!– /* Font Definitions */ @font-face {font-family:SimSun; panose-1:2 1 6 0 3 1 1 1 1 1; mso-font-alt:宋体; mso-font-charset:134; mso-generic-font-family:auto; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:3 135135232 16 0 262145 0;} @font-face {font-family:”\@SimSun”; panose-1:2 1 6 0 3 1 1 1 1 1; mso-font-charset:134; mso-generic-font-family:auto; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:3 135135232 16 0 262145 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:”"; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:”Times New Roman”; mso-fareast-font-family:SimSun; mso-ansi-language:TR;} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.25in 1.0in 1.25in; mso-header-margin:.5in; mso-footer-margin:.5in; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} –>

Çinekonomisi fahiş fiyat uygulamaları ve enflasyonist dalgalanmalar ile karsı karsıya kalabilir. Bu muhtemel senaryoya karsı Öin’in enflasyonu frenleyici tedbirler alacağı muhakkaktır.

İhracat hızının meydana gelebilecek bir gerilemenin olası başka bir olumlu etkisi Renminbi üzerindeki baskının azalması yönünde olacaktır. Çin para birimi son 2 yıldır Amerikan dolarına karsı değerleniyor ve bu süreç son aylarda hız kazanmış durumdadır.

• Küresel krizde Çin ekonomisi (S. Gürsel / Referans)
• Küresel Finans Krizi ve ÇİN – 6: Borsa, Yatırım ve Krediler
• Küresel Finans Krizi ve Çin – 2

Sonraki Sayfa »